Chỉ còn chưa đầy ba tuần nữa sẽ diễn ra Hội nghị thượng đỉnh tại Copenhague về vấn đề biến đổi khí hậu và trong khi những những tín hiệu từ phía Hoa Kỳ tỏ ra không mấy thuận lợi thì thỏa thuận mới được kí kết giữa Pháp và Brazil là một bước đầy hứa hẹn trong công cuộc cứu thế giới.
Ngày 14/11 vừa qua, trong khuôn khổ một cuộc gặp gỡ cấp cao Pháp - Brazil, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và người đồng nhiệm Brazil Luiz Inacio Lula da Silva đã long trọng tuyên bố việc hai bên đã đạt được một thỏa thuận trong việc thành lập một liên minh có nhiệm vụ thúc đẩy cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Đích nhắm tới của liên minh này không gì khác, chính là hai nước Mỹ và Trung Quốc, hai quốc gia đứng hàng đầu trong việc xả khí thải gây hiệu ứng nhà kính (40% tổng lượng khí thải toàn cầu). Đây là một thắng lợi quan trọng trong kế hoạch của ông N. Sarkozy nhằm thành lập một liên minh giữa các nước công nghiệp phát triển, các nước có nền kinh tế mới nổi và những nước chịu hậu quả nặng nề nhất của biến đổi khí hậu (các nước châu Phi ngoài Địa Trung Hải, những nước hải đảo như Maldives, Bangladesh và những quốc gia như Lào, Campuchia). Liên minh này sẽ tạo nên một gọng kìm buộc Trung Quốc và Hoa Kỳ phải có những nỗ lực có ý nghĩa hơn trong việc chống lại thảm họa toàn cầu về khí hậu. Trong bối cảnh đó, Brazil là nước đầu tiên trong số các nước có nền kinh tế mới nổi có những cam kết tích cực trong việc chống biến đổi khí hậu. Cam kết này sẽ bao gồm việc giảm 80% tốc độ phá rừng Amazon, cải thiện ngành chăn nuôi và trồng trọt trong các đồng cỏ, ấn định một mức nitrat hợp lí trong các sản phẩm phân bón nông nghiệp.
 Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy (bên phải ảnh) và người đồng nhiệm Brazil Lula da Silva. Ảnh: Reuters |
Trong những tuyên bố của mình, các ông Lula da Silva và Sarkozy đã tỏ ý phê bình nước Mỹ đã không có những hành động phù hợp trong việc chống lại biến đổi khí hậu. Theo các ông, quốc gia có nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng phải là quốc gia có trách nghiệm cao nhất với thế giới. Hai ông cũng đã tuyên bố sẽ làm một vòng công du qua nhiều nước để mở rộng liên minh của mình. Vào ngày 19/11 tới đây, ông Sarkozy sẽ gặp gỡ Thủ tướng Đức Angela Merkel và Thủ tướng Đan Mạch để tái khẳng định những cam kết của Liên minh châu Âu. Sau đó, ông sẽ sang Brazil, nơi mà ông Lula khẳng định sẽ thuyết phục mười nước trong vùng lưu vực sông Amazone gặp gỡ tại Manaus để bàn bạc về những cam kết tương tự như cam kết của Brazil. Và cuối cùng, trong các ngày 27 và 28/11, ông Sarkozy sẽ đến dự hội nghị của Khối thịnh vượng chung nhóm họp tại Tobago và Trinité trong vùng biển Caraibe. Mục tiêu của chuyến gặp gỡ này sẽ là thuyết phục các nước châu Phi nói tiếng Anh, Australia, Canada, New Zealand và đặc biệt là Ấn Độ. Ấn Độ, nước đông dân thứ hai trên thế giới, sẽ là một bước quyết định trong chiến lược của ông Sarkozy. Ngày 13/11, ông Bộ trưởng môi trường Pháp Jean Louis Borloo đã có cuộc gặp tại Dehli với Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh để đề xuất một kế hoạch hỗ trợ dài hạn trong vòng 20 năm các quốc gia có mức thải khí CO2 tính trên đầu người dưới 2 tấn/năm. Đây là một nước cờ quan trọng nhằm chia cách Ấn Độ và Trung Quốc bởi lẽ ta biết rằng mức này của xứ sở sông Hằng là 1,2 tấn trong khi đó của nước có sông Hoàng Hà là 5,5 tấn. Ta cũng cần biết rằng mức này của Mỹ là 24 tấn, của Liên minh châu Âu là 12 tấn và của Pháp là 8 tấn.
Cùng với tuyên bố của Liên minh châu Âu cam kết tôn trọng nghị định thư Kyoto thì diễn biến Pháp - Brazil nói trên là một tia hy vọng mong manh trong tình hình cuộc chiến bảo vệ khí hậu không hề có những tiến triển tích cực. Cần phải nhớ rằng trong hội nghị APEC vừa diễn ra ở Singapore với sự tham gia của Tổng thống Mỹ, cuối cùng, vấn đề chống biến đổi khí hậu đã không được đưa vào tuyên bố chung và theo nguồn tin của tờ Le Monde, cố vấn cao cấp của Tổng thống Mỹ về các vấn đề đối ngoại đã nói thẳng rằng một hiệp định mới có tính quốc tế và có hiệu lực pháp lý được ký kết ở Copenhague tới đây là điều "phi thực tế". Tất nhiên, ta cũng không nên bỏ qua những khó khăn mà Mỹ và Trung Quốc đang phải đối diện. Đối với xứ cờ hoa, đó là quán tính của một chủ nghĩa tiêu thụ đã có "truyền thống" với hình ảnh của tỷ lệ xe hơi trên đầu người rất cao, những chiếc xe SUV nổi tiếng "ăn xăng" và những ngôi nhà mênh mông ở ngoại ô với các phòng gắn máy lạnh. Đối với Trung Quốc, đó là những vấn đề về công nghệ của một quốc gia mới trỗi dậy về kinh tế. Đồng thời, đó cũng còn là một vấn đề về tâm lý xã hội khi mà với người Trung Quốc, sở hữu xe hơi hạng sang, "càng to càng tốt" là một dấu hiệu của sự thành đạt. Nhưng dầu sao, thế giới cũng vẫn trong chờ hai quốc gia này có những hành động tích cực hơn.
Xuân Thạch