Trong Đông y, bì lợn là một vị thuốc được sử dụng trong nhiều bài thuốc cổ phương với tên gọi trư bì, trư phu. Bì lợn có vị ngọt, tính mát, đi vào kinh phế, tâm, thận; có tác dụng tư âm thanh nhiệt, lợi yết tiêu thũng, nhuận phế dưỡng vị, thanh tâm trừ phiền, bổ ích tinh huyết, hoạt huyết chỉ huyết và nhuận trạch cơ phu. Trong lâm sàng Đông y, bì lợn thường được ứng dụng trong các chứng thiếu âm bệnh với biểu hiện đau họng, tâm phiền, hạ lỵ; phế âm hư, ho khan.
Các nghiên cứu hiện đại đã chỉ ra rằng bì lợn được cấu thành chủ yếu từ protein (đặc biệt là collagen) và chất béo. Da lợn là một nguồn dưỡng chất tuyệt vời cho da, niêm mạc và tổ chức liên kết.
1. Bì lợn có tác dụng gì với tăng huyết áp?
Theo Đông y, tăng huyết áp tương đương với các chứng huyễn vựng, đầu thống. Bì lợn có khả năng đi đến kinh thận và tư âm, rất phù hợp với những người bệnh tăng huyết áp do can thận âm hư và can dương thượng cang với các biểu hiện hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, mặt đỏ, ù tai, dễ bốc hỏa, hay cáu gắt, đau lưng mỏi gối, miệng khô, họng khát, ngũ tâm phiền nhiệt…
Theo các nghiên cứu y học và dinh dưỡng học hiện đại, bì lợn có chứa những hoạt chất mang lại tác dụng sinh lý tốt cho bệnh tăng huyết áp. Theo các nghiên cứu này, bì lợn thô không trực tiếp làm hạ huyết áp, nhưng các chuỗi peptide thủy phân được chiết xuất từ collagen bì lợn qua quá trình xử lý bằng enzym có dược tính rất mạnh giúp ức chế enzym chuyển hóa Angiotensin I thành Angiotensin II - một chất gây co mạch mạnh, từ đó giúp mạch máu được thư giãn, làm giảm áp lực máu.
Ngoài ra, một số peptide thủy phân từ da lợn cũng có đặc tính chống oxy hóa, giúp dọn dẹp các gốc tự do, giảm viêm và bảo vệ nội mạc mạch máu, giúp mạch máu duy trì độ đàn hồi tốt hơn.
Bì lợn có khả năng đi đến kinh thận và tư âm, rất phù hợp với những người bệnh tăng huyết áp nhưng phải chế biến đúng cách. Ảnh AI
2. Một số lưu ý khi sử dụng bì lợn với người bệnh tăng huyết áp
Mặc dù mang lại một số lợi ích nhất định, việc sử dụng bì lợn, đặc biệt là dưới dạng thực phẩm chế biến sẵn hoặc qua nấu nướng nhiệt độ cao, mang đến những nguy cơ trực tiếp và rõ ràng cho người bệnh tăng huyết áp:
- Bì lợn nếu được chế biến dưới nhiệt độ cao tạo ra một lượng lớn các sản phẩm glycat bền vững AGEs gây tổn thương nội mạc mạch máu, khiến huyết áp không thể hạ xuống.
- Quá tải natri do tẩm ướp muối trong quá trình chế biến gây tăng thể tích tuần hoàn.
- Thúc đẩy xơ vữa động mạch do dư thừa chất béo bão hòa.
- Tăng nguy cơ béo phì và kháng insulin.
Theo Đông y, dù có khả năng tư âm nhưng bì lợn lại là đồ ăn loại béo ngọt, có tính gây nhờn dính, nê trệ. Khi ăn quá nhiều sẽ làm tổn thương chức năng vận hóa của tỳ vị, thủy thấp không hóa được kết lại thành đàm, đàm thấp uất kết, hóa hỏa bốc lên, thanh dương không thăng, trọc âm không giáng, đàm trọc che lấp thanh khiếu khiến các biểu hiện của tăng huyết áp nặng hơn. Vì vậy bì lợn thô không được khuyến khích dùng trong điều trị chứng huyễn vựng, đặc biệt với thể đàm thấp.
Để biến da lợn từ một thực phẩm có nguy cơ thành một vị thuốc, món ăn không gây hại và có lợi cho người bệnh tăng huyết áp, cần lưu ý:
- Lọc sạch phần mỡ dưới da, chỉ giữ lại phần bì mỏng màu trắng.
- Sử dụng phương pháp ninh nhừ, nấu cao, tuyệt đối không chiên xào, nướng giòn ở nhiệt độ cao.
- Không dùng muối trong quá trình chế biến.
- Chỉ dùng cho người bệnh thể can thận âm hư, âm hư hỏa vượng, can dương thượng cang, không dùng cho người có nhiều đàm thấp.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi sử dụng. Nên ưu tiên sử dụng các chế phẩm collagen thủy phân chiết xuất từ bì lợn đã xử lý enzym sinh học.
