Phát hiện con lén dùng máy tính bảng để đọc truyện không phù hợp với lứa tuổi, nhiều phụ huynh lo lắng, tìm cách khuyên nhủ nhưng vẫn băn khoăn không biết nên xử lý thế nào. Một phụ huynh chia sẻ đã phát hiện con trai tìm kiếm những nội dung không lành mạnh trên iPad, trong khi trước đó gia đình thường cho trẻ mượn thiết bị sử dụng một mình mà không giám sát. Một người mẹ khác cũng lo lắng khi con gái đọc truyện tranh 18+ không phù hợp với lứa tuổi, sau khi được nhắc nhở lại trở nên lầm lì, ít nói và có xu hướng né tránh mẹ.
Nhiều cha mẹ chia sẻ việc bắt gặp con đọc truyện tranh 18+. Ảnh chụp màn hình: HĐ.
Những tình huống này cho thấy việc bảo vệ trẻ trước nội dung không phù hợp như truyện tranh 18+ trên internet không đơn giản chỉ là thu giữ thiết bị hay cấm đoán. Khi trẻ có thể truy cập mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến từ nhiều thiết bị khác nhau, cha mẹ cần làm gì để vừa bảo vệ con, vừa giúp trẻ hình thành khả năng nhận biết và tránh những nguy cơ trên không gian mạng?
1. Khó kiểm soát trẻ chỉ bằng các biện pháp kỹ thuật
Sự phát triển của công nghệ giúp trẻ tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, nhưng cũng khiến cha mẹ khó theo dõi toàn bộ hoạt động trực tuyến của con. Trẻ có thể sử dụng điện thoại, máy tính bảng, máy tính cá nhân hoặc truy cập nội dung thông qua các đường dẫn được chia sẻ trên mạng xã hội. Trong khi đó, những tính năng như ẩn ứng dụng hay duyệt web ẩn danh có thể khiến phụ huynh khó phát hiện hoạt động của trẻ.
Chuyên gia tâm lý Trương Tấn Tài - Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam. Ảnh NVCC.
Chuyên gia tâm lý Trương Tấn Tài (Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam) cho biết: “Thách thức lớn nhất hiện nay là trẻ có thể tiếp cận internet trên rất nhiều thiết bị, mạng xã hội và đường dẫn chia sẻ trên các nền tảng trực tuyến. Các thiết bị hiện nay có tính bảo mật cao, có thể ẩn ứng dụng hoặc chuyển sang chế độ duyệt web ẩn danh, khiến cha mẹ rất khó phát hiện và không thể kiểm soát liên tục. Trong khi đó, trẻ vị thành niên lại có nhu cầu riêng tư rất cao, mong muốn được tự chủ và tự do khám phá.”
Không chỉ gặp khó khăn về công nghệ, nhiều phụ huynh còn lúng túng khi trò chuyện với con về giới tính và các nội dung nhạy cảm. Tâm lý e ngại, sợ rằng việc chủ động đề cập sẽ khiến trẻ tò mò hơn có thể khiến cha mẹ né tránh những cuộc trao đổi cần thiết.
Theo chuyên gia Trương Tấn Tài, khoảng cách thế hệ và sự ngại ngùng khi nói về giới tính khiến trẻ không muốn chia sẻ những gì mình xem hoặc gặp phải trên mạng. Vì vậy, chỉ kiểm tra điện thoại hay cấm đoán đơn thuần là chưa đủ; cha mẹ cần kết hợp quản lý thiết bị với những cuộc trò chuyện cởi mở để trẻ sẵn sàng tìm đến người lớn khi gặp nội dung không lành mạnh.
Các biện pháp kỹ thuật như lọc nội dung, thiết lập chế độ an toàn hoặc giới hạn thời gian sử dụng thiết bị vẫn cần thiết. Tuy nhiên, những công cụ này nên được xem là một phần trong giải pháp bảo vệ trẻ, thay vì phương thức duy nhất. Điều quan trọng là trẻ hiểu được lý do của các quy tắc và biết cách xử lý khi vô tình tiếp xúc với nội dung không phù hợp.
2. Khi phát hiện con đọc truyện tranh 18+, cha mẹ nên làm gì?
Phát hiện con đọc truyện tranh 18+ có thể khiến cha mẹ bất ngờ, tức giận hoặc lo sợ trẻ bị ảnh hưởng tiêu cực. Tuy nhiên, việc phản ứng gay gắt, mắng mỏ hay gán cho con những nhận xét tiêu cực có thể khiến trẻ xấu hổ, khép mình và tìm cách che giấu hành vi trong những lần sau.
Chuyên gia Trương Tấn Tài khuyến nghị: “Điều đầu tiên là cha mẹ cần giữ bình tĩnh, tuyệt đối không la mắng, không làm nhục hay gán những nhãn dán tiêu cực cho con. Những phản ứng quá gay gắt có thể khiến trẻ xấu hổ và tìm cách che giấu kỹ hơn trong những lần sau. Thay vào đó, phụ huynh nên chọn thời điểm phù hợp, không gian riêng tư để trò chuyện, tìm hiểu xem con tiếp cận đọc truyện tranh 18+ đó do tò mò, do bạn bè chia sẻ hay chịu tác động từ ai".
Từ đó, cha mẹ có thể lựa chọn cách giải thích phù hợp với độ tuổi và khả năng nhận thức của trẻ. Thay vì chỉ yêu cầu con dừng lại, phụ huynh nên giúp trẻ hiểu vì sao những bộ truyện tranh 18+ này chưa phù hợp, đâu là thông tin thiếu thực tế và những nguy cơ có thể gặp phải khi làm theo các hành vi trên mạng.
Chuyên gia Trương Tấn Tài cũng nhấn mạnh rằng cha mẹ cần giải thích bằng ngôn từ dễ hiểu, không phán xét, đồng thời thống nhất giới hạn sử dụng thiết bị và hướng dẫn con cách tự bảo vệ mình trên không gian mạng. Trẻ cần hiểu rằng cha mẹ có thể không đồng tình với việc xem truyện tranh 18+ đó nhưng vẫn sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ và đồng hành cùng con.
Bên cạnh việc trò chuyện, gia đình nên thống nhất các nguyên tắc sử dụng thiết bị phù hợp với độ tuổi, chẳng hạn như thời gian sử dụng, những nền tảng được phép truy cập và cách xử lý khi gặp nội dung nhạy cảm. Cha mẹ có thể sử dụng công cụ lọc nội dung, nhưng cần giải thích rõ mục đích bảo vệ trẻ, tránh biến việc giám sát thành sự kiểm soát khiến con mất niềm tin.
Đặc biệt, nếu nghi ngờ trẻ bị dụ dỗ, đe dọa, ép xem nội dung tình dục hoặc bị yêu cầu gửi hình ảnh nhạy cảm, cha mẹ cần ưu tiên bảo vệ con, không trách móc hay đổ lỗi cho trẻ. Trong những trường hợp này, gia đình nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ cơ quan có trách nhiệm hoặc chuyên gia phù hợp để xử lý an toàn.
Các biện pháp kỹ thuật có thể giúp hạn chế trẻ tiếp xúc với truyện tranh 18+, nhưng để bảo vệ trẻ lâu dài, cha mẹ vẫn cần hướng dẫn và giáo dục con đúng cách. Ảnh minh họa AI.
3. Giúp trẻ biết tự bảo vệ mình trên không gian mạng
Việc ngăn trẻ tiếp cận truyện tranh 18+ bằng các biện pháp kỹ thuật có thể hữu ích, nhưng không thể thay thế quá trình giáo dục lâu dài. Khi không có cha mẹ bên cạnh, trẻ vẫn cần biết phân biệt nội dung phù hợp và không phù hợp, nhận diện những tình huống đáng ngờ cũng như tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết.
Theo chuyên gia Trương Tấn Tài, gia đình và nhà trường cần phối hợp trên ba phương diện.
- Giáo dục giới tính phù hợp với độ tuổi. Trẻ cần được cung cấp kiến thức chính xác về cơ thể, giới tính, sự đồng thuận và ranh giới cá nhân. Việc giải đáp những thắc mắc bằng thông tin khoa học, dễ hiểu sẽ giúp trẻ không phải tự tìm câu trả lời từ các nguồn thiếu kiểm chứng.
- Trang bị kỹ năng an toàn trên mạng. Cha mẹ và giáo viên cần hướng dẫn trẻ nhận biết nội dung không phù hợp, bảo vệ thông tin cá nhân, không gửi hình ảnh nhạy cảm và không làm theo những yêu cầu đáng ngờ từ người lạ. Trẻ cũng cần biết cách chặn, báo cáo tài khoản có hành vi quấy rối và tìm đến người lớn đáng tin cậy khi cảm thấy không an toàn.
- Xây dựng môi trường giao tiếp cởi mở. Khi trẻ có thể đặt câu hỏi mà không sợ bị trách phạt hay chế giễu, cha mẹ sẽ dễ dàng nắm bắt những vấn đề con đang gặp phải. Sự lắng nghe và tôn trọng giúp trẻ chủ động chia sẻ hơn, thay vì tìm cách che giấu hoạt động trực tuyến của mình.
Chuyên gia Trương Tấn Tài nhấn mạnh: “Các biện pháp lọc nội dung hay quy tắc sử dụng thiết bị là cần thiết, nhưng bắt buộc phải song hành cùng việc giáo dục và hướng dẫn thực tế cho con. Mục tiêu cuối cùng không chỉ dừng lại ở việc ngăn chặn trẻ tiếp cận nội dung xấu, mà quan trọng hơn là giúp trẻ có đủ bản lĩnh để tự bảo vệ chính mình ngay cả khi không có người lớn ở bên cạnh".
Bảo vệ trẻ trước nội dung độc hại trên internet vì thế không chỉ là câu chuyện quản lý thiết bị mà còn là quá trình xây dựng kiến thức, kỹ năng và niềm tin trong gia đình. Khi cha mẹ bình tĩnh đồng hành, nhà trường chú trọng giáo dục kỹ năng an toàn và trẻ được hướng dẫn cách tìm kiếm sự trợ giúp, nguy cơ từ những nội dung không phù hợp có thể được hạn chế hiệu quả hơn.
