Ngày 28/3 (tức ngày 10 tháng 2 năm Bính Ngọ), xã Ninh Giang (TP Hải Phòng) tổ chức khai mạc Lễ hội Đền Tranh năm 2026 với sự tham dự của lãnh đạo TP Hải Phòng cùng hàng nghìn người dân và du khách thập phương.
Lễ hội đền Tranh năm 2026 diễn ra từ ngày 27/3 đến 29/3 (tức từ ngày 9 đến 11 tháng 2 âm lịch), thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia.
Lễ hội đền Tranh năm 2026 được diễn ra từ ngày 27/3 - 29/3.
Những điều đặc biệt ở Lễ hội Quan lớn Tuần Tranh
Đền Tranh được khởi dựng từ thời điểm nào đến nay vẫn chưa có tài liệu xác định cụ thể. Theo truyền thuyết, ban đầu đây là một ngôi miếu nhỏ nằm sát ngã ba sông Chanh. Do dòng chảy thay đổi, đền được di chuyển vào phía trong; đến năm 1822, nhân dân địa phương đã đóng góp công sức để tôn tạo.
Khi thực dân Pháp chiếm tỉnh Hải Dương, đền tiếp tục được chuyển về phía Bắc vị trí cũ (khu vực nay là doanh trại Lữ đoàn 513, Quân khu 3). Năm 1935, đền được xây dựng lại với quy mô rộng khoảng 4 mẫu Bắc Bộ. Đến năm 1966, do nhu cầu mở rộng doanh trại quân đội, đền được di dời về vị trí hiện nay tại thôn Tranh Xuyên, xã Ninh Giang (trước đây là xã Đồng Tâm, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương).
Năm 2009, đền Tranh được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia. Đến năm 2022, Lễ hội truyền thống đền Tranh được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Di tích Quốc gia đền Tranh (thôn Tranh Xuyên, xã Ninh Giang, TP Hải Phòng).
Các thiếu nữ xinh đẹp trong màn trống hội khai mạc Lễ hội đền Tranh.
Theo chính quyền địa phương, mỗi năm tại đền Tranh diễn ra hai kỳ lễ hội: lễ hội chính vào tháng 2 âm lịch và lễ hội ngày 25/5 âm lịch (còn gọi là ngày Tiệc Quan). Lễ hội ngày 25/5 gắn với tích xưa khi Quan Lớn Tuần Tranh được điều lên trấn giữ biên ải phía Bắc (nay thuộc phường Vĩnh Trại, TP Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn) và mở tiệc mời dân làng.
Lễ hội đền Tranh thu hút hàng nghìn nhân dân, du khách thập phương tham dự.
Chia sẻ về lễ hội đền Tranh với phóng viên, bà Nguyễn Thị Huê – Chủ tịch UBND xã Ninh Giang cho biết: "Đây là lễ hội rất đặc biệt, bởi thường ở những lễ hội khác, nghi thức rước nước thường rước từ cơ sở thờ tự này sang nơi thờ tự khác, hoặc rước quanh làng. Nhưng tại lễ hội đền Tranh sẽ rước bài vị, rước tượng, kiệu của Quan lớn Tuần Tranh… từ đền Tranh đi qua địa bàn thị trấn Ninh Giang cũ đến bến phà, sau đó ra giữa ngã ba sông Chanh để lấy nước, hay còn gọi là lễ rước nước".
Nghi lễ rước nước không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn thể hiện tín ngưỡng gắn với đời sống sông nước của cư dân địa phương, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống bình an.
Bà Nguyễn Thị Huê - Chủ tịch UBND xã Ninh Giang phát biểu khai hội đền Tranh năm 2026.
Tương truyền rằng, Quan lớn Tuần Tranh xuất hiện ở ngã ba sông Chanh (con Vua thủy) nên phải lấy nước ở đúng nơi phát tích. Sau khi lấy nước về sẽ đưa vào trong Cung cấm để ban đêm làm lễ Mục dục và dùng chính nước này để bao sái tượng quan trong Khám (Hậu cung). Một phần nước còn lại khi được lấy về sẽ thờ Quan lớn Tuần Tranh cho đến lễ hội năm sau.
Trong lễ rước nước thông thường chỉ có người dân địa phương nơi tổ chức lễ hội tham gia. Tuy nhiên trong nghi lễ rước nước ở lễ hội đền Tranh có đoàn lân sư rồng của phường Vĩnh Trại (TP. Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn-nơi có đền Kỳ Cũng cũng thờ Quan lớn Tuần Tranh) tham gia.
Kiệu Quan lớn Tuần Tranh.
Nghi thức lấy nước thiêng tại ngã ba sông Chanh.
Nước thiêng sau khi được lấy ở ngã ba sông Chanh được mang về đền làm lễ.
Theo tương truyền, đền Tranh (xã Đồng Tâm cũ) là nơi sinh của quan, còn đền Kỳ Cùng (phường Vĩnh Trại) là nơi hóa của Ngài. Chính điều này đã tạo nên sự giao thoa văn hóa vùng miền giữa mảnh đất của 2 địa phương với nhau.
Còn theo đại diện Phòng Văn hóa Xã hội xã Ninh Giang, ở một số lễ hội không có phần đọc Chúc văn, nhưng ở lễ hội đền Tranh có phần này, đây chính là ca ngợi công lao của Ngài. Ngoài ra, phần hội trong lễ hội đền Tranh quy tụ được sự tham gia của nhiều người ngoài địa bàn tham gia vào các trò chơi dân gian, biểu diễn nghệ thuật...
Những giá trị văn hóa từ Lễ hội đền Tranh nhiều người chưa biết
Lễ hội đền Tranh là điểm du lịch đã được UBND tỉnh Hải Dương cũ công nhận năm 2023. Trải qua các năm, lễ hội lại được bồi đắp thêm giá trị văn hóa, với quy mô tổ chức lớn hơn… Từ đó, vị thế di tích đền Tranh được nâng cao và để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng du khách thập phương, người dân.
Ông Bùi Thanh Tùng - Bí thư Đảng ủy xã Ninh Giang đánh trống khai hội đên Tranh năm 2026.
Tượng Quan lớn Tuần Tranh được đưa vào an vị trong đền.
"Về văn hóa, Lễ hội đền Tranh là hoạt động nổi bật nhất trong một năm về việc bảo tồn, phát huy giá trị của di tích và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Đó là phần nghi lễ để kính lễ đối với Quan lớn Tuần Tranh, thể hiện ước nguyện của người dân bao đời nay về cuộc sống no đủ, hạnh phúc và công việc hanh thông.
Từ sự kính lễ ngưỡng mộ ấy, các hoạt động của phần hội được diễn ra trong lễ hội góp phần nâng cao chất lượng đời sống văn hóa ở cơ sở. Bên cạnh đó, cũng nhiều du khách cho rằng, đến với đền thờ Quan lớn Tuần Tranh là sự may mắn của bản thân, đặc biệt đến vào dịp lễ hội mùa xuân.", Chủ tịch UBND xã Ninh Giang giải thích.
Nhiều gia đình sinh sống nơi tuyến đường đoàn rước kiệu Quan lớn Tuần Tranh đi qua sắm sửa lễ vật để kính lễ Ngài.
Theo đại diện BTC lễ hội, cùng với những giá trị văn văn hóa, Lễ hội đền Tranh còn mang lại giá trị kinh tế lớn. Bởi khi tổ chức lễ hội, các dịch vụ như: ăn, nghỉ, giới thiệu quảng bá sản phẩm quê hương Ninh Giang sẽ được BTC tích hợp vào trong chương trình.
Trong nhiều năm nay gần đây, Lễ hội đền Tranh có thêm trưng bày sản phẩm Ocop của các xã trong huyện Ninh Giang cũ và mời một một số địa phương lân cận trong việc giao thương sản phẩm hàng hóa vùng miền.
Nghệ nhân ưu tú Lưu Đức Anh Tuấn - đọc Chúc văn khai hội đền Tranh.
Sau lễ khai mạc, đại biểu, nhân dân và du khách thực hiện nghi lễ dâng hương.
Trải qua nhiều năm, Lễ hội đền Tranh càng thu hút đông du khách, quy mô tổ chức chặt chẽ và phần hội được quan tâm hơn. Cho nên người dân và du khách về dự lễ hội cần thực hiện tốt quy tắc ứng xử văn hóa nơi công cộng. Chọn trang phục phù hợp với lễ hội và truyền thống văn hóa dân tộc; nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường; ăn nói văn minh cũng như ủng hộ, tham gia tích cực những nội dung về phần hội do BTC đưa ra.
Theo chính quyền địa phương, xã Ninh Giang duy nhất chỉ có 1 Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia thờ Quan lớn Tuần Tranh - đó là đền Tranh (xã Đồng Tâm cũ- nay là thôn Tranh Xuyên, xã Ninh Giang, TP Hải Phòng). Tuy nhiên, trên địa bà xã hiện nay cũng có 2 ngôi Đền ở bờ sông về gốc tích không thờ Quan lớn Tuần Tranh và đây là đền do tư nhân dựng lên khiến nhiều người, du khách nhầm tưởng…
Mời quý vị xem clip nghi thức nước thiêng Lễ hội đền Tranh năm 2026:
Video: Nghi thức lấy nước thiêng và Lễ hội đền Tranh năm 2026.
