Loạt chính sách kinh tế nổi bật có hiệu lực từ tháng 10/2026

Luật Phát triển Đô thị mở thêm dư địa thu hút đầu tư, phát triển bất động sản

Luật Phát triển Đô thị số 18/2026/QH16 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 (riêng khoản 4 Điều 7 áp dụng từ 1/9/2026), tháo gỡ điểm nghẽn quy hoạch và tạo hành lang pháp lý mới để huy động nguồn lực phát triển kinh tế đô thị.

Đột phá lớn nhất của Luật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương trong chuẩn bị và triển khai dự án, giúp rút ngắn thời gian làm thủ tục, giảm chi phí cơ hội cho doanh nghiệp và tối ưu hóa dòng vốn đầu tư. Đồng thời, Luật luật hóa các mô hình phát triển đô thị mới như đô thị thông minh, đô thị xanh và đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Mô hình TOD cho phép khai thác giá trị gia tăng từ quỹ đất quanh các đầu mối giao thông để tái đầu tư hạ tầng.

Bên cạnh đó, Luật đa dạng hóa phương thức huy động vốn, đặc biệt là hình thức hợp tác công - tư (PPP), nhằm giảm áp lực cho ngân sách nhà nước và thu hút mạnh mẽ khu vực tư nhân.

Quy trình bồi thường, tái định cư và quy hoạch minh bạch hơn sẽ giúp doanh nghiệp bất động sản dễ dàng kiểm soát rủi ro pháp lý, thúc đẩy thị trường vận hành ổn định và gắn liền với định hướng phát triển kinh tế - xã hội.

Siết điều kiện xuất nhập khẩu gạo, chấm dứt tình trạng mượn kho xưởng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 365/2026/NĐ-CP chuẩn hóa điều kiện kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo, tập trung tăng cường hạ tầng thực chất, minh bạch hóa luồng hàng và nâng cao giá trị chuỗi lúa gạo, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Nghị định yêu cầu thương nhân xuất khẩu gạo phải sở hữu hoặc thuê tối thiểu một kho chứa và một cơ sở xay xát đạt quy chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm. Đáng chú ý, doanh nghiệp tuyệt đối không được cho thuê lại các cơ sở này nhằm triệt tiêu tình trạng mượn hạ tầng để hoàn thiện hồ sơ. Thủ tục cấp Giấy chứng nhận chuyển dịch sang ứng dụng công nghệ và tăng cường hậu kiểm thực tế.

Đối với phân khúc giá trị gia tăng cao như gạo hữu cơ, gạo đồ và gạo bổ sung vi chất, Nghị định nới lỏng cơ chế quản lý riêng, miễn giảm một số điều kiện khắt khe để kích thích doanh nghiệp đầu tư chất lượng thay vì chạy theo sản lượng. Doanh nghiệp nhập khẩu gạo cũng phải thông báo kế hoạch với Bộ Công Thương để phục vụ điều tiết cân đối cung - cầu nội địa.

Đặc biệt, từ ngày 1/1/2028, Việt Nam sẽ áp dụng cơ chế đánh giá mức độ tín nhiệm thương nhân dựa trên năng lực tài chính, nghĩa vụ thuế, hải quan, liên kết vùng nguyên liệu và xây dựng thương hiệu. Những doanh nghiệp có liên kết sản xuất sâu rộng với nông dân sẽ được ưu tiên trong các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia.

Siết kỷ luật trích lập quỹ và chia cổ tức bằng cổ phiếu

Có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026, Nghị định 316/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 135/2025/NĐ-CP về chế độ tài chính và giám sát đầu tư vốn nhà nước tại các tổ chức tín dụng (TCTD) quy định quy chuẩn mới trong phân phối lợi nhuận sau thuế của TCTD có vốn nhà nước.

Theo đó, mức trích lập quỹ đầu tư phát triển tối đa 40%, bảo đảm tổng trích lập quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không vượt quá 50%. Đồng thời, Nghị định khống chế mức trích quỹ khen thưởng, phúc lợi tối đa từ 1 đến 3 tháng lương dựa trên kết quả xếp loại doanh nghiệp (A, B, C).

Đáng chú ý, Nghị định thiết lập điều kiện chặt chẽ cho việc chia cổ tức bằng cổ phiếu. Các TCTD phải đạt xếp loại từ loại B trở lên trong 2 năm liền kề và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3% mới thuộc diện được trình Thủ tướng Chính phủ xem xét. Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước phải lấy ý kiến thống nhất từ Bộ Tài chính trước khi trình phê duyệt.

Nghị định cũng siết chặt chỉ tiêu chấp hành pháp luật để phân loại TCTD, đồng thời chuẩn hóa thời hạn lập, giao kế hoạch tài chính trước ngày 31/3 hằng năm. Đối với lợi nhuận năm tài chính 2024 chưa phân phối trước ngày Nghị định có hiệu lực, TCTD sẽ áp dụng theo quy định mới này.

Ban hành cơ chế tài chính đặc thù cho Tập đoàn Than - Khoáng sản

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 325/2026/NĐ-CP quy định cơ chế hoạt động và quản lý tài chính đặc thù đối với Công ty mẹ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), áp dụng từ năm tài chính 2026 và có hiệu lực từ ngày 5/10/2026.

Nghị định xác lập cơ chế quản lý thống nhất trong toàn Tập đoàn từ khâu khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến đến tiêu thụ các nguồn tài nguyên khoáng sản chiến lược như than, bôxít. TKV đóng vai trò đầu mối điều phối, quyết định và điều chỉnh giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ trong "Thị trường TKV". Các công ty con tham gia kế hoạch phối hợp kinh doanh được tự trang trải chi phí và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động, nhận thanh toán từ TKV theo định mức kinh tế - kỹ thuật và lợi nhuận hợp lý.

Về quản trị tài chính, Nghị định cho phép TKV xử lý các chi phí rủi ro từ nguồn lợi nhuận sau thuế, bao gồm chi phí thăm dò thất bại do không đủ trữ lượng, thiếu công nghệ xử lý môi trường hoặc do điều chỉnh quy hoạch, thay đổi chính sách. Thời gian phân bổ các khoản chi phí này tối đa là 5 năm sau khi có báo cáo kiểm toán độc lập chấp thuận.

Ngoài ra, Nghị định quy định chi phí ăn giữa ca, ăn định lượng cho người lao động được hạch toán trực tiếp vào chi phí sản xuất kinh doanh theo thỏa ước lao động tập thể. Quy định mới giúp tối ưu hóa nguồn lực, minh bạch tài chính và tăng tính chủ động kinh doanh cho TKV.

Tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Nghị định 336/2026/NĐ-CP hoàn thiện cơ chế một cửa quốc gia (NSW) và ASEAN (ASW) được Chính phủ vừa ban hành nhằm tạo động lực lớn giúp cắt giảm chi phí vận hành và tối ưu thời gian thông quan cho doanh nghiệp, có hiệu lực từ ngày 15/10/2026.

Nghị định quy định quy trình vận hành Cổng thông tin một cửa quốc gia do Cục Hải quan (Bộ Tài chính) trực tiếp quản lý 24/7. Việc kết nối hạ tầng dữ liệu tập trung giữa các bộ, ngành loại bỏ tình trạng chia cắt thông tin. Điểm mới nổi bật là việc áp dụng mã "Số định danh hàng hóa" điện tử, công nhận giá trị pháp lý của chứng từ số và tự động hóa trao đổi dữ liệu, giảm thiểu tối đa hồ sơ giấy.

Đặc biệt, Nghị định siết chặt thời gian xử lý thủ tục tại các cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không không quá 1 giờ kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Việc rút ngắn thời gian thông quan giúp giải phóng hàng hóa nhanh chóng, hạ chi phí lưu kho bãi và giảm tỷ trọng chi phí logistics trên GDP.

Song song đó, quy định mới đẩy mạnh quản lý rủi ro và minh bạch hóa kiểm tra chuyên ngành theo mã HS. Việc chỉ kiểm tra trước thông quan với hàng hóa nguy cơ cao giúp tháo gỡ điểm nghẽn giao thương, nâng cao sức cạnh tranh thu hút vốn FDI và thúc đẩy kim ngạch xuất nhập khẩu.

Quy định 9 nhóm hoạt động thương mại của khối doanh nghiệp FDI

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 342/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP, quy định rõ 9 nhóm hoạt động thương mại của khối FDI thuộc diện cấp phép và thắt chặt quản lý nền tảng thương mại điện tử, có hiệu lực từ ngày 18/10/2026.

Nghị định quy định chi tiết điều kiện cấp Giấy phép kinh doanh đối với 9 nhóm ngành hàng và dịch vụ của doanh nghiệp FDI, bao gồm: phân phối bán lẻ; dịch vụ logistics chưa cam kết mở cửa; dịch vụ trung gian thương mại; cho thuê hàng hóa; kinh doanh dầu mỡ bôi trơn gắn với dự án sản xuất máy móc; cùng các mặt hàng bán lẻ đặc thù như gạo, đường, sách báo. Doanh nghiệp FDI hoạt động từ 1 năm trở lên phải bảo đảm không nợ thuế quá hạn.

Đáng chú ý, Nghị định đưa hoạt động quản lý, vận hành các nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội tích hợp giao thương vào phạm vi cấp phép. Việc thẩm định các nền tảng số lớn do nhà đầu tư nước ngoài chi phối sẽ gắn liền với yêu cầu xem xét an ninh quốc gia, tạo cơ sở pháp lý để quản lý mô hình kinh doanh xuyên biên giới và bảo vệ thị trường nội địa.

Việc minh bạch hóa danh mục cấp phép giúp khối ngoại giảm chi phí tuân thủ, tăng khả năng dự báo môi trường đầu tư, đồng thời thiết lập cơ chế chuyển tiếp linh hoạt nhằm bảo đảm sự ổn định dòng vốn FDI gắn với lĩnh vực thương mại dịch vụ tại Việt Nam.

Nâng hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp lên tối đa 95%

Có hiệu lực từ ngày 20/10/2026, Nghị định 346/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 58/2018/NĐ-CP quyết định tăng mạnh mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp và bổ sung nhiều sản phẩm bảo hiểm theo chỉ số.

Theo quy định mới, ngân sách nhà nước nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm cho hộ nghèo, cận nghèo từ 90% lên tối đa 95%. Với cá nhân không thuộc diện nghèo, mức hỗ trợ tăng từ 20% lên tối đa 50%. Các tổ chức sản xuất như doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có hợp đồng liên kết hoặc đạt chứng nhận chất lượng, ứng dụng công nghệ cao được hỗ trợ tối đa 30%.

Nghị định 346 mở rộng danh mục được thụ hưởng sang các loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản và cây lâm nghiệp chủ lực do Trung ương công bố. HĐND cấp tỉnh sẽ trực tiếp quyết định địa bàn, đối tượng và mức hỗ trợ cụ thể tùy theo khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Đáng chú ý, Nghị định chính thức bổ sung các loại hình bảo hiểm theo chỉ số (năng suất, thời tiết, viễn thám). Cơ chế bồi thường dựa trên biến động dữ liệu thực tế thay vì tổn thất riêng lẻ, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành cho doanh nghiệp bảo hiểm. Dữ liệu xác minh được truy xuất từ các nguồn uy tín như Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, Hệ thống dịch vụ khí hậu WMO hay Cục Viễn thám quốc gia.

Động thái điều chỉnh chính sách này được kỳ vọng sẽ hoàn thiện công cụ quản trị rủi ro tài chính, giảm bớt đòn bẩy chi phí cho người dân và kích thích dòng vốn đầu tư vào chuỗi giá trị nông nghiệp trước áp lực thiên tai.

Chuẩn hóa kỹ thuật động cơ xe điện từ tháng 10/2026

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 12/2026/TT-BXD kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 30:2026/BXD đối với động cơ sử dụng cho xe mô tô điện và xe gắn máy điện, có hiệu lực thi hành từ ngày 9/10/2026.

Việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật mới giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý và thiết lập hàng rào kỹ thuật đối với linh kiện then chốt của phương tiện giao thông xanh. Quy định này buộc các nhà sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu phải nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, giảm rủi ro vận hành, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng cho các doanh nghiệp đầu tư bài bản vào chuỗi cung ứng xe điện.

Nhằm tối ưu chi phí và duy trì sự ổn định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, Thông tư áp dụng cơ chế chuyển tiếp linh hoạt. Theo đó, các kiểu loại động cơ đã nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra, thử nghiệm hoặc chứng nhận trước ngày 9/10/2026 tiếp tục được xử lý theo quy định tại thời điểm tiếp nhận. Kết quả báo cáo thử nghiệm cấp trước mốc thời gian này vẫn có giá trị pháp lý để chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Động thái chuẩn hóa đồng bộ này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thị trường xe hai bánh điện phát triển bền vững, tối ưu hóa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Siết chuẩn an toàn ắc quy xe điện từ tháng 10/2026

Thông tư 13/2026/TT-BXD kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 31:2026/BXD về ắc quy sử dụng cho xe mô tô điện và xe gắn máy điện được Bộ Xây dựng ban hành có hiệu lực thi hành từ ngày 9/10/2026.

Quy chuẩn mới thiết lập các yêu cầu kỹ thuật và an toàn nghiêm ngặt đối với hệ thống lưu trữ năng lượng trên phương tiện giao thông hai bánh điện. Việc ban hành chuẩn kỹ thuật này không chỉ thắt chặt quản lý chất lượng linh kiện đầu vào, bảo vệ người tiêu dùng trước rủi ro cháy nổ mà còn tạo rào cản kỹ thuật lành mạnh, thúc đẩy các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm.

Để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng và phát sinh chi phí cho doanh nghiệp, Thông tư áp dụng cơ chế chuyển tiếp linh hoạt. Các kiểu loại ắc quy đã nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra, thử nghiệm hoặc chứng nhận trước ngày 9/10/2026 tiếp tục được xử lý theo quy định cũ. Báo cáo thử nghiệm cấp trước thời điểm này vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý trong chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Động thái chuẩn hóa tiêu chuẩn kỹ thuật này góp phần hoàn thiện hạ tầng pháp lý cho ngành xe điện, tạo động lực cạnh tranh bình đẳng và hạ chi phí rủi ro vận hành cho thị trường phương tiện xanh.

Bổ sung quy định quản lý seri tiền mới in từ ngày 13/10/2026

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Thông tư 45/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 01/2024/TT-NHNN về quản lý seri tiền mới in, có hiệu lực từ ngày 13/10/2026.

Thông tư làm rõ các đơn vị áp dụng gồm Cục Phát hành và Kho quỹ, Sở Giao dịch và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh các khu vực. Điểm đáng chú ý là cơ chế xác lập seri đối với các loại tiền công bố phát hành in từ ngày 01/01/2027 trở đi sẽ do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định theo từng thời kỳ, giúp tăng tính chủ động và linh hoạt trong công tác phát hành.

Bên cạnh đó, quy định mới siết chặt quy trình nghiệp vụ kho quỹ. Khi xuất, nhập tiền mới in giữa Quỹ dự trữ phát hành và Quỹ nghiệp vụ phát hành hoặc giao nhận nội bộ Quỹ dự trữ theo lệnh điều chuyển, thủ kho bên giao phải lập bảng kê seri. Thủ kho bên nhận có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu thực tế; nếu phát hiện sai lệch phải thông báo ngay cho bên giao để điều chỉnh, bảo đảm số liệu khớp đúng tuyệt đối.