Logistics y tế xanh giúp giảm chi phí vận chuyển thuốc, thiết bị y tế

Từ giao thuốc bằng xe điện đến giảm phát thải trong vận chuyển

Hoạt động vận chuyển thuốc, vaccine và thiết bị y tế đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm nguồn cung phục vụ khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, quá trình này cũng tiêu thụ nhiên liệu, năng lượng và phát sinh chi phí đáng kể. Vì vậy, phát triển logistics xanh đang trở thành một hướng đi nhằm giảm tác động môi trường, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành của chuỗi cung ứng y tế.

Một mô hình đáng chú ý tại Việt Nam là việc Công ty cổ phần Di chuyển Xanh và Thông minh (Green SM) hợp tác với Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu triển khai dịch vụ giao nhận thuốc và sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng xe máy điện từ tháng 9/2026.

Theo thông tin được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đăng tải, dịch vụ được triển khai tại hơn 1.500 nhà thuốc thuộc 19 tỉnh, thành phố. Các đơn hàng được quản lý trên nền tảng số, từ tiếp nhận, điều phối đến cập nhật trạng thái giao hàng và xử lý những tình huống phát sinh.

Đội ngũ tài xế được đào tạo về quy trình tiếp nhận, bàn giao, bảo quản sản phẩm và bảo mật thông tin khách hàng. Đây là những yêu cầu quan trọng bởi vận chuyển thuốc không chỉ cần nhanh chóng mà còn phải bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Việc sử dụng xe điện giúp loại bỏ khí thải trực tiếp từ ống xả trong quá trình giao hàng. Tuy nhiên, hiệu quả giảm phát thải tổng thể còn phụ thuộc vào nguồn điện, phương tiện và cách tổ chức vận hành.

Đối với doanh nghiệp dược và đơn vị phân phối, tối ưu tuyến đường, kết hợp các đơn hàng phù hợp và ứng dụng công nghệ điều phối có thể góp phần giảm quãng đường vận chuyển không cần thiết, tiết kiệm thời gian và kiểm soát chi phí nhiên liệu, nhân công.

Mô hình này cho thấy logistics xanh không chỉ dành cho những hệ thống kho vận quy mô lớn mà có thể bắt đầu từ khâu giao hàng cuối cùng đến người sử dụng.

Tối ưu chuỗi lạnh, tiết kiệm chi phí và bảo đảm chất lượng thuốc

Bên cạnh phương tiện vận chuyển, hệ thống bảo quản lạnh là một mắt xích quan trọng của logistics y tế. Nhiều loại vaccine, sinh phẩm và thuốc đặc thù phải được duy trì trong khoảng nhiệt độ quy định xuyên suốt quá trình lưu kho, vận chuyển và phân phối.

Nếu nhiệt độ không được kiểm soát, sản phẩm có thể bị ảnh hưởng chất lượng, dẫn đến nguy cơ phải loại bỏ, gây lãng phí nguồn lực và gián đoạn cung ứng.

Theo Nghiên cứu thị trường dịch vụ logistics chuỗi cung ứng lạnh tại Việt Nam được công bố vào tháng 4/2025, chi phí bảo quản và lưu thông hàng hóa cần kiểm soát nhiệt độ tiếp tục là thách thức lớn của chuỗi cung ứng lạnh. Báo cáo cũng xác định dược phẩm là một trong những nhóm hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ kho lạnh và vận tải lạnh tại Việt Nam.

Để giải quyết bài toán này, các doanh nghiệp có thể đầu tư thiết bị làm lạnh hiệu suất cao, hệ thống cảm biến giám sát nhiệt độ, cảnh báo sự cố và phần mềm quản lý kho vận. Việc theo dõi điều kiện bảo quản theo thời gian thực giúp phát hiện bất thường sớm hơn, hạn chế nguy cơ hư hỏng hàng hóa và giảm chi phí phát sinh.

Một kinh nghiệm quốc tế đáng chú ý đến từ Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF). Năm 2025, tổ chức này thực hiện chuyến vận chuyển thử nghiệm hơn 500.000 liều vaccine phế cầu từ Bỉ đến Côte d’Ivoire bằng đường biển, thay vì vận chuyển bằng đường hàng không như thông lệ.

Theo UNICEF, trong những điều kiện phù hợp, vận chuyển vaccine bằng đường biển có tiềm năng giảm tới 90% lượng phát thải khí nhà kính và 50% chi phí vận chuyển so với đường hàng không. Phương án này cũng có thể giảm nhu cầu bao bì và hạn chế việc chia nhỏ lô hàng.

Tuy nhiên, vận chuyển đường biển mất nhiều thời gian hơn và đòi hỏi hệ thống container lạnh, nguồn điện liên tục cùng khả năng giám sát chặt chẽ. Vì vậy, giải pháp chỉ phù hợp với những lô hàng đáp ứng yêu cầu về thời gian, điều kiện bảo quản và hạ tầng vận chuyển.

Tại Việt Nam, chuyển đổi xanh trong logistics y tế cần sự phối hợp giữa doanh nghiệp dược, nhà sản xuất thiết bị y tế, đơn vị vận tải và cơ sở khám, chữa bệnh. Doanh nghiệp có thể đóng góp thông qua phương tiện ít phát thải, công nghệ quản lý thông minh, kho bảo quản hiệu quả năng lượng và tổ chức vận chuyển hợp lý.

Các cơ sở y tế cũng cần dự báo nhu cầu thuốc, vật tư chính xác hơn, phối hợp lịch giao nhận và hạn chế những đơn hàng phát sinh không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm nguồn cung kịp thời.

Logistics y tế xanh không đơn thuần là thay đổi phương tiện vận chuyển mà còn là quá trình tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng. Khi chi phí vận hành được kiểm soát, chất lượng thuốc và thiết bị được bảo đảm, ngành y tế có thêm điều kiện sử dụng nguồn lực hiệu quả và hướng tới phát triển bền vững.