Đột quỵ thiếu máu não có thể để lại di chứng nặng nề và nguy cơ tái phát vẫn hiện hữu sau khi người bệnh qua cơn cấp tính. Việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ, sử dụng thuốc phù hợp và theo dõi lâu dài có vai trò quan trọng trong dự phòng thứ phát.
Mới đây, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê duyệt sunharbo (asundexian) 50 mg, mở ra một lựa chọn điều trị mới cho một nhóm người bệnh có nguy cơ đột quỵ cao.
1. Loại thuốc mới này có tác dụng gì trong phòng ngừa đột quỵ?
Sunharbo (asundexian) dạng viên 50 mg, sử dụng một lần mỗi ngày, kết hợp với liệu pháp chống kết tập tiểu cầu nhằm giảm nguy cơ đột quỵ ở người lớn sau đột quỵ thiếu máu não không do thuyên tắc từ tim mức độ nhẹ đến trung bình hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) nguy cơ cao.
Đối tượng được phê duyệt có chỉ số NIHSS không quá 15 nếu đã bị đột quỵ thiếu máu não. Đây là thang điểm đánh giá mức độ thiếu hụt thần kinh do đột quỵ. Thuốc không được FDA phê duyệt để dự phòng đột quỵ ở người bệnh rung nhĩ.
Theo FDA, sunharbo là thuốc đầu tiên thuộc nhóm ức chế yếu tố XIa (FXIa) được phê duyệt tại Hoa Kỳ. Yếu tố XIa tham gia vào quá trình đông máu. Asundexian tác động vào yếu tố này, qua đó làm giảm hoạt động của một mắt xích trong quá trình hình thành cục máu đông.
Khác với aspirin và các thuốc chống kết tập tiểu cầu, vốn hạn chế tiểu cầu kết dính với nhau, asundexian tác động lên hệ thống đông máu. Thuốc được sử dụng bổ sung, không thay thế liệu pháp chống kết tập tiểu cầu theo chỉ định.
Thuốc sunharbo (asundexian) vừa được FDA phê duyệt giúp ngăn ngừa đột quỵ tái phát. Ảnh: AI.
2. Những lưu ý khi sử dụng sunharbo
Nguy cơ chảy máu cần được theo dõi
Một trong những vấn đề quan trọng khi sử dụng thuốc tác động lên quá trình đông máu là nguy cơ chảy máu. Thông tin FDA cho biết nguy cơ chảy máu nặng tăng ở người bệnh trên 75 tuổi và trong 90 ngày đầu điều trị. Chảy máu đường tiêu hóa cũng xảy ra thường xuyên hơn ở nhóm dùng asundexian so với nhóm giả dược.
Tiêu chảy là phản ứng bất lợi được báo cáo thường xuyên nhất, với tỷ lệ 3,4% ở nhóm dùng asundexian và 2,8% ở nhóm giả dược. Vì vậy, dù kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu quả giảm đột quỵ thiếu máu não và tỷ lệ chảy máu nặng toàn bộ tương tự nhóm đối chứng, không nên hiểu rằng thuốc không có nguy cơ chảy máu.
FDA không khuyến cáo dùng đồng thời sunharbo với các thuốc vừa cảm ứng P-glycoprotein (P-gp), vừa là chất cảm ứng mạnh CYP3A4, chẳng hạn carbamazepine, do có thể làm giảm hiệu quả của asundexian.
Thuốc cũng không được khuyến cáo cho người suy gan mức độ trung bình hoặc nặng. Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ về các thuốc đang sử dụng, bệnh lý gan và tiền sử chảy máu trước khi được cân nhắc điều trị.
Ngừng sunharbo ít nhất 24 giờ trước phẫu thuật theo kế hoạch hoặc thủ thuật xâm lấn; đồng thời cần ngừng thuốc ít nhất 24 giờ sau khi người bệnh được điều trị tiêu sợi huyết vì đột quỵ thiếu máu não cấp tính. Việc ngừng hoặc dùng lại thuốc phải được bác sĩ quyết định, không tự ý điều chỉnh.
Sunharbo không được phê duyệt để phòng ngừa đột quỵ ở người bệnh rung nhĩ. Đây là điểm cần lưu ý bởi đột quỵ liên quan rung nhĩ thường có cơ chế hình thành cục máu đông từ tim và cần chiến lược dự phòng khác.
Thuốc mới không thay thế các biện pháp dự phòng đột quỵ
Sau đột quỵ, người bệnh cần được xác định nguyên nhân và đánh giá các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường và rối loạn nhịp tim.
Kiểm soát huyết áp, đường huyết, lipid máu, duy trì chế độ ăn hợp lý, vận động phù hợp và tuân thủ điều trị là những nội dung quan trọng trong dự phòng tái phát.
Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào nguyên nhân đột quỵ, mức độ nguy cơ thiếu máu não và chảy máu, bệnh mắc kèm cũng như các thuốc người bệnh đang sử dụng.
Asundexian là lựa chọn mới cho nhóm đối tượng được FDA phê duyệt, không phải thuốc dùng chung cho tất cả người từng bị đột quỵ. Việc FDA phê duyệt thuốc là một bước tiến trong dự phòng đột quỵ thứ phát, nhưng người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá trước khi sử dụng.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
