Thế nhưng, khi xã hội bước vào kỷ nguyên số, khi một chiếc điện thoại có thể thay thế ví tiền, giấy tờ tùy thân hay vé tàu xe, việc lịch sử sức khỏe vẫn nằm rải rác trong những tập hồ sơ giấy rõ ràng không còn là cách quản lý phù hợp. Bởi vậy, việc Bộ Y tế triển khai cập nhật dữ liệu khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc lên Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID không chỉ đơn thuần là thêm một tiện ích công nghệ. Đằng sau thay đổi tưởng như rất nhỏ ấy là một tư duy quản trị hoàn toàn mới: đặt người dân vào vị trí trung tâm của hệ thống y tế, để mọi thông tin sức khỏe quan trọng đều có thể được lưu giữ xuyên suốt, đầy đủ và thuận tiện tiếp cận khi cần thiết.
Nhìn rộng hơn, đây là một trong những bước đi đáng ghi nhận nhất của quá trình chuyển đổi số ngành y tế thời gian qua. Khi dữ liệu y tế được kết nối, người dân được hưởng lợi từ những dịch vụ thuận tiện hơn, bác sĩ có thêm cơ sở để đưa ra quyết định chính xác hơn, còn cơ quan quản lý có điều kiện xây dựng chính sách sát với nhu cầu thực tiễn hơn. Nói cách khác, việc lịch sử khám bệnh xuất hiện trên VNeID không chỉ giúp giảm bớt những tập hồ sơ giấy trong ngăn tủ của mỗi gia đình. Xa hơn, nó mở ra nền tảng để xây dựng một hệ thống y tế hiện đại, thông minh và nhân văn hơn - nơi dữ liệu phục vụ con người, thay vì buộc con người phải chạy theo dữ liệu như trước đây.
Khi lịch sử sức khỏe không còn nằm trong những tập hồ sơ giấy
Trong y khoa, đôi khi điều quan trọng nhất không phải là những gì đang diễn ra với người bệnh ở thời điểm hiện tại, mà là những gì đã diễn ra trước đó. Bởi vậy, với các bác sĩ, lịch sử sức khỏe không đơn thuần là những con số hay hồ sơ hành chính. Đó là "câu chuyện y khoa" của mỗi con người, là cơ sở để đưa ra những quyết định điều trị chính xác và an toàn hơn. Thế nhưng, trong thực tế, câu chuyện ấy nhiều khi đang bị chia cắt thành những mảnh rời rạc. Mỗi lần khám bệnh là thêm một tập giấy. Mỗi lần chuyển viện là thêm một bộ hồ sơ. Có những người cẩn thận lưu giữ từng kết quả xét nghiệm suốt nhiều năm, nhưng cũng không ít người đánh mất chúng sau một lần dọn nhà hoặc đơn giản là không còn nhớ đã cất ở đâu. Điều đáng tiếc là khi dữ liệu bị thất lạc hoặc nằm phân tán ở nhiều cơ sở y tế khác nhau, không chỉ người bệnh gặp bất tiện mà chính các bác sĩ cũng khó có được cái nhìn đầy đủ về tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Nhìn từ góc độ chính sách, đây chính là một trong những khoảng trống mà ngành y tế đã trăn trở trong nhiều năm. Bởi chăm sóc sức khỏe hiệu quả không thể chỉ dựa vào từng lần khám đơn lẻ. Một hệ thống y tế hiện đại cần bảo đảm rằng mọi thông tin quan trọng về sức khỏe của người dân được lưu giữ liên tục, được kết nối xuyên suốt và có thể tiếp cận khi cần thiết. Đó cũng là lý do việc đưa dữ liệu khám sức khỏe lên VNeID được đánh giá là bước tiến có ý nghĩa đặc biệt trong tiến trình chuyển đổi số ngành y tế.
Điều đáng quý nhất của chính sách này không nằm ở công nghệ, mà nằm ở cách công nghệ được sử dụng để phục vụ con người. Khi lịch sử sức khỏe có thể đồng hành cùng mỗi người dân suốt cuộc đời, người bệnh sẽ bớt đi những nỗi lo về giấy tờ, bác sĩ có thêm cơ sở để chẩn đoán chính xác hơn và hệ thống y tế cũng vận hành hiệu quả hơn. Đó là lợi ích rất thực tế, rất gần gũi, nhưng lại mang ý nghĩa lâu dài đối với chất lượng chăm sóc sức khỏe của hàng triệu người dân Việt Nam.
Dữ liệu số sẽ trở thành nền tảng cho quản trị y tế hiện đại
Ở góc độ quản trị quốc gia, dữ liệu sức khỏe không chỉ là những con số được lưu trữ trong hệ thống mà còn là "bức tranh sống" phản ánh thực trạng sức khỏe của cả cộng đồng. Mỗi hồ sơ sức khỏe điện tử được cập nhật đầy đủ là thêm một mảnh ghép giúp ngành y tế nhìn rõ hơn những thay đổi đang diễn ra trong đời sống người dân: bệnh không lây nhiễm đang gia tăng ở đâu, nhóm dân cư nào cần được quan tâm nhiều hơn, xu hướng nhu cầu khám chữa bệnh sẽ dịch chuyển như thế nào trong những năm tới.
Điều đáng ghi nhận là việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống dữ liệu sức khỏe toàn dân đang mở ra một cách tiếp cận hoàn toàn mới trong quản lý y tế. Thay vì đưa ra quyết sách dựa trên những khảo sát rời rạc hoặc các ước tính mang tính tương đối, cơ quan quản lý có thể dựa trên dữ liệu thực tế, được cập nhật liên tục từ hàng triệu người dân. Khi đó, chính sách y tế sẽ gần với nhu cầu thực hơn, nguồn lực được phân bổ đúng nơi cần nhất và các chương trình phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe được triển khai hiệu quả hơn.
Thực tế cho thấy, một hệ thống y tế hiện đại không chỉ được đo bằng số lượng bệnh viện hay trang thiết bị tiên tiến, mà còn ở khả năng hiểu rõ người dân của mình. Dữ liệu số chính là nền tảng để làm được điều đó. Khi biết chính xác cộng đồng đang khỏe hay đang đối mặt với những nguy cơ nào, ngành y tế sẽ chủ động hơn trong phòng ngừa dịch bệnh, kiểm soát các bệnh mạn tính và chuẩn bị nguồn lực cho tương lai. Xa hơn, đây không chỉ là câu chuyện của công nghệ hay quản lý nhà nước, mà là bước đi quan trọng để mỗi người dân được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, công bằng hơn và kịp thời hơn.
Có thể nói, việc phát triển cơ sở dữ liệu sức khỏe toàn dân là một quyết sách mang tầm nhìn dài hạn. Giá trị lớn nhất của dữ liệu không nằm ở những con số được lưu giữ, mà ở khả năng chuyển hóa những con số ấy thành hành động thiết thực, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo dựng một hệ thống y tế lấy người dân làm trung tâm. Đó cũng là nền móng quan trọng để Việt Nam tiến tới một nền y tế hiện đại, thông minh và nhân văn hơn trong tương lai.
Người dân là đối tượng hưởng lợi rõ ràng nhất
Mỗi khi nhắc đến chuyển đổi số, nhiều người thường hình dung đó là câu chuyện của những hệ thống dữ liệu lớn, những phần mềm quản lý hay những thay đổi trong hoạt động của cơ quan nhà nước. Nhưng suy cho cùng, giá trị của mọi chính sách chỉ thực sự được khẳng định khi nó làm cho cuộc sống của người dân trở nên thuận tiện hơn. Với việc tích hợp lịch sử khám bệnh và dữ liệu sức khỏe trên VNeID, người hưởng lợi đầu tiên, trực tiếp nhất và cũng quan trọng nhất chính là người dân.
Hãy thử hình dung một cụ bà ngoài 70 tuổi đang điều trị đồng thời bệnh tim mạch, tăng huyết áp và tiểu đường. Mỗi lần đi khám, bà lại mang theo một túi hồ sơ dày cộp, trong đó có kết quả xét nghiệm, đơn thuốc, giấy ra viện và các phiếu chụp chiếu từ nhiều bệnh viện khác nhau. Chỉ cần quên một loại giấy tờ hoặc làm thất lạc một kết quả xét nghiệm quan trọng, quá trình khám chữa bệnh có thể bị ảnh hưởng. Không ít người cao tuổi từng rơi vào tình huống phải nhớ lại lịch sử điều trị của mình bằng trí nhớ đã không còn minh mẫn như trước, trong khi những thông tin ấy lại có ý nghĩa rất lớn đối với quyết định chuyên môn của bác sĩ.
Thực tế đó cho thấy, đôi khi gánh nặng lớn nhất của người bệnh không chỉ là bệnh tật mà còn là việc phải tự mình quản lý một khối lượng lớn giấy tờ y tế qua nhiều năm. Đây là điều mà những người trẻ, khỏe mạnh có thể chưa cảm nhận rõ, nhưng với người cao tuổi, người mắc bệnh mãn tính hoặc những bệnh nhân phải điều trị lâu dài, đó là áp lực hiện hữu trong mỗi lần đến bệnh viện.
Việc đưa dữ liệu sức khỏe lên VNeID vì thế mang ý nghĩa vượt xa một giải pháp công nghệ đơn thuần. Khi các thông tin khám chữa bệnh được lưu trữ và cập nhật trên nền tảng số, người dân sẽ không còn phải phụ thuộc hoàn toàn vào những tập hồ sơ giấy dễ hư hỏng, thất lạc hoặc bị bỏ quên sau nhiều năm. Những dữ liệu quan trọng về quá trình điều trị, kết quả khám sức khỏe hay các chỉ số theo dõi sẽ được lưu giữ có hệ thống, giúp người dân dễ dàng tiếp cận khi cần thiết.
Điều đáng ghi nhận hơn cả là chính sách này đã chạm đúng vào một nhu cầu rất thực tế của cuộc sống. Nó không tạo ra những lợi ích xa vời mà giải quyết những bất tiện hàng ngày mà hàng triệu người dân vẫn đang gặp phải. Người bệnh bớt vất vả hơn khi đi khám. Người cao tuổi giảm áp lực phải ghi nhớ hoặc mang theo nhiều giấy tờ. Người thân cũng thuận tiện hơn trong việc chăm sóc, theo dõi sức khỏe cho cha mẹ, ông bà.
Ở góc độ chính sách công, đây chính là dấu hiệu của một cuộc chuyển đổi số thành công: công nghệ không đứng ở trung tâm, mà con người mới là trung tâm. Mỗi dữ liệu được kết nối không chỉ giúp hệ thống vận hành hiệu quả hơn mà còn góp phần tạo nên một trải nghiệm y tế thuận tiện, thân thiện và nhân văn hơn cho người dân. Và có lẽ, đó mới là ý nghĩa lớn nhất của việc xây dựng Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID - biến những tiến bộ của công nghệ thành những lợi ích thiết thực mà mỗi người dân đều có thể cảm nhận được trong cuộc sống hằng ngày.
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả