Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu của lỗ tiểu thấp - một dị tật bẩm sinh cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và đánh giá trước khi thực hiện bất kỳ can thiệp nào.
Việc cắt bao quy đầu quá sớm ở trẻ mắc lỗ tiểu thấp có thể làm mất đi nguồn mô quan trọng phục vụ cho phẫu thuật tạo hình niệu đạo sau này, khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn.
Lỗ tiểu thấp ảnh hưởng như thế nào?
Lỗ tiểu thấp là một trong những dị tật bẩm sinh thường gặp ở cơ quan sinh dục bé trai, xảy ra khi lỗ niệu đạo ngoài không nằm ở vị trí đỉnh quy đầu như bình thường mà mở ra ở vị trí thấp hơn, có thể nằm tại rãnh quy đầu, thân dương vật, gốc dương vật hoặc gần vùng bìu.
Phần lớn trẻ mắc lỗ tiểu thấp không có biểu hiện đau đớn, sốt hay quấy khóc bất thường nên dễ bị bỏ sót trong giai đoạn sơ sinh. Nhiều gia đình chỉ phát hiện khi thấy trẻ tiểu lệch tia, tia nước tiểu chảy xuống dưới, làm ướt quần hoặc khi trẻ được khám sức khỏe định kỳ.
Không ít phụ huynh cho rằng lỗ tiểu thấp chỉ là một vấn đề về thẩm mỹ. Tuy nhiên, tùy thuộc vào mức độ bất thường, bệnh có thể ảnh hưởng đến chức năng tiểu tiện, khả năng vệ sinh cá nhân, tâm lý cũng như sức khỏe sinh sản khi trẻ trưởng thành.
Ở những trường hợp nhẹ, lỗ tiểu nằm gần đầu dương vật, trẻ vẫn có thể đi tiểu đứng nhưng tia nước tiểu bị lệch. Trong khi đó, các trường hợp trung bình hoặc nặng có thể khiến dương vật cong xuống rõ rệt, trẻ phải ngồi khi đi tiểu hoặc gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.
Lỗ tiểu thấp là một trong những dị tật bẩm sinh thường gặp ở cơ quan sinh dục bé trai.
Dễ nhầm lẫn với hẹp bao quy đầu
Một số phụ huynh đưa con đến khám vì nghĩ trẻ bị hẹp bao quy đầu, dài bao quy đầu hoặc bao quy đầu phát triển không bình thường. Trên thực tế, một số biểu hiện bên ngoài của lỗ tiểu thấp có thể khiến cha mẹ dễ nhầm lẫn với các bất thường bao quy đầu thông thường.
Tuy nhiên, đây là hai tình trạng hoàn toàn khác nhau. Hẹp bao quy đầu là tình trạng lớp da bao quy đầu không thể tuột xuống hoặc gây khó khăn trong việc vệ sinh, tiểu tiện. Trong khi đó, lỗ tiểu thấp là bất thường về vị trí lỗ tiểu và cấu trúc niệu đạo.
Một dấu hiệu khá đặc trưng của lỗ tiểu thấp là bao quy đầu phát triển không đều: phần da phía trên quy đầu còn đầy đủ trong khi phần mặt dưới thiếu da, tạo nên hình ảnh giống như một chiếc "mũ trùm" che phủ quy đầu.
Vì vậy, trước khi quyết định cắt bao quy đầu cho trẻ, đặc biệt khi nhận thấy cơ quan sinh dục có dấu hiệu bất thường, cha mẹ cần đưa trẻ đến bác sĩ chuyên khoa ngoại nhi, tiết niệu nhi hoặc nam học để được thăm khám kỹ lưỡng.
Vì sao không nên cắt bao quy đầu sớm?
Đối với trẻ mắc lỗ tiểu thấp, bao quy đầu không chỉ đơn thuần là phần da thừa. Trong nhiều trường hợp, đây là nguồn mô quý giá được bác sĩ sử dụng trong quá trình phẫu thuật tái tạo niệu đạo.
Mục tiêu của phẫu thuật lỗ tiểu thấp là đưa lỗ tiểu về vị trí gần bình thường, chỉnh sửa tình trạng cong dương vật nếu có và tạo hình lại cơ quan sinh dục giúp trẻ có chức năng tiểu tiện và hình thái phù hợp.
Không phải tất cả các ca phẫu thuật đều bắt buộc sử dụng bao quy đầu. Tuy nhiên, nếu trẻ đã được cắt bao quy đầu trước đó, bác sĩ có thể mất đi một nguồn mô thuận lợi, làm tăng mức độ khó khăn của phẫu thuật, đặc biệt ở các trường hợp lỗ tiểu thấp trung bình và nặng.
Không tự ý nong bao quy đầu hay điều trị tại nhà
Bên cạnh việc tránh cắt bao quy đầu sớm, cha mẹ cũng không nên tự ý kéo, nong bao quy đầu cho trẻ khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Việc cố gắng nong bao quy đầu hoặc áp dụng các mẹo dân gian có thể gây rách da, chảy máu, viêm nhiễm và để lại sẹo, ảnh hưởng đến việc điều trị sau này.
Các loại thuốc bôi, thuốc uống hoặc phương pháp dân gian cũng không thể giúp lỗ tiểu di chuyển về đúng vị trí, bởi đây là dị tật cấu trúc hình thành từ thời kỳ bào thai.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa khi nhận thấy các dấu hiệu như: lỗ tiểu không nằm ở đỉnh quy đầu, tia nước tiểu lệch xuống dưới, tiểu thành nhiều tia, dương vật cong, bao quy đầu có hình dạng bất thường, bìu không cân đối hoặc không sờ thấy tinh hoàn trong bìu.
Việc quan sát có thể thực hiện trong quá trình thay tã, tắm hoặc khi trẻ đi tiểu. Tuy nhiên, cha mẹ tuyệt đối không nên kéo mạnh bao quy đầu để kiểm tra vì có thể gây tổn thương vùng sinh dục của trẻ.
Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính đối với lỗ tiểu thấp. Thời điểm phẫu thuật thường được khuyến nghị khi trẻ khoảng 6–18 tháng tuổi, tùy theo mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe của trẻ. Đây là giai đoạn mô còn mềm, khả năng hồi phục tốt và trẻ chưa có nhận thức về sự khác biệt cơ thể.
Nếu được phát hiện và điều trị đúng thời điểm, đa số trẻ mắc lỗ tiểu thấp có thể phục hồi tốt, đi tiểu thuận lợi và giảm nguy cơ ảnh hưởng đến tâm lý cũng như chức năng sinh sản sau này.
