Loãng xương là bệnh lý chuyển hóa của xương, đặc trưng bởi sự suy giảm khối lượng và thay đổi cấu trúc vi thể của mô xương, khiến xương yếu, giòn và dễ gãy.
Bệnh có thể diễn tiến trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ rệt. Không ít trường hợp chỉ được phát hiện khi người bệnh bị gãy xương sau một chấn thương nhẹ, thậm chí chỉ sau một lần té ngã từ tư thế đứng.
Phụ nữ có nguy cơ loãng xương cao hơn sau mãn kinh do nồng độ estrogen suy giảm, làm tăng quá trình hủy xương và đẩy nhanh tình trạng mất khối lượng xương. Vì vậy, bên cạnh việc phát hiện sớm và điều trị khi cần thiết, bảo đảm cung cấp đủ canxi, vitamin D và duy trì hoạt động thể chất là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ hệ xương.
1. Phụ nữ cần bao nhiêu canxi mỗi ngày?
Canxi là khoáng chất chủ yếu cấu tạo nên xương và răng. Cơ thể không tự sản xuất được canxi mà phải hấp thu từ thực phẩm hoặc các chế phẩm bổ sung. Khi khẩu phần ăn không cung cấp đủ, cơ thể có thể huy động canxi từ xương để duy trì các hoạt động sống, lâu dài góp phần làm suy giảm sức khỏe xương.
Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), nhu cầu canxi khuyến nghị đối với phụ nữ trưởng thành từ 19-50 tuổi là khoảng 1.000 mg/ngày. Phụ nữ từ 51-70 tuổi cần khoảng 1.200 mg/ngày. Từ trên 70 tuổi, nhu cầu vẫn duy trì ở mức 1.200 mg/ngày. Đây là tổng lượng canxi cần cung cấp mỗi ngày từ cả thực phẩm và thực phẩm bổ sung, không phải lượng canxi phải uống dưới dạng viên. Vì vậy, phụ nữ nên đánh giá khẩu phần ăn trước khi quyết định sử dụng chế phẩm bổ sung.
Canxi và vitamin D rất quan trọng với sức khỏe xương. Ảnh: AI
Các thực phẩm giàu canxi có thể lựa chọn gồm sữa, sữa chua, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ được chế biến bằng muối canxi và một số loại rau xanh. Với người không sử dụng sữa và chế phẩm từ sữa, có thể thay thế bằng đậu phụ giàu canxi, thực phẩm tăng cường canxi, cá nhỏ ăn cả xương và các nguồn thực phẩm phù hợp khác.
Trường hợp khẩu phần ăn không đáp ứng đủ nhu cầu, người có nguy cơ loãng xương hoặc gãy xương có thể được bác sĩ tư vấn bổ sung phù hợp.
Không nên tự ý uống canxi liều cao với suy nghĩ càng bổ sung nhiều thì xương càng chắc khỏe. Việc bổ sung quá mức không đồng nghĩa với khả năng phòng ngừa gãy xương tốt hơn. Một số trường hợp sử dụng chế phẩm canxi kết hợp vitamin D có thể tăng nguy cơ sỏi thận. Do đó, cần tính lượng canxi đã nhận từ thức ăn, đồ uống và các sản phẩm bổ sung trước khi lựa chọn liều dùng.
2. Bổ sung bao nhiêu vitamin D?
Nếu canxi là thành phần khoáng chất quan trọng của xương thì vitamin D có vai trò hỗ trợ hấp thu canxi tại ruột, góp phần duy trì quá trình khoáng hóa xương. Vitamin D cũng tham gia duy trì chức năng cơ, giúp cơ thể vận động và giữ thăng bằng.
Theo NIH, nhu cầu vitamin D khuyến nghị đối với người trưởng thành từ 19-70 tuổi là 600 IU/ngày (tương đương 15 microgam). Người trên 70 tuổi cần khoảng 800 IU/ngày (20 microgam). Đây là mức tham chiếu dinh dưỡng cho người khỏe mạnh, không phải liều điều trị thiếu vitamin D hay liều dùng bắt buộc cho mọi bệnh nhân loãng xương. Ở người bị thiếu vitamin D hoặc có nguy cơ thiếu hụt, bác sĩ có thể chỉ định liều bổ sung khác tùy tình trạng cụ thể.
Vitamin D được cơ thể tổng hợp khi da tiếp xúc với tia UVB trong ánh nắng mặt trời. Tuy nhiên, sống ở quốc gia nhiều nắng không đồng nghĩa với việc mọi người đều có đủ vitamin D. Thời gian ở trong nhà, mức độ che phủ da, sắc tố da, tuổi tác và việc sử dụng kem chống nắng đều có thể ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp vitamin này.
Ngoài ánh nắng, vitamin D còn có trong một số thực phẩm như cá béo (cá hồi, cá thu, cá mòi), lòng đỏ trứng và thực phẩm được tăng cường vitamin D. Tuy nhiên, số lượng thực phẩm tự nhiên chứa nhiều vitamin D không phong phú, do đó một số người có thể cần bổ sung theo tư vấn chuyên môn.
Cần tránh tự ý sử dụng vitamin D liều cao kéo dài hoặc uống liều rất lớn ngắt quãng. Thừa vitamin D có thể gây tăng canxi máu, tăng canxi niệu và tổn thương thận.
3. Một số lưu ý trong phòng ngừa, điều trị loãng xương
Canxi và vitamin D có vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương nhưng không thể thay thế toàn bộ các biện pháp dự phòng và điều trị loãng xương.
Theo hướng dẫn NOGG 2024 (Hướng dẫn lâm sàng về phòng ngừa và điều trị loãng xương tại Vương quốc Anh), phụ nữ sau mãn kinh cần kết hợp chế độ ăn cân đối, vận động chịu trọng lượng, tập tăng cường sức mạnh cơ và các biện pháp phòng ngừa té ngã.
Đi bộ, tập luyện sức mạnh và những bài tập phù hợp với thể trạng có thể giúp duy trì khối lượng xương, sức mạnh cơ và khả năng giữ thăng bằng. Người đã bị loãng xương, có tiền sử gãy đốt sống hoặc nguy cơ té ngã cao nên được tư vấn lựa chọn bài tập phù hợp, tránh các động tác làm tăng nguy cơ chấn thương.
Đối với người đã được chẩn đoán loãng xương, đặc biệt khi nguy cơ gãy xương cao, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều trị đặc hiệu nhằm hạn chế quá trình hủy xương hoặc tăng tạo xương. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào mật độ xương, tiền sử gãy xương, tuổi tác, bệnh lý đi kèm và nguy cơ gãy xương của từng người.
Phụ nữ từ 65 tuổi trở lên nên được sàng lọc loãng xương bằng phương pháp đo mật độ xương. Theo khuyến nghị USPSTF (Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng Hoa Kỳ ) công bố tháng 1/2025, phụ nữ sau mãn kinh dưới 65 tuổi có yếu tố nguy cơ cũng cần được đánh giá nguy cơ gãy xương để xác định chỉ định đo mật độ xương bằng phương pháp DXA (DEXA).
Đặc biệt, phụ nữ đã mãn kinh, người từng gãy xương sau chấn thương nhẹ hoặc có các yếu tố nguy cơ loãng xương nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được đánh giá sức khỏe xương.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
