Sáng 6/5/2012, trên đường tránh Vinh đoạn qua xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên, Nghệ An, chiếc xe tải chở 200 con lợn khi đi đến địa điểm nói trên thì bất ngờ bị gãy cầu giữa, lật ngửa ra giữa đường. Hàng trăm con lợn ở phía sau sổng ra ngoài chạy nhốn nháo khắp nơi. Dù bị thương nhưng tài xế cũng cố trườn ra ngoài để lùa lợn vào khuôn viên của một công ty gần đó, nhưng tài xế cho biết, trước khi lực lượng CSGT có mặt, một số người dân đã lợi dụng lúc hỗn loạn để bắt lợn và lấy một số ống típ sắt của xe.
Ngay ngày hôm sau, trưa 7/5/2012, chiếc xe bồn chở xăng mang BKS 73L-4899 thuộc Công ty xăng dầu Ngọc Thanh (Quảng Bình) vừa hút khoảng 25.000 lít xăng tại kho xăng dầu Cảng Vũng Áng (Hà Tĩnh) trên đường về Quảng Bình, đến xóm Long Sơn, xã Kỳ Long, huyện Kỳ Anh do tránh một xe tải bên đường đã không làm chủ được tay lái, đâm vào cột mốc bên đường và bị lật nghiêng. Xăng từ trong bồn xe chảy ra lênh láng, tài xế bị thương nặng phải nhập viện cấp cứu. Điều đáng nói là lợi dụng đông người, nhiều người dân đã bất chấp nguy hiểm, cố lao vào để “hôi” xăng đưa về nhà. Lực lượng chức năng đã phải hết sức vất vả để ngăn những người thiếu ý thức và vãn hồi trật tự.
Tình trạng “biến nỗi đau người khác thành niềm vui của mình” không còn là hiện tượng, mà diễn ra liên tục và với hầu hết các vụ tai nạn với số lượng đông người tham gia như một phản xạ không điều kiện ở “mọi lúc mọi nơi” đã cho thấy đây là một tình trạng thiếu ý thức đáng báo động chẳng kém như tình hình tai nạn.
 Nhiều người dân thiếu ý thức đã lợi dụng sự hỗn loạn để "cướp" tại hiện trường vụ tai nạn xe chở xăng ở Hà Tĩnh. |
Trước đó, ngày 9/7/2011, tại Km415 100 trên Quốc lộ 1A thuộc địa phận xã Diễn Hồng, huyện Diễn Châu (Nghệ An), chiếc xe tải chở hàng trăm thùng tương ớt phanh gấp, bị lật nghiêng ra đường. Toàn bộ số hàng trên xe bị đổ ra đường. Trong lúc tài xế cố gắng lượm lại số hàng bị rơi và van xin mọi người đừng lấy hàng của mình thì những người dân ở đó lại bỏ ngoài tai mà xông lên nhặt lấy được.
Cũng vụ việc tương tự, rạng sáng ngày 3/11/2011, chiếc xe container chở lúa mì lưu thông trên địa phận 3-QL10, km 93 380 (đoạn qua xã Minh Quang, huyện Vũ Thư, Thái Bình) đang chuẩn bị vào khúc cua, do tài xế không làm chủ được tay lái nên chiếc xe đã bị lật ngang ra đường. Tuy không gây thiệt hại gì về người nhưng khi toàn bộ số lúa mì đổ tràn ra đường, bắn tung tóe và rơi vãi cả xuống sông đã bị người dân ở đó lợi dụng cơ hội “hôi của” không thương tiếc trong sự bất lực của tài xế.
Rồi đến trưa 6/11/2011, trên Quốc lộ 1A (đoạn giữa cầu vượt An Sương và cầu vượt Quang Trung, Quận 12- TP.HCM), một xe tải đang lưu thông hướng từ Thủ Đức về An Sương với tốc độ rất nhanh. Khi đến địa điểm trên, chiếc xe chao đảo, làm rớt hàng trăm chai bia xuống đường. Tại hiện trường, bia đổ xuống đường cả một đoạn dài hơn 50m. Một đám đông trong những người chứng kiến vụ việc đã chạy đến tranh nhau lượm những chai bia chưa vỡ, mà bỏ mặc chủ nhân của những chai bia này ra sức ngăn cản.
“Thuốc” nào trị vô cảm?
Việc hôi của không chỉ gây ra những nỗi đau vật chất mà còn khoét sâu thêm nỗi mất mát tinh thần lớn của người gặp nạn. Còn nhớ nạn nhân vụ “xe điên” ngày 7/10/2011 tại ngã tư đường 3/2 vào đường Lý Thái Tổ (quận 10, TP.HCM). Một nạn nhân tử vong tại bệnh viện nhưng phải mất 3 ngày sau người nhà nạn nhân mới hay tin vì toàn bộ tư trang của nạn nhân đã bị kẻ xấu lấy mất, khiến công an không có cách nào tìm ra địa chỉ của nạn nhân để báo tin kịp thời.
Những vụ việc như vậy đã chứng tỏ một thực tế không thể phủ nhận về sự xuống cấp đạo đức của một bộ phận không nhỏ trong xã hội. Đó là bệnh vô cảm, thái độ thờ ơ đến đáng sợ. Người mất của đau xót về vật chất, nhưng nhiều người khác cũng cảm thấy xót xa thay và lo lắng cho bản thân khi chứng kiến chính đồng loại của mình đang trục lợi trên nỗi đau của người khác.
Trong vụ lật xe bồn chở xăng, ai cũng biết xăng là nhiên liệu dễ gây cháy, nổ, rất nguy hiểm. Ấy thế mà dưới tiết trời nắng nóng đầu hè, người ta vẫn cứ “hồn nhiên” mang xô, chậu ra hứng xăng mang về nhà. Chỉ vì tham chút lợi trước mắt mà họ coi rẻ cả tính mạng mình với tâm lý đơn giản rằng: “Xăng nhiều quá, lại chẳng có ai coi giữ, nếu mình không ra lấy thì người khác cũng lấy thôi…” nên đã quên mất lòng tự trọng và biến mình thành người vô cảm trước hoạn nạn của người khác.
Còn theo các chuyên gia luật, xét về pháp lý, hành vi hôi của trong các vụ nêu trên là “công nhiên chiếm đoạt tài sản” ở chỗ các đối tượng ngang nhiên chiếm đoạt tài sản đang do người khác giữ mà không chạy trốn. Theo Điều 137 Bộ luật Hình sự, đối tượng có thể bị xử lý hình sự về tội này nếu tài sản có giá trị từ 2 triệu đồng trở lên. Trường hợp vi phạm nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì có thể bị xử phạt hành chính với mức “phạt tiền từ 1 - 2 triệu đồng” theo Khoản 1b Điều 18 Nghị định 73/2010 của Chính phủ.
Thiết nghĩ, đã đến lúc cơ quan chức năng không thể coi đây chỉ là chuyện bình thường và xảy ra tập thể nên không giải quyết được, mà cần có những biện pháp xử lý mạnh tay theo pháp luật để ngăn chặn, làm gương.
Nguyễn Văn Đạo