Các loại đồ uống có đường như: nước ngọt có gas, trà sữa, nước tăng lực, nước ép trái cây đóng hộp... đã trở thành thói quen sinh hoạt hằng ngày của nhiều người. Việc lạm dụng các thức uống này là nguyên nhân hàng đầu làm gia tăng tỷ lệ thừa cân, béo phì và làm trầm trọng thêm các biến chứng nguy hiểm ở người bệnh đái tháo đường type 2, đặc biệt là nguy cơ tử vong sớm và biến chứng tim mạch.
1. Đồ uống có đường chứa ‘năng lượng rỗng’ gây béo phì
Sự nguy hiểm lớn nhất của đồ uống có đường nằm ở bản chất "năng lượng rỗng". Các loại nước giải khát có gas, nước trái cây đóng hộp, trà sữa hay nước tăng lực chứa một lượng đường tinh luyện rất lớn.
Khác với thực phẩm nguyên chất, đường trong các loại nước ngọt chủ yếu là đường đơn hấp thu rất nhanh vào máu nhưng lại không cung cấp chất xơ, vitamin hay tạo cảm giác no lâu.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã cảnh báo về những tác hại với sức khỏe khi thường xuyên uống đồ uống có đường, đặc biệt là tình trạng thừa cân, béo phì và các bệnh không lây nhiễm.
WHO khuyến nghị, mỗi ngày chỉ nên ăn 25 g đường (tương đương 5 thìa cà phê), mức tối đa là 50 g/ngày đối với người lớn. Trong khi đó, 01 lon nước ngọt có thể chứa tới 10 thìa đường, tức là đã chạm ngưỡng giới hạn khuyến nghị về lượng đường trong cả ngày.
Khi uống 01 lon nước ngọt cộng với lượng đường tự nhiên sẵn có trong thực phẩm (trái cây, sữa) và các loại "đường ẩn" trong gia vị (nước sốt, tương ớt, tương cà...), tổng lượng đường nạp vào cơ thể sẽ vượt xa ngưỡng an toàn.
Lượng đường dư thừa này nhanh chóng được gan chuyển hóa thành chất béo tích tụ ở dạng mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng gây ra tình trạng thừa cân, béo phì.
Lạm dụng đồ uống có đường gây béo phì và biến chứng tim mạch ở người bệnh đái tháo đường.
2. Kháng insulin góp phần dẫn đến đái tháo đường type 2
Khi nạp một lượng đường lớn dạng lỏng vào cơ thể, lượng đường trong máu sẽ tăng vọt đột ngột. Để xử lý tình trạng này, tuyến tụy buộc phải liên tục tiết ra hormone insulin để điều chỉnh.
Việc nồng độ insulin luôn giữ ở mức cao kéo dài khiến các tế bào mất dần sự nhạy cảm dẫn đến kháng insulin và cuối cùng dẫn đến bệnh đái tháo đường type 2.
Béo phì khiến tình trạng kháng insulin thêm trầm trọng và ngược lại, khi đã mắc đái tháo đường thì việc kiểm soát cân nặng lại càng trở nên khó khăn hơn và làm tăng nguy cơ các biến chứng nguy hiểm cho người bệnh.
3. Nguy cơ tử vong sớm và biến chứng tim mạch ở người bệnh đái tháo đường khi lạm dụng đồ uống có đường
Đối với những người đã mắc đái tháo đường type 2, việc duy trì thói quen sử dụng đồ uống có đường giống như hành động "đổ thêm dầu vào lửa".
Bằng chứng nghiên cứu cho thấy, tiêu thụ thường xuyên đồ uống có đường dẫn đến tăng cân, béo phì, kháng insulin và một loạt các vấn đề về chuyển hóa liên quan đến bệnh đái tháo đường type 2 và bệnh tim - nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu. Việc uống thêm một loại đồ uống có đường mỗi ngày có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch tăng cao bất kể người đó tập thể dục nhiều.
Nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học tại Trường Y tế Công cộng Harvard TH Chan (Hoa Kỳ) đã chứng minh, việc tiêu thụ thường xuyên đồ uống có đường liên quan trực tiếp đến gia tăng tỷ lệ mắc bệnh tim mạch và làm tăng nguy cơ tử vong sớm ở người bệnh đái tháo đường type 2.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo: Lựa chọn đồ uống lành mạnh chính là một trong những giải pháp đơn giản và hiệu quả nhất để phòng ngừa béo phì và kiểm soát biến chứng của bệnh đái tháo đường. Người béo phì, đái tháo đường nên chọn các loại đồ uống như: nước lọc, cà phê và trà nguyên chất và các loại trà thảo mộc không đường, sữa tách béo/ít béo... Những đồ uống này rất ít calo, giàu chất chống oxy hóa, cung cấp protein và canxi mà không làm tăng mỡ máu.
