Nắng nóng kéo dài không chỉ gây cảm giác khó chịu mà còn có thể làm rối loạn hoạt động sinh lý của cơ thể. Nếu không được bảo vệ đúng cách, người lao động có thể gặp các vấn đề về sức khỏe nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Nắng nóng gây ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?
Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải tăng cường hoạt động của hệ thống điều hòa thân nhiệt nhằm duy trì nhiệt độ ổn định khoảng 37 độ C. Quá trình này bao gồm việc tiết mồ hôi và giãn mạch máu để thải nhiệt ra ngoài.
Tuy nhiên, khi nhiệt độ bên ngoài quá cao hoặc thời gian tiếp xúc với nắng nóng kéo dài, khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể sẽ bị quá tải. Lúc này, nhiệt tích tụ trong cơ thể gây mất nước, rối loạn điện giải và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan quan trọng như tim mạch, thần kinh, hô hấp.
Người lao động ngoài trời thường có nguy cơ gặp các tình trạng như:
- Mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt.
- Chuột rút do mất nước và điện giải.
- Kiệt sức do nóng.
- Say nắng, say nóng.
- Đột quỵ do nhiệt.
- Ngất xỉu do tụt huyết áp.
- Bỏng nắng, tổn thương da do tia UV.
Đặc biệt, những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường, béo phì hoặc người cao tuổi sẽ có nguy cơ biến chứng nặng cao hơn.
Dưới đây là những lưu ý mùa nắng nóng khi phải làm việc ngoài trời.
1. Giúp cơ thể thích nghi dần với môi trường nóng
Một trong những nguyên tắc quan trọng nhưng thường bị bỏ qua là cần để cơ thể có thời gian thích nghi với thời tiết nắng nóng.
Nếu không được bảo vệ đúng cách, người lao động có thể gặp các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Vì vậy, người lao động nên bắt đầu bằng các hoạt động nhẹ với thời gian ngắn, sau đó tăng dần cường độ theo từng ngày. Việc "tập thích nghi nhiệt" giúp cơ thể cải thiện khả năng điều hòa thân nhiệt, giảm cảm giác mệt mỏi và hạn chế nguy cơ xảy ra biến cố nguy hiểm.
2. Sắp xếp thời gian làm việc hợp lý
Việc tổ chức thời gian lao động khoa học đóng vai trò rất quan trọng trong bảo vệ sức khỏe khi trời nắng nóng. Người lao động nên hạn chế làm việc ngoài trời trong khung giờ nắng gay gắt từ 11 giờ đến 16 giờ. Nếu bắt buộc phải làm việc trong thời gian này, cần có kế hoạch nghỉ giải lao xen kẽ.
Cụ thể: sau mỗi 45 phút đến 1 giờ làm việc nên nghỉ khoảng 10–15 phút ở nơi thoáng mát. Ưu tiên làm việc vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Không làm việc liên tục nhiều giờ dưới nắng gắt. Tránh vận động quá sức khi nhiệt độ ngoài trời quá cao.
Những khoảng nghỉ ngắn nhưng hợp lý sẽ giúp cơ thể có thời gian hạ nhiệt, giảm nguy cơ kiệt sức do nóng.
3. Uống đủ nước nhưng không đợi đến khi khát
Mất nước là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến kiệt sức và sốc nhiệt. Khi làm việc ngoài trời, cơ thể mất rất nhiều nước qua mồ hôi. Nếu không bổ sung kịp thời, lượng máu lưu thông giảm, tim phải hoạt động nhiều hơn, từ đó gây mệt mỏi, tụt huyết áp và chóng mặt.
Do đó uống nước thường xuyên, từng ngụm nhỏ. Không đợi khát mới uống. Ưu tiên nước lọc, nước điện giải. Người ra nhiều mồ hôi có thể bổ sung oresol theo hướng dẫn, hạn chế đồ uống có cồn, nước ngọt nhiều đường và cà phê vì có thể làm cơ thể mất nước nhiều hơn.
Ngoài nước uống, người lao động cũng cần bổ sung thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất như rau xanh, trái cây, cá, trứng để tăng sức đề kháng.
4. Lựa chọn trang phục phù hợp
Trang phục cũng ảnh hưởng đáng kể đến khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể.
Người làm việc ngoài trời nên:
- Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát.
- Ưu tiên chất liệu thấm hút mồ hôi tốt như cotton.
- Chọn quần áo sáng màu để hạn chế hấp thụ nhiệt.
- Đội mũ rộng vành hoặc nón bảo hộ có lỗ thông hơi.
- Đeo kính chống nắng để bảo vệ mắt khỏi tia UV.
- Ngoài ra, cần che chắn kỹ vùng đầu, gáy và cổ vì đây là những khu vực dễ hấp thụ nhiệt.
- Đối với người bắt buộc phải sử dụng đồ bảo hộ lao động, cần lựa chọn loại phù hợp, thoáng khí để giảm cảm giác bí nóng.
5. Sử dụng kem chống nắng đúng cách
Tia cực tím (UV) trong ánh nắng mặt trời không chỉ gây sạm da mà còn làm tăng nguy cơ ung thư da và lão hóa sớm. Vì vậy, trước khi ra ngoài khoảng 20-30 phút, nên thoa kem chống nắng lên các vùng da hở. Cần thoa lại sau mỗi 2 giờ hoặc sau khi đổ nhiều mồ hôi. Ngoài kem chống nắng, việc đeo kính râm và đội mũ cũng giúp giảm tác động của tia UV lên da và mắt.
6. Chủ động làm mát nơi làm việc
Đối với các công trình hoặc khu vực lao động ngoài trời, cần tăng cường các biện pháp giảm nhiệt như:
- Sử dụng mái che.
- Lắp quạt thông gió.
- Dùng vật liệu cách nhiệt.
- Phun sương làm mát.
- Tạo khu vực nghỉ có bóng râm.
Việc cải thiện môi trường làm việc sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ tổn thương sức khỏe do nắng nóng.
Tóm lại: Nắng nóng không chỉ gây mệt mỏi thông thường mà còn có thể dẫn đến đột quỵ nhiệt, suy đa cơ quan và tử vong nếu xử trí chậm. Vì vậy, người lao động cần chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách:
- Làm việc hợp lý.
- Nghỉ ngơi đầy đủ.
- Uống đủ nước.
- Theo dõi dấu hiệu bất thường của cơ thể.
Đi khám ngay khi có triệu chứng nghi ngờ.
Trong bối cảnh thời tiết ngày càng khắc nghiệt, việc nâng cao ý thức phòng tránh tác hại của nắng nóng là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe và duy trì hiệu quả lao động.
