1. Hiểu đúng về cảm giác lo lắng trước kỳ thi
Càng gần kỳ kiểm tra, thi cử, nhiều học sinh càng dễ rơi vào trạng thái hồi hộp, bồn chồn, khó ngủ hoặc liên tục lo lắng về khả năng làm bài không tốt. Đây là phản ứng thường gặp khi phải đối mặt với áp lực lớn.
Trên thực tế, một mức độ căng thẳng vừa phải có thể giúp tăng sự tập trung và tạo động lực chuẩn bị cho kỳ thi. Lo lắng chỉ trở thành vấn đề khi kéo dài hoặc quá mức, khiến học sinh khó bắt đầu việc học, mất ngủ, dễ cáu gắt hoặc luôn cảm thấy bản thân chưa đủ tốt dù đã cố gắng.
Nhận diện rõ nguyên nhân gây căng thẳng là bước đầu giúp kiểm soát áp lực. Học sinh có thể đang lo không kịp ôn bài, sợ quên kiến thức khi làm bài, sợ điểm thấp hoặc lo làm bố mẹ thất vọng. Mỗi nỗi lo cần được nhìn nhận cụ thể để tìm cách xử lý phù hợp.
Chẳng hạn, với nỗi lo không kịp ôn, hãy liệt kê những nội dung còn thiếu và ưu tiên phần quan trọng. Khi sợ quên kiến thức, có thể tăng thời gian tự kiểm tra hoặc luyện đề; chia vấn đề thành những nhiệm vụ nhỏ, có thể thực hiện được sẽ giúp giảm cảm giác quá tải và tạo tâm lý chủ động hơn trước kỳ thi.
Một kỳ thi có thể quan trọng, nhưng không phải là thước đo duy nhất về năng lực của một học sinh.
2. Lập kế hoạch học tập vừa sức
Một trong những nguyên nhân khiến áp lực tăng lên là cố gắng học thật nhiều trong thời gian ngắn. Việc ngồi trước sách hàng giờ không đồng nghĩa với khả năng tiếp thu tốt, đặc biệt khi cơ thể và đầu óc đã mệt mỏi; hãy chia lượng kiến thức cần ôn thành những phần nhỏ và đặt mục tiêu cụ thể cho từng buổi. Ví dụ, ôn một chuyên đề, hoàn thành một số bài tập hoặc xem lại những câu thường làm sai...
Khi thời gian không còn nhiều, nên ưu tiên kiến thức trọng tâm và những phần bản thân còn yếu. Không cần cố gắng dành thời gian như nhau cho tất cả nội dung. Sau mỗi phần hoàn thành, việc đánh dấu tiến độ cũng giúp học sinh nhìn thấy mình đang tiến lên thay vì chỉ tập trung vào những gì chưa làm được.
Các khoảng nghỉ cũng nên được xem là một phần của kế hoạch học tập. Sau một khoảng thời gian tập trung, hãy đứng dậy đi lại, uống nước, kéo giãn cơ hoặc nhìn ra xa trong vài phút. Những khoảng nghỉ ngắn giúp giảm sự mệt mỏi và tạo điều kiện để quay lại việc học với sự tập trung tốt hơn.
Đặc biệt, không nên đánh đổi giấc ngủ để học thêm. Thức khuya liên tục có thể khiến cơ thể mệt mỏi, khả năng tập trung và ghi nhớ giảm sút. Trước ngày thi, một giấc ngủ đủ thường có giá trị hơn việc cố nhồi thêm kiến thức vào những giờ cuối.
3. Bình tĩnh để không bị áp lực ảnh hưởng khi làm bài
Ngay cả khi đã chuẩn bị khá kỹ, học sinh vẫn có thể hồi hộp khi bước vào phòng thi. Một vài nhịp thở chậm, thả lỏng vai và bàn tay có thể giúp cơ thể bớt căng thẳng, đầu óc dần ổn định hơn.
Nếu bất chợt cảm thấy đầu óc trống rỗng khi đọc đề, học sinh không nên vội nghĩ rằng mình đã quên hết kiến thức. Cảm giác hoảng hốt lúc này có thể khiến việc tập trung và nhớ lại thông tin trở nên khó khăn hơn.
Hãy dành một chút thời gian hít thở chậm, đọc kỹ đề rồi bắt đầu từ những câu quen thuộc, có khả năng làm tốt. Khi lấy lại được nhịp làm bài, sự tự tin cũng dần trở lại và việc nhớ lại kiến thức có thể trở nên dễ dàng hơn.
4. Gia đình cũng cần giảm áp lực cho trẻ
Cách cha mẹ đồng hành trong mùa thi có thể ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý của trẻ. Những câu hỏi liên tục về điểm số, sự so sánh với bạn bè hoặc kỳ vọng quá cao đôi khi vô tình khiến áp lực trở nên nặng nề hơn. Thay vì chỉ hỏi "được bao nhiêu điểm?", cha mẹ có thể quan tâm đến quá trình chuẩn bị: Con đang khó ở phần nào? Có cần bố mẹ hỗ trợ gì không? Hôm nay đã học đủ chưa và có cần nghỉ ngơi không?
Sự động viên cũng nên tập trung vào nỗ lực thay vì chỉ kết quả. Một câu nói đơn giản như "Con đã cố gắng hết sức, giờ nghỉ ngơi một chút rồi học tiếp" có thể giúp trẻ cảm thấy được đồng hành thay vì đang phải đáp ứng một kỳ vọng.
Nếu lo âu kéo dài và ảnh hưởng rõ rệt đến giấc ngủ, ăn uống, học tập hoặc khiến trẻ thường xuyên hoảng sợ, buồn bã, tuyệt vọng, cha mẹ nên tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc nhân viên y tế để được hỗ trợ.
Một kỳ thi có thể quan trọng, nhưng không phải là thước đo duy nhất về năng lực của một học sinh. Chuẩn bị phù hợp, giữ sức khỏe và học cách đối diện với áp lực cũng là những kỹ năng cần thiết mà trẻ có thể mang theo trong nhiều giai đoạn sau này.
Mời bạn đọc xem thêm:
