Ngày 5/8, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị cho biết, đơn vị vừa phối hợp cùng Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt (Viet Nature) đón 10 con gà lôi lam mào trắng về khu vực nhân nuôi, khởi đầu cho chương trình phục hồi loài gà quý hiếm có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên.
10 cá thể gà lôi lam mào trắng (gồm 5 trống và 5 mái) được đưa về Trung tâm nhân nuôi các loài trĩ quý hiếm (Bản Bang, xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị). Ảnh: Viet Nature.
Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi), là loài động vật đặc hữu ở miền Trung Việt Nam. Chúng từng được ghi nhận xuất hiện tại Hà Tĩnh, Quảng Trị tới TP Huế. Khoa học biết đến loài gà lôi lam mào trắng từ năm 1896. Thời gian sau đó, một số nhà điểu học ngoại quốc tiến hành khảo sát loài này tại khu vực miền Trung nước ta.
Đặc điểm nhận dạng, gà lôi lam mào trắng trống nổi bật với bộ lông xanh lam sẫm, mào trắng và vùng da đỏ quanh mắt. Gà mái có màu nâu trầm, kín đáo. Loài này sống trên vùng đất thấp, nơi có cây bụi, dây leo và lớp lá mục dày để ẩn náu, kiếm ăn và làm ổ trong rừng ẩm thường xanh.
Gà lôi lam mào trắng trống nổi bật với bộ lông xanh lam sẫm, mào trắng và vùng da đỏ quanh mắt. Gà mái có màu nâu trầm, kín đáo. Ảnh: Viet Nature.
Theo nhận định của các nhà khoa học, trong thế kỷ XX, chiến tranh tác động xấu đến môi trường sinh sống, cùng với đó là tình trạng săn, bẫy tràn lan khiến quần thể loài này ngoài tự nhiên suy giảm nghiêm trọng. Không ghi sự hiện diện ngoài tự nhiên của gà lôi lam mào trắng kể từ năm 2000.
Hiện gà lôi lam mào trắng hiện được xếp ở mức rất nguy cấp (CR) trong Danh lục đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN Red List) và có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên.
Gà lôi lam mào trắng có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên. Ảnh: Viet Nature.
Vào những năm 20 của thế kỷ XX, một số cá thể gà lôi lam mào trắng được đưa sang châu Âu. Qua hơn một thế kỷ nhân nuôi, các vườn thú và chuyên gia quốc tế đã duy trì được một quần thể có giá trị di truyền, tạo cơ hội phục hồi loài trên chính quê hương của chúng.
20 con gà lôi lam mào trắng được đưa từ Vườn thú Berlin và Tierpark (Đức) về Việt Nam. Sau giai đoạn chăm sóc ban đầu tại Phú Quốc, 10 con đầu tiên được đưa về Quảng Trị - một trong những vùng phân bố lịch sử của loài để nhân nuôi. 10 cá thể gà (gồm 5 trống và 5 mái) được nuôi tại Trung tâm nhân nuôi các loài trĩ quý hiếm (Bản Bang, xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị).
Một cặp gà lôi lam mào trắng trong môi trường nuôi nhốt tại Trung tâm nhân nuôi các loài trĩ quý hiếm. Ảnh: Viet Nature.
Việc đưa gà lôi lam mào trắng về Quảng Trị nhằm nhân nuôi bảo tồn, không phải thả ngay vào rừng. Sau đó, dựa trên sức khỏe, nguồn gen, khả năng thích nghi của loài và mức độ an toàn của sinh cảnh, chương trình dự kiến tái thả thử gà vào môi trường tự nhiên từ cuối năm 2028.
Nếu các cá thể gà sinh trưởng tốt trong môi trường tự nhiên không chỉ là sự trở lại của một loài mà còn minh chứng rằng một vùng đất từng chịu nhiều tổn thương có thể trở thành nơi khởi nguồn cho câu chuyện phục hồi thiên nhiên mang tầm quốc gia và quốc tế.
