Số vụ án tham nhũng được điều tra, truy tố, xét xử trong 5 năm qua có xu hướng giảm trong khi tình hình tham nhũng vẫn diễn ra nghiêm trọng, phức tạp. Thậm chí nhiều địa phương không phát hiện được vụ án tham nhũng nào trong 5 năm qua. Đây là vấn đề được Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc - Phó ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng (PCTN) nêu ra tại hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Luật phòng chống tham nhũng được tổ chức vào ngày 7/3 tại Hà Nội.
Mặc dù trong nhiệm kỳ qua, các cấp ủy Đảng đã kiểm tra, phát hiện gần 11.600 đảng viên vi phạm, kỷ luật gần 3.000 người. Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã xử lý hoặc kiến nghị xử lý 4 ủy viên Trung ương Đảng (nhiệm kỳ 10), 17 bí thư, phó bí thư, ủy viên ban cán sự Đảng các tỉnh thành bộ, ngành và 2 bí thư đảng ủy, chủ tịch HĐQT tập đoàn kinh tế Nhà nước. Các vụ án tham nhũng được phát hiện, xử lý với số lượng lớn (đã khởi tố 1.458 vụ án tham nhũng với 3.151 bị can; truy tố 1.603 vụ, 3.889 bị can; xét xử 1.455 vụ, 3.387 bị cáo).
Đối với 8 vụ án tham nhũng nghiêm trọng trọng điểm xảy ra từ năm 2006 về trước mà Ban Chỉ đạo lựa chọn để chỉ đạo ngay sau khi thành lập đã được đưa ra xét xử dứt điểm. Đối với 21 vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp khác mà Ban Chỉ đạo lựa chọn để chỉ đạo đã xét xử 5 vụ, tòa án đang thụ lý 2 vụ, viện kiểm soát thụ lý 3 vụ, đình chỉ và tạm đình chỉ điều tra 4 vụ, đang điều tra 7 vụ. Đối với 20 vụ án mà Ban Chỉ đạo giao cho Văn phòng Ban Chỉ đạo theo dõi, đôn đốc đã xét xử 12 vụ, tòa án đang thụ lý 2 vụ, viện kiểm sát đang thụ lý 2 vụ, đình chỉ điều tra 2 vụ, đang điều tra 2 vụ.
Tuy nhiên, đánh giá kết quả công tác PCTN nhiệm kỳ qua, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thẳng thắn nhận định chưa đạt yêu cầu và chưa đạt mục tiêu là ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng. Tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng với những biểu hiện tinh vi, phức tạp, gây bức xúc trong xã hội. Một số lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng vẫn cao và diễn biến phức tạp như đất đai, đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý tài nguyên khoáng sản, ngân hàng.
Công tác PCTN còn nhiều hạn chế, yếu kém. Cụ thể, một số tỉnh ủy, thành ủy có biểu hiện buông lỏng việc chỉ đạo PCTN. Không ít người phát hiện, tố cáo tham nhũng bị đe dọa, trả thù nhưng cơ quan chức năng chưa có biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn. Thậm chí nhiều đảng viên, cán bộ có biểu hiện bất minh về thu nhập và mức sống nhưng chưa có quy định để xem xét, xác minh làm rõ.
Chủ trương cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ động từ chức vì lý do trách nhiệm vẫn chưa đi vào cuộc sống; việc xử lý trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng chưa được thực hiện nghiêm, chỉ xử lý lãnh đạo trực tiếp hoặc liên đới thực hiện hành vi tham nhũng; nhiều nơi còn nể nang, né tránh trong việc xử lý người đứng đầu. Hơn nữa, việc kê khai tài sản, thu nhập tuy được thực hiện, nhưng tác dụng phòng ngừa tham nhũng còn thấp bởi việc kê khai còn thiếu trung thực, kết quả kê khai chưa được công khai rộng rãi; Nhà nước chưa kiểm soát được tài sản trong xã hội, nhất là bất động sản và những tài sản có giá trị lớn.
Từ những hạn chế trên, Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTN xác định, tham nhũng tiếp tục là một trong những nguy cơ lớn đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ, đấu tranh PCTN vẫn là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng. Điều này đã được người đứng đầu Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về PCTN nhấn mạnh, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 11 tiếp tục khẳng định quyết tâm của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội trong PCTN.
Mới đây, Nghị quyết Trung ương 4 cũng xác định các nhóm biện pháp hàng đầu là ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp. Do đó, bên cạnh việc nâng cao hơn nữa vai trò trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, đảng chính quyền, Trưởng ban chỉ đạo Trung ương về PCTN yêu cầu cần hoàn thiện thể chế, cơ chế quản lý đất đai khoáng sản, thu chi ngân sách, đầu tư công bởi còn nhiều kẽ hở cho lãng phí, tham nhũng. Đồng thời, cần công khai, dân chủ, minh bạch trong tuyển dụng, bố trí, đề bạt, bổ nhiệm và khen thưởng, kỷ luật cán bộ.
Phải quyết liệt và xác định PCTN là một nhiệm vụ trọng tâm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử trong việc phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng; xử lý kiên quyết, kịp thời các hành vi tham nhũng, những người bao che cho tham nhũng, cố tình ngăn cản việc chống tham nhũng; đẩy nhanh tiến độ xử lý các vụ tham nhũng nghiêm trọng, phúc tạp, được dư luận quan tâm; công khai danh tính những người thực hiện hành vi tham nhũng, bất kể ở chức vụ nào, đương chức hay đã nghỉ hưu.
Thành Long
