Lớp học của cô giáo chưa từng nghe một tiếng gọi 'cô ơi'

Thời sự
SKĐS - Giữa lớp học của những đứa trẻ không thể nghe và nói, cô Hoan kiên nhẫn truyền đạt từng con chữ để học trò tự tin làm chủ cuộc đời mình.



Em Nguyễn Nhật Linh, học sinh lớp 12A Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập thuộc Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương tặng hoa và gửi lời chúc cô giáo nhân ngày 20/11 bằng ngôn ngữ ký hiệu, ngôn ngữ của đôi tay và ánh mắt. Video: HB

Học sinh điếc lớp 9A chúc mừng cô giáo chủ nhiệm Nguyễn Thị Nhật Hoan ngày 20/11. 

Người ta vẫn quen hình dung về trường học qua tiếng trống vào giờ, tiếng thầy cô giảng bài hay tiếng học trò gọi nhau mỗi lúc tan lớp. Thế nhưng, tại Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập thuộc Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương, có những lớp học lại diễn ra trong sự lặng lẽ khác thường.

Ở đó, cô giáo không giảng bằng lời nói nhưng chưa bao giờ thiếu sự kết nối với học trò. Người đồng hành cùng những lớp học đặc biệt ấy suốt hơn mười năm qua là cô giáo Nguyễn Thị Nhật Hoan. Trong hơn hai thập kỷ công tác tại Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương, cô đã dành phần lớn thời gian trực tiếp đứng lớp, dạy các môn Ngữ văn, Lịch sử và Giáo dục công dân cho nhiều thế hệ học sinh khiếm thính bậc THCS và THPT.

Ngày đầu bước chân vào lớp học đặc biệt ấy, cô Hoan không khỏi bỡ ngỡ và chông chênh. Không có tiếng chào cô, không có tiếng học sinh phát biểu, lớp học chỉ có những khoảng lặng dài đan xen vài âm thanh bật ra vô thức khi các em cố gắng diễn đạt điều muốn nói. Những thanh âm tự nhiên ấy cất lên, nhưng chính các em cũng không thể nghe thấy.

Thế nhưng, điều đọng lại sâu sắc trong trí nhớ của cô Hoan lại chính là ánh mắt học trò dõi theo từng cử chỉ của cô. Các em ngồi chăm chú, quan sát kỹ từng nét mặt và từng chuyển động của đôi bàn tay. Có em muốn nói lên điều mình nghĩ nhưng loay hoay chưa tìm được cách diễn đạt, có em muốn sẻ chia mà vẫn vướng trở ngại vì rào cản ngôn ngữ.

Từ sự cố gắng hồn nhiên qua từng ký hiệu còn vụng về ấy, cô dần hiểu thêm về sự kiên nhẫn và thấu cảm. Khi cô nắm được ý học trò, gương mặt các em ánh lên niềm vui rõ rệt. Khoảnh khắc ấy lặng lẽ giữ cô ở lại với những lớp học đặc biệt này từ lúc nào không hay.

Lớp học của cô giáo chưa từng nghe một tiếng gọi 'cô ơi'- Ảnh 1.

Một tiết học trong không gian hoàn toàn tĩnh lặng tại Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập (Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương). Ảnh: HB

Những giờ lên lớp bằng sự kiên nhẫn và thấu cảm

Dạy học sinh điếc chưa từng dễ dàng, nhất là với những môn có nhiều khái niệm trừu tượng như Ngữ văn, Lịch sử hay Giáo dục công dân, nơi các em phải nắm ngữ cảnh, hiểu mạch cảm xúc và bối cảnh lịch sử. Suốt hơn mười năm đứng lớp, bài giảng của cô Hoan chưa bao giờ đi theo lối mòn sách vở.

Cô Hoan nhớ mãi một giờ Ngữ văn bàn về tình cảm gia đình. Khi cô hỏi về tình yêu của mẹ, một học sinh ký hiệu đầy xúc động: "Mẹ không nói nhiều, nhưng mẹ luôn ôm con khi con buồn". Cô mỉm cười hỏi thêm, em đáp lại bằng đôi tay: "Con không nghe được tiếng mẹ gọi, nhưng con biết mẹ thương con". Cũng có lần trong giờ Giáo dục công dân, một học trò nhỏ hỏi cô bằng vẻ ngây thơ: "Em học bài thật tốt, không làm cô buồn. Nhưng nếu em chưa hiểu bài thì cô có giận em không?", khiến cô lặng đi vì sự hồn nhiên của trò.

Để học trò dễ hiểu, cô phải tự điều chỉnh cách dạy, tách nhỏ từng khái niệm, tìm thêm hình ảnh minh họa, sơ đồ tư duy hay dựng tình huống ngắn cho các bài văn, trang sử. Có những buổi lên lớp, giáo án cô chuẩn bị kỹ lưỡng nhưng nhìn ánh mắt ngơ ngác của học trò, cô lại thấy chùng xuống. Các em vẫn cố gắng, chỉ là cách truyền đạt chưa khớp với nhịp tiếp nhận của học trò. Từ đó, cô rút ra điều mình luôn giữ: "Dạy học sinh điếc, quan trọng không phải là cô đã nói được bao nhiêu, mà là học trò đã hiểu được bao nhiêu. Người dạy phải biết chờ đợi và tuyệt đối không nóng vội".

Trong lớp học ấy, thành công của cô không nằm ở điểm số cao hay những danh hiệu. Với cô Hoan, điều đáng quý đến từ những thay đổi rất nhỏ. Đó là khi một học trò vốn rụt rè nay dám đứng lên trình bày suy nghĩ của mình, hay biết tự lập và tự bảo vệ bản thân khi ra ngoài. Có khi chỉ là cái ôm chặt sau kỳ nghỉ, ánh mắt vui mừng khi được ghi nhận, hoặc lời ký hiệu giản dị: "Con cảm ơn cô!". Một cử chỉ nhỏ bằng đôi bàn tay cũng đủ làm ấm lòng người đứng lớp sau nhiều năm miệt mài.

Tan trường, khi lớp học vãn người, nỗi lo về tương lai của học trò vẫn theo cô về nhà. Việc dạy chữ trên lớp đã vất vả, nhưng điều khiến cô băn khoăn hơn cả là chặng đường phía trước của các em ngoài xã hội.

Khi còn ở trường, học trò được thầy cô và bạn bè bao bọc. Nhưng đến lúc học nghề, tìm việc làm, hòa nhập cộng đồng và tự bảo vệ quyền lợi của mình, xã hội liệu đã mở rộng vòng tay đón nhận các em?

Lớp học của cô giáo chưa từng nghe một tiếng gọi 'cô ơi'- Ảnh 2.

Cô giáo Nguyễn Thị Nhật Hoan trực tiếp hướng dẫn và kiên nhẫn lắng nghe từng ký hiệu của học trò trong giờ học nhóm. Ảnh: HB

Cô từng chạnh lòng khi thấy những học trò có năng lực lại gặp ánh nhìn e dè, định kiến hoặc sự thương hại vô tình từ người xung quanh. Nhiều người vẫn nghĩ học sinh điếc chỉ cần biết đọc, biết viết cơ bản là đủ, mà ít để ý rằng các em cũng có mong muốn, khả năng và quyền đóng góp như mọi người.

Vì thế, thay vì chỉ thở dài lo âu, cô chọn bắt tay vào làm. Cô cùng phụ huynh kiên trì rèn cho các em kiến thức, kỹ năng sống, cách nghĩ độc lập và lòng tự trọng. Cô thường nói với gia đình học trò: "Hòa nhập không có nghĩa là bắt người điếc phải thay đổi để giống số đông, mà là xã hội biết điều chỉnh cách giao tiếp và ứng xử để mọi người đều có cơ hội tham gia bình đẳng".

Mong ước về một cánh cửa hòa nhập rộng mở

Không chỉ dừng lại ở những tiết học trên lớp, công việc của cô Hoan còn mở rộng ra các buổi làm việc, trao đổi chuyên môn với chuyên gia, giảng viên và sinh viên quốc tế đến tìm hiểu về giáo dục hòa nhập tại Việt Nam. Chứng kiến cô chăm chú theo dõi nội dung trao đổi rồi chuyển dịch linh hoạt bằng ngôn ngữ ký hiệu cho học trò, nhiều người thêm trân trọng sự am hiểu nghề nghiệp và tinh thần kết nối của cô.

Lớp học của cô giáo chưa từng nghe một tiếng gọi 'cô ơi'- Ảnh 3.

Cô Nguyễn Thị Nhật Hoan dịch ngôn ngữ ký hiệu trong buổi làm việc với Tiến sĩ Steve Disney và sinh viên Trường Đại học Plymouth Marjon University (Anh) khi đến tìm hiểu về phương pháp giáo dục hòa nhập tại Việt Nam.  Ảnh: NVCC

Nhắc đến những kỷ niệm làm nghề, cô Hoan vẫn giữ những ấn tượng bình dị. Đó là đôi dép vải học trò lớp chủ nhiệm tặng nhân ngày 20/11, bức ảnh kỷ yếu lưu lại nụ cười của tập thể lớp 9A sau quãng thời gian kiên trì rèn từng con chữ, hay những mẩu giấy viết vội dòng chữ "Con yêu cô", "Cô đừng buồn nhé!".

Nhiều học trò của cô nay đã trưởng thành, tự tin bước vào cuộc sống và biết quan tâm tới những người xung quanh. Nhìn các em vững vàng từng bước, cô thấy những năm tháng đứng lớp của mình thật sự có ý nghĩa.

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, điều cô Hoan mong mỏi nhất không dành cho bản thân mà hướng về học trò: "Tôi mong xã hội nhìn nhận người điếc bằng sự tôn trọng và thấu hiểu thay vì thương hại. Các em có ngôn ngữ, suy nghĩ và ước mơ của riêng mình. Chỉ là các em cất tiếng bằng đôi bàn tay".

Với học trò của mình, cô luôn dặn các em đừng tự ti, bởi chặng đường phía trước có thể cần nhiều cố gắng hơn, nhưng vẫn hoàn toàn có thể đi tới đích.

Những lớp học của cô Hoan không có tiếng nói, nhưng ở đó luôn có sự kiên nhẫn và tình yêu thương để học trò khiếm thính từng ngày lớn lên, vững vàng bước vào cuộc sống.

Lớp học của cô giáo chưa từng nghe một tiếng gọi 'cô ơi'- Ảnh 4.Hai câu hỏi của thầy định hướng con đường bác sĩ nội trú của tôi

SKĐS - Từ một sinh viên rụt rè trên giảng đường y khoa, tôi dần trưởng thành nhờ sự nghiêm khắc và tận tâm của thầy.


Ý kiến của bạn