Trong hơn một thập kỷ được nâng cấp tại Xưởng đóng tàu Sevmash, con tàu lớp Kirov gần như được "lột xác" toàn diện. Các hệ thống chiến đấu, cảm biến và vũ khí tên lửa đều được thay mới nhằm bảo đảm khả năng tác chiến trong nhiều thập kỷ tới. Sự trở lại của Admiral Nakhimov được kỳ vọng sẽ tăng đáng kể sức mạnh cho Hạm đội phương Bắc của Nga.
Tàu tuần dương lớp Kirov của Hải quân Nga. (Nguồn: MW)
Khi nhắc đến lớp Kirov, giới quan sát thường tập trung vào hỏa lực mạnh, tầm hoạt động gần như không giới hạn và khả năng chịu đựng hư hại cao. Một ưu thế khác ít được chú ý nhưng không kém phần nổi bật chính là tốc độ. Dù có kích thước khổng lồ, đây vẫn là lớp tàu chiến cỡ lớn nhanh nhất thế giới hiện nay.
Lớp Kirov hiện là lớp tàu chiến mặt nước có lượng choán nước lớn nhất còn hoạt động, đạt khoảng 28.000 tấn, gần gấp ba lần so với khoảng 10.000 tấn của tàu khu trục lớp Arleigh Burke, lực lượng chiến hạm chủ lực của Hải quân Mỹ và NATO.
Điều đáng chú ý là dù có kích thước vượt trội, các tàu lớp Kirov vẫn đạt tốc độ tối đa khoảng 32 hải lý/giờ. Mức tốc độ này giúp chúng nhanh hơn mọi tàu tuần dương, tàu khu trục, tàu hộ vệ, tàu đổ bộ tấn công và cả tàu sân bay đang phục vụ trong Hải quân Mỹ cũng như các hải quân NATO.
Để đạt được khả năng này, mỗi tàu được trang bị hai lò phản ứng hạt nhân nước áp lực KN-3, cung cấp năng lượng cho các tua-bin hơi nước tạo ra công suất khoảng 140.000 mã lực. Hiện nay, lớp Kirov vẫn là lớp tàu chiến mặt nước chạy bằng năng lượng hạt nhân duy nhất trên thế giới.
Trong khi đó, Hải quân Mỹ mới chỉ đang xem xét khả năng trang bị lò phản ứng hạt nhân cho thế hệ tàu chiến mặt nước BBG(X), một chương trình hiện vẫn chưa vượt qua giai đoạn thiết kế.
Một trong những ưu điểm lớn nhất của hệ thống động lực hạt nhân là khả năng duy trì tốc độ cao trong thời gian rất dài. Khác với các tàu sử dụng động cơ thông thường phải giảm hiệu suất khi nhiên liệu dần cạn, tàu lớp Kirov có thể hoạt động liên tục trên quãng đường gần như không giới hạn mà không phụ thuộc nhiều vào các tàu tiếp tế.
Điều này mang lại nhiều lợi thế trên chiến trường. Nhờ khả năng cơ động tốc độ cao, các chỉ huy có thể nhanh chóng điều tàu tăng viện cho những khu vực bị đe dọa, ứng phó với các cuộc khủng hoảng mới phát sinh hoặc đánh chặn lực lượng hải quân đối phương trước khi họ tiếp cận các mục tiêu chiến lược.
Lợi thế này càng trở nên quan trọng tại những khu vực rộng lớn như Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, nơi Hải quân Nga thường xuyên triển khai lực lượng và khoảng cách giữa các khu vực tác chiến có thể lên tới hàng nghìn km.
Bên cạnh đó, với năng lực phòng không và chống ngầm mạnh, việc nhanh chóng điều động các tàu lớp Kirov để bảo vệ những vị trí trọng yếu hoặc hộ tống các đơn vị hải quân khác được xem là một lợi thế chiến lược đáng kể.
Tốc độ cũng góp phần nâng cao khả năng sống sót trên chiến trường. Một chiến hạm có thể nhanh chóng thay đổi vị trí sẽ khiến đối phương khó khóa mục tiêu hơn, giảm thời gian phải hoạt động trong vùng hỏa lực của địch và tạo điều kiện thay đổi góc tiếp cận sau khi phóng các tên lửa tầm xa.
Đối với Admiral Nakhimov, lợi thế này càng được phát huy khi kết hợp với các hệ thống tác chiến điện tử thế hệ mới cùng kho tên lửa phòng không tầm xa được đánh giá là lớn nhất thế giới sau quá trình hiện đại hóa.
Việc con tàu được triển khai tại căn cứ Severomorsk cũng khiến tốc độ trở thành yếu tố đặc biệt quan trọng. Từ đây, Admiral Nakhimov có thể nhanh chóng vượt qua khu vực eo biển Greenland – Iceland – Vương quốc Anh (GIUK Gap), tuyến hàng hải chiến lược nối Bắc Cực với Bắc Đại Tây Dương và được xem là điểm nghẽn quan trọng trong trường hợp xảy ra xung đột.
Theo thiết kế, Admiral Nakhimov được tối ưu để đối đầu với các nhóm tác chiến tàu sân bay của NATO tại Đại Tây Dương. Sau khi nâng cấp, con tàu được trang bị tên lửa hành trình siêu thanh Zircon, cùng hệ thống phòng không đa tầng, giúp tăng đáng kể năng lực tấn công và phòng thủ.
