Ngày 24/2, 12 chiếc F-22 cất cánh từ căn cứ RAF Lakenheath (Anh) để tái bố trí lực lượng, trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép đối với Iran giữa lúc căng thẳng khu vực leo thang.
Máy bay F-22 Không quân Mỹ cùng với máy bay F-16 Ba Lan. (Nguồn: MW)
Việc đưa F-22 tới Israel ngay lập tức làm dấy lên câu hỏi: đây có phải là bước chuẩn bị cho một kịch bản quân sự thực sự, hay chủ yếu là đòn răn đe? Trung tướng Không quân Mỹ đã nghỉ hưu David Deptula nhận định rằng, động thái này cho thấy Mỹ đang chuẩn bị cho một lập trường cứng rắn hơn với Tehran, đồng thời để ngỏ khả năng phối hợp chặt chẽ với Israel nếu xảy ra xung đột.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump từng cảnh báo Iran rằng "những điều thực sự tồi tệ" có thể xảy ra nếu nước này không chấp nhận các yêu cầu của Washington liên quan đến chương trình hạt nhân và năng lực tên lửa đạn đạo.
Trong nhiều năm qua, kho tên lửa đạn đạo của Iran được xem là yếu tố răn đe quan trọng, khiến Mỹ và Israel phải tính toán kỹ lưỡng trước bất kỳ hành động quân sự trực tiếp nào. Những đợt đáp trả bằng tên lửa và UAV trước đây đã cho thấy Tehran có khả năng gây thiệt hại đáng kể, buộc các bên phải hạ nhiệt sau khi căng thẳng vượt ngưỡng kiểm soát.
Tuy nhiên, xét trên phương diện tác chiến thuần túy, hiệu quả thực tế của F-22 khi hoạt động từ Israel lại không hoàn toàn thuyết phục. Dù được đánh giá là một trong những tiêm kích chiếm ưu thế trên không mạnh nhất thế giới với khả năng tàng hình và cơ động cao, F-22 lại có bán kính chiến đấu tương đối hạn chế do mức tiêu thụ nhiên liệu lớn. Nếu muốn vươn tới các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Iran, máy bay này sẽ cần đến hệ thống tiếp dầu trên không quy mô lớn, làm tăng độ phức tạp và rủi ro cho toàn bộ chiến dịch.
Hơn nữa, F-22 không phải là nền tảng tấn công mặt đất chuyên biệt, không mang tên lửa chống hạm và chủ yếu sử dụng tên lửa không đối không AIM-120 – phù hợp cho nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không hơn là oanh kích hạ tầng chiến lược.
Trong khi đó, Không quân Iran chủ yếu vận hành các tiêm kích cũ như F-4 và F-5 có từ thời Chiến tranh Lạnh. Điều này đồng nghĩa nếu xảy ra đối đầu trực tiếp trên không, F-22 gần như không có đối thủ ngang tầm. Nhưng giới phân tích cho rằng Tehran nhiều khả năng sẽ tránh kịch bản không chiến truyền thống, thay vào đó dựa vào tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV – những công cụ đã chứng minh hiệu quả răn đe trong các cuộc đối đầu gần đây.
Một vai trò thực tế hơn cho F-22 có thể là hỗ trợ phòng không và đánh chặn UAV hoặc máy bay đối phương trong khu vực. Tuy nhiên, ngay cả trong nhiệm vụ này, nhiều chuyên gia cho rằng các tiêm kích như F-15EX Eagle II hoặc F-15E có thể đảm nhiệm hiệu quả hơn nhờ tầm bay xa, tải trọng vũ khí lớn và chi phí vận hành hợp lý hơn đối với các mục tiêu giá trị thấp như UAV cảm tử. Mỹ cũng đã triển khai F-15E tới Jordan từ cuối tháng 1, cho thấy Washington không chỉ dựa vào F-22 trong cấu trúc lực lượng khu vực.
