1. Sống khỏe nhờ giữ khả năng vận động
Suy giảm sức mạnh cơ bắp theo tuổi tác có thể khiến những hoạt động quen thuộc như đứng lên khỏi ghế, leo cầu thang, mang đồ hoặc đi bộ xa ngày càng khó khăn. Khi sức cơ và khả năng giữ thăng bằng giảm, nguy cơ té ngã cũng tăng, kéo theo khả năng mất tự chủ trong sinh hoạt. Vì vậy, duy trì sức mạnh cơ bắp và khả năng vận động là nền tảng giúp sống khỏe, hạn chế suy giảm chức năng khi về già.
Người ở tuổi 40 - 60 có thể bắt đầu bằng những việc cụ thể: Tập các động tác tăng sức mạnh cơ chân và cơ thân mình, luyện giữ thăng bằng, đồng thời duy trì vận động trong ngày. Các bài tập như đứng lên ngồi xuống ghế, bước lên bục thấp hoặc tập với dây kháng lực có thể được điều chỉnh theo thể lực. Người mới tập nên tăng dần cường độ, nhất là khi có bệnh tim mạch, đau khớp hoặc vấn đề về thăng bằng.
Duy trì khả năng vận động là một mục tiêu quan trọng của quá trình lão hóa khỏe mạnh. Ảnh minh họa AI.
Bên cạnh vận động, chế độ ăn cần cung cấp đủ năng lượng và protein để duy trì cơ bắp. Người cao tuổi có nguy cơ mất cơ cao hơn nếu ăn uống kém, ít vận động hoặc mắc bệnh kéo dài. Do đó, việc duy trì khối cơ nên được xem là quá trình tích lũy lâu dài, không phải mục tiêu chỉ bắt đầu khi cơ thể đã yếu đi.
2. Kiểm soát sớm các yếu tố nguy cơ gây hại cho tim mạch và trí nhớ
Tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn lipid máu có thể tiến triển trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ rệt, nhưng lại làm tăng nguy cơ đột quỵ, bệnh tim và tổn thương các cơ quan. Sức khỏe não bộ cũng chịu ảnh hưởng từ những yếu tố nguy cơ này.
Báo cáo của Ủy ban Lancet năm 2024 về phòng ngừa sa sút trí tuệ xác định cholesterol LDL cao ở tuổi trung niên và suy giảm thị lực không được điều trị là hai yếu tố nguy cơ có thể điều chỉnh hoặc can thiệp. Báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của việc kiểm soát huyết áp, đái tháo đường, ít vận động và mất thính lực trong giảm nguy cơ sa sút trí tuệ.
Vì vậy, người trung niên nên chủ động kiểm tra huyết áp, đường huyết và mỡ máu theo khuyến nghị phù hợp với tuổi tác, tiền sử gia đình và tình trạng sức khỏe. Những người đã được chẩn đoán bệnh cần tái khám, tuân thủ điều trị và trao đổi với bác sĩ khi có tác dụng phụ hoặc khó duy trì thuốc. Việc kiểm tra thị lực, thính lực và xử lý những vấn đề phát hiện được cũng góp phần bảo vệ khả năng giao tiếp, nhận thức và sinh hoạt độc lập khi về già.
3. Bảo vệ khả năng nghe, nhìn và duy trì kết nối xã hội
Sức khỏe khi bước vào tuổi 80 không chỉ được quyết định bởi bệnh tật. Khả năng nhìn rõ, nghe tốt, giao tiếp và duy trì quan hệ với những người xung quanh cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống.
Suy giảm thính lực hoặc thị lực không được xử lý có thể khiến một người gặp khó khăn khi giao tiếp, hạn chế tham gia các hoạt động xã hội và tăng nguy cơ cô lập. Các nghiên cứu về lão hóa khỏe mạnh cũng ghi nhận mối liên hệ giữa cô lập xã hội, sức khỏe tâm thần và suy giảm nhận thức. Tổ chức Y tế Thế giới nhấn mạnh rằng lão hóa khỏe mạnh không nhất thiết đòi hỏi một cơ thể hoàn toàn không có bệnh, mà quan trọng là duy trì khả năng thực hiện những hoạt động có ý nghĩa đối với bản thân.
Người trung niên có thể bắt đầu bằng việc kiểm tra mắt và thính lực khi có dấu hiệu bất thường, sử dụng thiết bị hỗ trợ nếu được chỉ định, đồng thời duy trì những mối quan hệ có ý nghĩa. Gặp gỡ bạn bè, tham gia hoạt động cộng đồng, học kỹ năng mới hoặc duy trì sở thích cá nhân đều tạo cơ hội để não bộ tiếp nhận thông tin và con người tiếp tục gắn kết với xã hội.
Để tuổi 80 vẫn khỏe mạnh, minh mẫn không phải kết quả của một bí quyết riêng lẻ. Đó là quá trình bảo vệ các chức năng thể chất, kiểm soát nguy cơ bệnh tật và duy trì khả năng tự chủ từ nhiều năm trước. Những thay đổi này không bảo đảm một người sẽ sống đến một độ tuổi cụ thể, nhưng có thể góp phần tăng cơ hội trải qua tuổi già với sức khỏe và chất lượng sống tốt hơn.
Mời bạn đọc xem thêm:
