Một nghiên cứu kéo dài 15 năm, trong đó theo dõi hơn 132.000 người mắc đái tháo đường loại 2 tại Đan Mạch, vừa được công bố tại Hội nghị Thường niên của Hiệp hội Tim mạch Châu Âu diễn ra ở Munich (Đức) và được đăng trên tạp chí y khoa Lancet Regional Health Europe.
Kết quả phân tích chỉ ra rằng, nhóm người dùng thuốc hạ cholesterol statin có khả năng giảm được 10%-15% nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ so với những người không sử dụng. Đáng chú ý, việc can thiệp điều trị bằng thuốc càng sớm thì hiệu quả bảo vệ não bộ mang lại càng cao.
Nhóm người dùng thuốc hạ cholesterol statin có khả năng giảm được 10%-15% nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ so với những người không sử dụng. Ảnh minh họa: Telegraph
Statin vốn là dòng thuốc hạ mỡ máu được sử dụng phổ biến trên toàn thế giới, với chi phí tương đối rẻ. Cơ chế hoạt động chính của nhóm thuốc này là làm giảm nồng độ cholesterol xấu LDL trong máu, từ đó ngăn ngừa sự hình thành các mảng bám gây xơ vữa động mạch và phòng tránh rủi ro đau tim hay đột quỵ.
Đối với cơ thể người, lượng cholesterol xấu tăng cao kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến hệ tim mạch mà còn làm hẹp và cứng các mạch máu nuôi não, trực tiếp dẫn đến tổn thương mô não và gia tăng nguy cơ suy giảm nhận thức.
Tuy nhiên, các nhà khoa học nhận thấy trong số các bệnh nhân tham gia theo dõi từ năm 2006 đến 2021, những người bắt đầu uống thuốc statin ngay trong năm đầu tiên kể từ khi phát hiện bệnh đái tháo đường loại 2 ghi nhận mức giảm 15% nguy cơ phát triển bệnh sa sút trí tuệ trong vòng 1 thập kỷ.
Trong khi đó, nhóm bắt đầu dùng thuốc muộn hơn, trong khoảng từ 1 đến 5 năm sau chẩn đoán, cũng đạt được mức giảm nguy cơ là 10%. Tỷ lệ bảo vệ này được ghi nhận tương đương ở cả hai giới.
Tiến sĩ Tummas Ternhamar thuộc Bệnh viện Đại học Copenhagen (Đan Mạch), người đại diện trình bày nghiên cứu, tuyên bố phát hiện này củng cố quan điểm kiểm soát đồng thời nhiều yếu tố nguy cơ để bảo vệ não bộ.
"Phát hiện và điều trị nồng độ cholesterol LDL cao từ độ tuổi trung niên là một trong những yếu tố hàng đầu được nhấn mạnh", ông Ternhamar cho biết, đồng thời khẳng định việc chủ động kiểm soát mỡ máu từ độ tuổi này mang lại lợi ích rõ rệt hơn so với việc can thiệp muộn.
Trước đó, Ủy ban về bệnh sa sút trí tuệ của tạp chí Lancet từng chỉ ra rằng, việc giải quyết 14 yếu tố nguy cơ có thể thay đổi từ giai đoạn trung niên có thể ngăn ngừa hoặc làm chậm tới 45% số ca mắc bệnh trên thế giới.
Bệnh sa sút trí tuệ đang trở thành thách thức y tế toàn cầu, khi một nghiên cứu khoa học toàn cầu được thực hiện bởi Viện Đo lường & Đánh giá Sức khỏe (IHME) thuộc Đại học Washington (Mỹ) dự báo, số người mắc bệnh này sẽ tăng gần gấp 3 lần, chạm mốc 153 triệu người vào năm 2050.
Song song với công trình tại Đan Mạch, một nghiên cứu khác do Đại học Monash tại Australia thực hiện, được công bố trên tạp chí New England Journal of Medicine, cũng ghi nhận statin giúp giảm 30% nguy cơ gặp biến cố tim mạch ở người trên 70 tuổi.
Những phát hiện đồng thời trên mang lại hy vọng về giải pháp bảo vệ sức khỏe toàn diện và tiết kiệm chi phí cho người cao tuổi.
Dù mang lại nhiều tín hiệu lạc quan, các chuyên gia vẫn lưu ý đây là nghiên cứu quan sát nên chỉ phản ánh mối tương quan chứ chưa thể kết luận chắc chắn statin trực tiếp ngăn ngừa bệnh sa sút trí tuệ.
Giáo sư Bryan Williams, đại diện Quỹ Tim mạch Anh, cho rằng cần thêm các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên để xác minh chính xác cơ chế sinh học của loại thuốc này.
Dù vậy, kết quả này là cơ sở quan trọng để các bác sĩ cân nhắc chiến lược kiểm soát mỡ máu sớm, vừa bảo vệ trái tim vừa giảm thiểu nguy cơ suy giảm trí tuệ cho bệnh nhân.