Lễ hội đầu năm là nét đẹp trong văn hóa truyền thống dân tộc. Đến lễ hội là để tưởng nhớ và noi gương tiền nhân cũng như thể hiện khát vọng về một cuộc sống bình yên, hạnh phúc và may mắn trong năm.
Thế nhưng những hình ảnh đẹp thường không có nhiều trong các dịp lễ hội đầu năm mà thay vào đó là những biến tướng từ những suy diễn nhảm nhí và thực dụng đã xúc phạm đến mục đích chính đẹp đẽ của lễ hội truyền thống. Cách Hà Nội hơn 30km có đền Bà Chúa Kho, từ Tết đến nay nườm nượp người từ dân thường đến chủ các doanh nghiệp, thậm chí có cả quan chức đến vay tiền bà. Bà Chúa Kho là nhân vật có thật do quản lý quân lương tốt nên được suy tôn và thờ cúng. Đến lễ Bà là để nhớ một tấm gương đặng cho mỗi người học tập, vận dụng quản lý kinh tế gia đình, cơ quan, doanh nghiệp cho tốt, song chả biết từ bao giờ người ta nghĩ ra chuyện vay tiền Bà! Quả là một sự xúc phạm tiền nhân, thậm chí là sự báng bổ, vu khống đấng mà mình thành tâm lễ bái.
Lễ hội Khai ấn đền Trần năm nay càng thảm hơn và xúc phạm đến tiền nhân nhiều hơn. "Ấn" như tờ quyết định bổ nhiệm, phong thưởng bây giờ và xưa hay nay người ban ấn, kẻ nhận ấn và người dự đều thấy quyết định thăng, thưởng rất xứng đáng, chứ không thể là chuyện ăn may, chen ngang hoặc dẫm đạp lên nhau để có Ấn. Tục lệ "Khai ấn" được hậu thế tiếp tục để tưởng nhớ công đức của các vua thuở trước, đồng thời giáo dục con cháu truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc, nhưng nay, những người mong có Ấn đã mấy ai nghĩ đến Triều Trần và Đức Thánh Trần ngoài việc hy vọng có quyền dẫn đến có lợi. Chắc chắn các vua Trần không trao Ấn bừa bãi cho thần dân theo kiểu ăn may như trong Lễ hội Khai ấn vừa qua. Mọi chuyện có thể may nhưng "Ấn" bổ nhiệm, phong thưởng không thể là chuyện may rủi được. Mong sao tính truyền thống và ý nghĩa của lễ hội được phát huy giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và được mọi tầng lớp nhân dân trân trọng.
Một dạng lễ hội khác là lễ hội tại các chùa, đền, phủ mang ý nghĩa tâm linh, cầu may. Cũng nên tin ở trời phật thánh thần để lương tâm biết sợ, biết thức tỉnh trước mỗi việc làm ít ai biết hoặc không ai biết nhưng xin đừng "hối lộ" các Ngài hoặc bắt các Ngài phải nhận những đồng tiền lẻ nhét vô tội vạ ở chỗ nào có thể nhét được. Đến với chùa chiền còn là tìm về nơi tĩnh lặng để tự ngẫm, tự điều chỉnh mình, để biết ơn thiên nhiên, trời đất, biết ơn tổ tiên đặng sống cho xứng đáng chứ đâu tìm "ô dù" từ thế lực siêu nhiên. Chuyện cúng cầu là thiện nguyện mỗi người nhưng lấy chuyện sắm lễ nhiều hay ít làm niềm tin với sự "phù hộ độ trì" đến với bản thân khác nào bắt thần linh tham nhũng! Số phận và sự thành đạt mỗi người còn phụ thuộc vào thời vận, đức độ, duyên phúc của mỗi người chứ không phải cứ cúng cho nhiều lễ, đốt cho nhiều vàng mã là có thể hy vọng nhận được những điều mình không đáng có.
Lễ hội đầu năm là nét đẹp của truyền thống, nhắc con cháu nhớ đến lịch sử và noi gương tiền nhân, tự răn mình trong đời sống hiện tại. Song dường như thiếu định hướng nên nhiều lễ hội đang bị xuyên tạc, lịch sử và danh nhân bị "vu khống" qua cách nghĩ thực dụng, hạn hẹp. Ai sẽ là người điều chỉnh trong tình trạng nhiều lễ hội đang bị thực dụng thương mại hóa, mê tín hóa như hiện nay? z
Lê Quý Hiền