Tính đến thời điểm này, lò mổ Thịnh Liệt (phường Thịnh Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội) đã chính thức ngừng hoạt động theo chỉ đạo của UBND TP Hà Nội được hơn nửa tháng. Tuy nhiên theo ghi nhận của chúng tôi, nhiêu tiểu thương chuyên kinh doanh mặt hàng thịt lợn dạt sang những lò mổ khác để tiếp tục cuộc mưu sinh. Điều đáng nói ở chỗ, nhiều tiểu thương đã chọn phương thức nhập thịt lợn tại các lò mổ “chui”, lò mổ tự phát mà theo họ để giảm bớt chi phí vận chuyển, tiết kiệm thời gian chứ nhất định không chịu vào các lò mổ có quy mô lớn, được đầu tư xây dựng đồng bộ về cơ sở hạ tầng và trang thiết bị dẫn đến tình trạng vệ sinh không đảm bảo.
 Vì nhiều lý do các lò mổ nhỏ tự phát bắt đầu “lên ngôi” và gây nhiều nguy cơ cho môi trường dân sinh. |
Lò mổ thủ công lên ngôi
Để hỗ trợ cho việc đóng cửa lò mổ Thịnh Liệt đảm bảo nguồn cung ứng thịt cho thành phố không bị gián đoạn đã có rất nhiều lò mổ hạng trung được thành lập quanh các vùng ven đô. Đáng kể phải nói tới lò mổ mới tại khu công nghiệp Bích Hòa, xã Bích Hòa, Thanh Oai, Hà Nội do Công ty TNHH Minh Hiền, đơn vị trực tiếp quản lý. Tuy nhiên theo quan sát của PV đến thời điểm này lò mổ hoạt động khá dè dặt nếu không muốn nói là “im hơi lặng tiếng”. Con đường dẫn vào lò mổ cũng vắng hoe không một bóng người. Theo chỉ đạo của TP. Hà Nội, tại đây cũng có một đội kiểm tra thú y đóng trực để đón 26 chủ hộ từ lò mổ Thanh Liệt về nhưng không hiểu vì lý do gì mà họ vẫn chưa sang đây để kinh doanh. Hiện tại mới chỉ có 4/36 hộ giết mổ tại Thịnh Liệt chuyển đến “nhà mới”. Theo giải thích của nhiều tiểu thương cũng như nhiều hộ dân kinh doanh tại lò mổ Thịnh Liệt cũ cho biết, lò giết mổ mới ở cụm công nghiệp Bích Hòa cách xa trung tâm Hà Nội tới 25km, tính cả quãng đường đi về và giao hàng cũng phải lên đến 70 km nên sẽ tốn tiền xăng dầu, công vận chuyển và chậm thời gian giao hàng. Giá thuê mặt bằng tại lò mới là 17 triệu đồng/tháng trong khi tại Thịnh Liệt chỉ là 10 triệu đồng/tháng. Đồng thời, các ô giết mổ ở lò Bích Hòa nhỏ bằng một nửa ô tại lò cũ nên nhiều hộ chưa quyết định quyết định chuyển sang.
Trái ngược với cảnh vắng hoe tại lò mổ Bích Hòa, hàng loạt các lò mổ tư nhân, lò mổ chui tại các làng xã phía Nam Hà Nội bỗng trở nên tấp nập như trẩy hội. Tại xã Ngọc Hồi mấy ngày nay xuất hiện tình trạng người người, nhà nhà mổ lợn. Một loạt lò mổ cả cũ lẫn mới như Hà Tân, Thanh Thảo, Mai Điêu… mỗi ngày “hóa kiếp” từ 400-500 con lợn. Ô tô, xe máy chở lợn ra vào nườm nượp ngày đêm. 4h sáng, chúng tôi tìm đến lò mổ Mai Điêu, nằm cạnh trường mầm non xã Ngọc Hồi. Được biết lò mổ này chuyển từ Thịnh Liệt xuống, vừa thành lập được 4 ngày. Nơi đây có đến vài chục tiểu thương đang xếp hàng đợi đến lượt mua thịt, lòng. Bên trong lò mổ, hàng chục đồ tể đang hóa kiếp cho những con lợn ngay dưới sàn xi măng rồi dùng móc sắt móc vào hàm, kéo tuột con lợn ra giữa con đường liên xã để mổ và làm lông. Kế bên, lò mổ Thanh Thảo cảnh tượng cũng nhộn nhịp không kém. Một điểm trung của các lò mổ này là diện tích chật hẹp, chủ lò mổ tận dung luôn sân nhà làm sàn mổ lợn. Tất cả các khâu chọc tiết, pha thịt… đều làm bằng tay. Tất cả phân rác và nước thải được đổ trực tiếp xuống mương nước bên đường, hay đổ tràn ra vườn để tự thấm. Mạnh ai nấy làm nên nước thải từ các lò mổ đều đổ trực tiếp xuống cống rãnh của thôn, xóm. Lò mổ ven làng thì xả thải trực tiếp ra cánh đồng. Nhiều tiểu thương sau khi tự làm xong con lợn của mình còn để mặc cả đống phân, lông, mỡ lợn nằm chềnh ềnh ở giữa đường.
 Một lò mổ tự phát ở xã Ngọc Hồi - Thanh Trì. |
Khó kiểm soát
Với những lò mổ tư, lò mổ chui thì việc đăng ký hầu như không có, kiểm dịch được các chủ coi đó là “thứ xa xỉ” không tính tới. Bởi khi các lò với sức chế biển kiểu công nghiệp với số lượng lớn chưa thu hút được người đến kinh doanh với nhiều lý do khác nhau thì kiểu lò mổ nhỏ, tự phát “lên ngôi” là điều dễ hiểu. Theo giải thích của một chủ lò ở xã Ngọc Hồi (Thanh Trì) vì mỗi ngày phải mổ tới cả trăm con lợn trong khi người làm thì ít nên không có thời gian đi đăng ký, hay xin dấu kiểm định cả! Còn những hộ giết mổ tại gia đình thì cho rằng: mỗi ngày chỉ giết thịt vài con nên khâu kiểm dịch và đăng ký cũng chẳng cần lắm. Chính những lò mổ kiểu này sẽ là nơi lý tưởng để bùng phát các ổ dịch bệnh, đầu độc môi trường dân sinh. Nguồn hàng thịt từ đây đổ về các chợ trung tâm sẽ khó kiểm soát được chất lượng. Theo ông Nguyễn Xuân Vui, Chi cục phó Chi cục Thú y Hà Nội, việc đóng cửa lò mổ Thịnh Liệt là cơ hội cho các lò giết mổ thủ công ở các huyện ngoại thành hoạt động vượt công suất để bù đắp lượng thịt lợn mà lò mổ Thịnh Liệt cung cấp cho Hà Nội. Vốn dĩ, các lò mổ này chưa bảo đảm các điều kiện về giết mổ gia súc, vệ sinh thú y, nay mỗi ngày lại tăng thêm từ 100-200 con lợn, sẽ càng gây ô nhiễm môi trường và gây khó khăn trong công tác kiểm soát vệ sinh thú y. Hơn nữa, vào thời điểm cuối năm, dịch bệnh đang diễn biến phức tạp, nếu vẫn còn tình trạng các hộ ở Thịnh Liệt giết mổ chui ở các huyện ngoại thành như hiện nay sẽ càng làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên địa bàn thành phố. Hiện tại, các ngành chức năng của thành phố cũng như chính quyền địa phương đang rất khó giải quyết vấn đề này, nếu như không cho các hộ giết mổ nhỏ lẻ thủ công sẽ có thể dẫn đến giá thịt lợn tăng cao, còn nếu cho họ giết mổ sẽ rất khó quản lý.
Văn Hậu