Nghiên cứu tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho thấy, can thiệp tái thông mạch kết hợp chăm sóc vết loét giúp cải thiện tình trạng tưới máu, giảm mức độ thiếu máu và nhiễm trùng ở bàn chân. Tuy nhiên, quá trình liền thương còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố và cần được theo dõi lâu dài.
Vết loét bàn chân có thể dẫn đến nguy cơ cắt cụt chi
Một bệnh nhân nam 68 tuổi mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, có tiền sử hút thuốc lá nhập viện với vết loét ngón I bàn chân phải kéo dài, không liền sau lần xử trí trước đó. Người bệnh được nong bóng động mạch chày trước và chày sau bên phải nhằm khôi phục lưu thông máu đến bàn chân.
Sau can thiệp, người bệnh tiếp tục được cắt lọc vết thương, sử dụng gạc kháng khuẩn, gạc hút ẩm, liệu pháp CAP và các biện pháp hỗ trợ phục hồi mô hạt trước khi khâu vết thương.

Bác sĩ khám, tư vấn cho người dân về bệnh đái tháo đường. Ảnh: Ngọc Anh
Đây là một trong những trường hợp được đề cập trong báo cáo nghiên cứu về điều trị loét bàn chân do đái tháo đường có bệnh động mạch chi dưới tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương giai đoạn 2024-2025, do ThS.BS Vũ Văn Thịnh, Khoa Bệnh nhiệt đới, trình bày tại Hội nghị khoa học hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đái tháo đường 14/11.
Theo tài liệu nghiên cứu, khoảng 15-25% người bệnh đái tháo đường có thể gặp loét bàn chân; khoảng 20% trường hợp loét nặng phải cắt cụt chi. Đáng chú ý, tỷ lệ tái loét sau 5 năm có thể lên tới 60%.
ThS.BS Vũ Văn Thịnh nhấn mạnh, loét bàn chân ở người bệnh đái tháo đường thường liên quan đến nhiều yếu tố như tổn thương thần kinh, nhiễm trùng và bệnh lý mạch máu ngoại biên. Khi động mạch chi dưới bị hẹp hoặc tắc, lượng máu đến bàn chân giảm, khiến mô không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, làm vết thương lâu lành.
Can thiệp mạch kết hợp chăm sóc vết loét để bảo tồn chi
Trong nghiên cứu, 34 bệnh nhân được can thiệp nhằm khơi thông các động mạch bị hẹp, tắc, giúp máu lưu thông tốt hơn đến bàn chân. Kết quả, cả 34 trường hợp đều đạt thành công về mặt kỹ thuật; tình trạng lưu thông máu đến chi được cải thiện rõ rệt sau can thiệp.
Bên cạnh đó, người bệnh được cắt lọc vết thương, điều trị nhiễm trùng và chăm sóc vết loét. Tuy nhiên, khơi thông mạch máu không đồng nghĩa vết loét sẽ liền ngay. Sau 4 tuần, chỉ có 4/34 bệnh nhân (11,8%) liền vết thương; 30 bệnh nhân (88,2%) vẫn chưa liền thương.
Về kết quả bảo tồn chi, 22 bệnh nhân (64,7%) không phải cắt cụt; 10 bệnh nhân (29,4%) phải cắt cụt một phần bàn chân và 2 bệnh nhân (5,9%) phải cắt cụt ở cẳng chân hoặc đùi.
Kết quả cho thấy, tái thông mạch là một bước quan trọng trong điều trị loét bàn chân do đái tháo đường có kèm bệnh lý mạch máu. Tuy nhiên, theo ThS.BS Vũ Văn Thịnh, quá trình liền vết thương còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố mức độ nhiễm trùng, tổn thương mô, khả năng kiểm soát đường huyết và quá trình chăm sóc vết thương.

Hơn 400 người dân tại Thanh Hóa được khám, tư vấn và sàng lọc miễn phí bệnh đái tháo đường. Ảnh: Ngọc Anh
Phối hợp nhiều chuyên khoa để phòng biến chứng
TS. Phan Hoàng Hiệp, Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, đái tháo đường đang là vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan tâm. Trung bình hàng ngày Bệnh viện Nội tiết Trung ương tiếp nhận trên 2.000 lượt bệnh nhân, trong đó đa số là người mắc ĐTĐ.
Nhiều người mắc bệnh chưa được chẩn đoán, trong khi không ít trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng. Do đó, phát hiện sớm, kiểm soát đường huyết và theo dõi các yếu tố nguy cơ có vai trò quan trọng trong phòng ngừa biến chứng.
Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả nhấn mạnh sự cần thiết của phối hợp đa chuyên khoa trong điều trị người bệnh đái tháo đường có biến chứng bàn chân, nhất là khi mắc kèm bệnh động mạch chi dưới. Các chuyên khoa nội tiết, nội tim mạch, tim mạch can thiệp, chăm sóc bàn chân, chống nhiễm khuẩn và chấn thương chỉnh hình cần phối hợp để đánh giá toàn diện, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và theo dõi người bệnh.
Chuyên gia nội tiết đái tháo đường khuyến cáo người mắc đái tháo đường cần kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, tuân thủ điều trị và khám định kỳ để phát hiện sớm biến chứng. Người bệnh cũng cần kiểm tra, chăm sóc bàn chân hằng ngày, tránh đi chân trần và hạn chế những chấn thương dù nhỏ.
Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như trầy xước, vết loét, sưng nề hoặc chảy dịch ở bàn chân, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí sớm, không tự ý điều trị tại nhà hoặc chờ vết thương tự lành. Việc phát hiện và can thiệp kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế nhiễm trùng lan rộng, hoại tử và nguy cơ phải cắt cụt chi.
Cứ 9 người trưởng thành trên thế giới có 1 người mắc đái tháo đường
Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), năm 2025, thế giới ước tính có khoảng 589 triệu người trưởng thành từ 20-79 tuổi sống chung với bệnh đái tháo đường (ĐTĐ), chiếm 11,1% dân số trong độ tuổi này. Như vậy, cứ 9 người trưởng thành thì có 1 người mắc bệnh.
Đáng chú ý, khoảng 252 triệu người mắc ĐTĐ, tương đương 43%, chưa được chẩn đoán. Điều này đồng nghĩa một bộ phận rất lớn người bệnh chưa biết mình mắc bệnh và chưa được tiếp cận các biện pháp điều trị, kiểm soát phù hợp.
IDF dự báo đến năm 2050, số người mắc ĐTĐ trên toàn cầu sẽ tăng lên khoảng 852 triệu người. Khoảng 80,6% người trưởng thành mắc ĐTĐ trên thế giới sống tại các nước thu nhập thấp và trung bình.
Tại Việt Nam, kết quả điều tra toàn quốc năm 2012 cho thấy tỷ lệ mắc ĐTĐ là 5,4%, tỷ lệ tiền ĐTĐ là 13,7%. Đến năm 2020, các tỷ lệ này lần lượt tăng lên 7,3% và 17,8%. Những con số trên cho thấy gánh nặng bệnh ĐTĐ và tiền ĐTĐ tại Việt Nam đang gia tăng.
Đáng lo ngại, khoảng 60% người mắc ĐTĐ tại Việt Nam chưa được chẩn đoán; hơn một nửa số người trưởng thành chưa từng xét nghiệm đường huyết để phát hiện bệnh.
