Vốn đã bị lún vào suy thoái với hơn 16% lực lượng lao động bị lâm vào cảnh thất nghiệp, liệu Hy Lạp còn có khả năng gánh chịu thêm nhiều biện pháp khắc khổ nữa để được châu Âu cứu giúp hay không? Đối với bộ ba EU, Ngân hàng Trung ương châu Âu và IMF, câu trả lời là “có”, bất chấp khuyến cáo của nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng Hy Lạp đã hoàn toàn đuối sức, không thể bắt họ hy sinh hơn nữa.
 Tranh biếm họa về thực trạng của Hy Lạp. |
Kể từ giữa năm 2010, để đánh đổi lấy gói hỗ trợ tài chính thứ nhất lên đến 110 tỷ euro, kèm theo lời hứa về một gói cứu viện thứ hai trị giá 160 tỷ euro khác, chính quyền Athens đã áp đặt một liệu pháp quyết liệt. Một kế hoạch tiết kiệm 28 tỷ euro để từ nay đến năm 2015 giảm được 12 điểm trong tỷ lệ thâm hụt ngân sách so với GDP. Mục tiêu là có tiền thanh toán món nợ 350 tỷ euro đang bóp nghẹt Hy Lạp và làm lành mạnh hóa nền tài chính và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế nước này. Vấn đề là Nhà nước Hy Lạp vốn nổi tiếng là quản lý ngân sách lỏng lẻo, đã không thực hiện được nghĩa vụ của mình. Thâm hụt ngân sách trong năm 2011, thay vì phải hạ xuống còn 7,4% GDP thì lại đạt mức 8,5% GDP. Kế hoạch tư nhân hóa các doanh nghiệp quốc doanh cũng ì ạch. Trong số 50 tỷ euro tài sản công dự trù bán ra từ nay đến năm 2015, đến cuối tháng 9 chỉ 1,7 tỷ là đã được thực hiện. Tuy nhiên, dù Hy Lạp có lỗi hay không trong việc tiến hành những cải cách đã cam kết, thực tế, theo ý kiến của hầu hết các nhà kinh tế, là nước này không thể thắt lưng buộc bụng thêm. Các biện pháp khắc khổ mới mà châu Âu đòi hỏi không những vô ích mà lại còn ác độc nữa. Theo các chuyên gia của Ngân hàng Goldman Sachs, tiết giảm thêm ngân sách sẽ kéo dài tình trạng suy thoái của Hy Lạp cho đến năm 2013. Những điều kiện khắc nghiệt mà Hy Lạp bị buộc phải thực hiện cho đến nay - các đòi hỏi khắt khe chưa từng thấy trong khu vực đồng euro đã kéo nước này vào vòng xoáy suy thoái nặng nề hơn dự kiến. GDP của Hy Lạp, mà IMF từng dự báo sẽ giảm 3,5% trong năm 2011, trong thực tế có thể giảm đến 5,5% theo ước tính mới của Chính phủ Hy Lạp. Thậm chí, theo các chuyên gia Ngân hàng Barclays, mức giảm còn năng nề hơn, xuống mức - 5,8%.
Hệ quả của tình trạng này là thay vì giảm bớt, các khoản nợ của Hy Lạp lại bị phình lên. Từ mức 127% GDP trong năm 2009, nợ của Hy Lạp đã tăng lên 143% trong năm 2010 và dự kiến sẽ vượt quá mức 160% vào năm 2011. Vào năm 2012, tỷ lệ đó sẽ còn tăng cao hơn nữa. Vì sao nên nỗi? Giới phân tích nhìn thấy hai lý do: Trước hết là môi trường kinh tế quốc tế khó khăn và kế đến là các yếu kém nội tại của Hy Lạp. Vào lúc chính quyền thực hiện chính sách khắc khổ, mức tiêu thụ của người Hy Lạp đã tuột dốc quá mạnh và quá nhanh. Tiền lương đã sụt giảm (với tỷ lệ 40% đối với một số công chức), trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng đều từ tháng này qua tháng khác. Từ 7,2% vào cuối năm 2008, tỷ lệ thất nghiệp tại Hy Lạp đã vượt mức 16% vào tháng 6 vừa qua. Kinh tế đình đốn, tiền thuế thu về bị sụp hẳn, trong khi chi phí xã hội như bảo hiểm thất nghiệp lại tăng lên.
Làm thế nào để phá vỡ tình trạng bế tắc hiện nay? Theo các nhà kinh tế, các nhà tài trợ cho Hy Lạp chỉ có hai lựa chọn: hoặc là cho Hy Lạp thêm thì giờ để chấn chỉnh hoặc là xóa bỏ một phần nợ.
Song Hà