Nước ta đang bước vào một kỷ nguyên được gọi là thời kỳ dân số “vàng”, có nghĩa là có 2 người trong độ tuổi lao động ( từ 15 - 60 tuổi) so với một người phụ thuộc (dưới 15 tuổi hoặc từ 60 tuổi trở lên). Theo các chuyên gia, thời kỳ này có khả năng sẽ kéo dài trong 30 năm. Trong 10 năm tới, 2011-2020, số người trong độ tuổi lao động sẽ tăng thêm trung bình mỗi năm khoảng 1 triệu người.
Kỷ nguyên này đem đến cả cơ hội và thách thức cho sự phát triển KTXH của đất nước. Nguồn nhân lực dồi dào chính là một lợi thế cho phát triển KTXH. Tuy nhiên, đồng hành với nó là những thách thức về việc làm, giáo dục, an sinh và bảo trợ xã hội. Thời kỳ dân số “vàng” tạo cơ hội cho nước ta một cơ hội “vàng” để sử dụng lực lượng lao động trẻ dồi dào phục vụ tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là giai đoạn then chốt 2011-2020, khi nước ta đặt mục tiêu trở thành nước công nghiệp và được xếp vào hàng các nước có thu nhập trung bình. Theo ước tính, thời kỳ dân số “vàng” đóng góp khoảng một phần ba vào tăng trưởng của các nước châu Á, có tăng trưởng thần kỳ về kinh tế. Kinh nghiệm được rút ra là, đầu tư cho giáo dục, y tế và việc làm có vai trò cốt yếu trong việc tạo ra và duy trì tăng trưởng kinh tế trong thời kỳ, dân số “vàng”.
Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cũng chỉ ra rằng thời kỳ dân số “vàng” sẽ không tự nhiên và tất yếu mang lại các tác động tích cực đối với tăng trưởng kinh tế và phát triển con người. Theo kinh nghiệm của các nước đã tận dụng tốt thời kỳ dân số “vàng”, trước và trong suốt thời kỳ này, Việt Nam cần ban hành và thực hiện các nhóm chính sách phù hợp về giáo dục và đào tạo; lao động việc làm và nguồn nhân lực; chăm sóc y tế; an sinh và bảo trợ xã hội. Các chuyên gia của Qũy dân số Liên hiệp quốc (UNFPA) khuyến cáo, thiếu các chính sách phù hợp trên, Việt Nam sẽ mất đi cơ hội khai thác thời kỳ dân số “vàng” của mình và cơ hội tăng trưởng về mặt dài hạn. Không có chính sách phù hợp về giáo dục – đào tạo, Việt Nam sẽ không thể có lực lượng lao động chất lượng đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động, dẫn đến gia tăng tỷ lệ thất nghiệp. Tương tự như vậy, nếu không có chính sách phù hợp về chăm sóc y tế thì các nhu cầu cao về sức khỏe sinh sản của bộ phận lớn dân cư trong độ tuổi sinh đẻ sẽ không được đáp ứng, dẫn đến hậu quả là các vấn đề sức khỏe sinh sản như có thai ngoài ý muốn, tỷ lệ nạo phá thai cao và tỷ lệ nhiễm khuẩn đường sinh sản và đường tình dục cao. Thêm nữa, nếu không có chính sách về an sinh và bảo trợ xã hội, Việt Nam sẽ khó có thể đối phó được với vấn đề “già hóa dân số”.
Anh Tuệ
