Thời gian vừa qua, các lực lượng chức năng liên tiếp bắt giữ số lượng lớn nguyên liệu làm thuốc Đông y không rõ nguồn gốc, chưa được kiểm định, được vận chuyển từ biên giới vào Việt Nam. Những mặt hàng này đang được tiêu thụ mạnh, điều mà dư luận băn khoăn là nếu không được kiểm định và kiểm soát chặt chẽ sẽ xâm hại đến sức khỏe người sử dụng.
Khó kiểm soát
Trung tá Nguyễn Đức Trường, Đội phó Đội Cảnh sát ĐTTP về môi trường quận Hoàng Mai cho biết, ngày 18/1 vừa qua, qua quá trình trinh sát nghiệp vụ, Đội Cảnh sát ĐTTP về môi trường Công an quận Hoàng Mai phối hợp với Phòng 6, Cục Cảnh sát môi trường (Bộ Công an) và Đội QLTT số 7, làm nhiệm vụ tại chân cầu Thanh Trì, phường Lĩnh Nam, quận Hoàng Mai, phát hiện xe ô tô BKS 29 C-146.30 do Tô Văn Học (45 tuổi, trú tại thôn 7, An Hà, Lạng Giang, Bắc Giang) điều khiển, có nhiều dấu hiệu nghi vấn. Tại thời điểm kiểm tra, lái xe không xuất trình được giấy phép hợp lệ chứng minh nguồn gốc số hàng hóa nông sản dược liệu, do nước ngoài sản xuất vận chuyển trên xe ô tô.
Hơn 10 tấn Đông dược nguyên liệu không rõ nguồn gốc bị thu giữ.
Tại cơ quan điều tra, lái xe Học khai nhận là lái xe thuê cho Công ty cổ phần Ngũ Phúc Hội (Lạng Sơn). Ngày 18/1, Ngọc được anh Trịnh Đức Thọ, Giám đốc của Công ty cổ phần Ngũ Phúc Hội điều động vận chuyển hàng nông sản, từ số 308 khu Dâu Thép đến khu vực đường 10, Khánh An, Yên Khánh, Ninh Bình để giao cho khách hàng. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng xác định trên xe ô tô có 194 bao, có trọng lượng hơn 10 tấn, với tổng số 59 loại dược liệu các loại do nước ngoài sản xuất gồm: ngọc trúc, đại hoàng, đỗ trọng, tam thất... đây là những dược liệu được sử dụng trong điều trị Đông y.
Trước đó, cũng trên địa bàn quận Hoàng Mai, ngày 19/12 Phòng Cảnh sát ĐTTP về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, Công an TP. Hà Nội (PC46) phối hợp với Đội QLTT số 7 (Chi cục QLTT Hà Nội) cũng vừa phát hiện một vụ vận chuyển thuốc Đông y lậu trái phép với số lượng lớn tại ga Giáp Bát thuộc địa phận quận Hoàng Mai, phát hiện tại hai kho C2 và C3 chứa nhiều hàng lậu không rõ nguồn gốc. Qua kiểm đếm, Tổ công tác thống kê được có tất cả 100 bao tải chứa nguyên liệu thuốc Đông y với tổng trọng lượng khoảng 4 tấn, chủ lô kho hàng không xuất trình được các loại hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hợp pháp của lô hàng. Qua đấu tranh khai thác, chủ kho tên là Thủy khai nhận rằng cho một người phụ nữ tên Hoa thuê kho để làm nơi tập kết hàng hóa nhưng không rõ số hàng tập kết này lấy từ đâu. Tổ công tác đã lập biên bản tạm giữ lô hàng lậu để tiếp tục điều tra, làm rõ.
Qua các vụ việc này Trung tá Nguyễn Đức Trường nhận định, hầu hết số hàng này được các đầu nậu tập kết từ trên Lạng Sơn, thủ đoạn là đưa hàng qua các đường tiểu ngạch từ Trung Quốc về Việt Nam. Trong khi đó quận Hoàng Mai là địa bàn có nhiều kho chứa hàng và bến xe lớn tập trung nên thường được lựa chọn là nơi trung chuyển sau đó xé nhỏ đưa đi các tỉnh tiêu thụ. Các vị thuốc này nếu không được kiểm định về chất lượng sẽ có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân. Vì để bảo quản lâu ngày người ta thường sử dụng chất bảo quản hoặc đốt lưu huỳnh xông diệt sâu mọt, nấm mốc...
Lấy mẫu kiểm tra. (nguồn cand)
Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người sử dụng
Ngày nay, rất nhiều người có xu hướng điều trị bệnh bằng thuốc y học cổ truyền, tuy nhiên các lương y khuyến cáo thị trường thuốc Đông y hiện có nhiều hàng giả hoặc thuốc nhiễm độc do quá trình chế biến bảo quản dùng nhiều hóa chất. Người ta thường đốt lưu huỳnh trong các thùng chứa thuốc để xông lên diệt sâu mọt, nấm mốc và làm cho dược liệu dẻo, mềm mại, trắng sáng và đẹp hơn.
Lương y Nguyễn Văn Phong, Phó Chủ tịch Hội Đông y huyện Thanh Trì cho biết, có nhiều loại thuốc bị làm giả mạo như: hồng hoa, hà thủ ô đỏ, kim ngân, hoài sơn...; hoặc được bảo quản bằng chất độc như lưu huỳnh, chì, kẽm, thủy ngân, nhiễm nấm mốc... Quá trình sản xuất, sơ chế thuốc đều bằng phương pháp thủ công, trong khi nguyên liệu nhập từ Trung Quốc không rõ nguồn gốc, nên người dân không thể phát hiện hàm lượng kim loại nặng, thuốc trừ sâu còn tồn dư trong thuốc. Ngoài ra, việc sơ chế thuốc thủ công sẽ tạo điều kiện để các hộ gia đình, cơ sở lạm dụng lưu huỳnh xông khô, bảo quản đông dược được lâu, điều này nguy hiểm vô cùng. Những trường hợp ngâm thuốc Đông dược để uống, hoặc tán nhỏ để dùng sẽ dẫn tới hậu quả khôn lường. Vì khi đó khói lưu huỳnh bám trên thuốc do dùng quá liều lượng sẽ trực tiếp đi vào cơ thể gây rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng tới hệ thần kinh cũng như các bộ phận khác trên cơ thể, thậm chí gây tử vong.
Cũng theo Lương y Nguyễn Văn Phong, thông thường nguyên liệu Đông dược cần được đảm bảo đúng quy cách. Kiểm soát từ khâu thu mua, vận chuyển, bảo quản trong điều kiện độ ẩm và nhiệt độ ánh sáng đúng quy định, để thuốc không bị hư hỏng biến chất và mất chất lượng. Thường thuốc y học cổ truyền được bảo quản tốt chỉ có hạn dùng một năm. Thuốc Đông y giả, dùng hóa chất chế biến không đúng quy cách làm ảnh hưởng đến uy tín của ngành y dược cổ truyền Việt Nam. Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất và chế biến thuốc y học cổ truyền cần đặt uy tín chất lượng thuốc lên hàng đầu.