Ngay sau lễ ra mắt phim Khi yêu đừng quay đầu lại tại Hà Nội, đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh đã bay về Mỹ chuẩn bị cho việc khởi động lại dự án phim Điểm trung tâm đang tạm dừng. Nói về bộ phim thứ 2 của mình sau Mùa len trâu "đình đám" với hàng chục giải thưởng quốc tế, đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh có phần ngậm ngùi: "Khó khăn lớn nhất mà tôi phải đối diện khi làm Khi yêu đừng quay đầu lại ở VN là quan niệm làm phim giải trí của đơn vị sản xuất"
Nổi tiếng ngay ở bộ phim đầu tay, anh được nhìn nhận là một đạo diễn có gu nghệ thuật. Vì thế, không ít người bất ngờ khi anh về VN làm phim giải trí chiếu Tết theo đơn đặt hàng của tư nhân. Lý do là gì vậy?
Đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh: Trên thực tế các phim giải trí của Mỹ thu hút người xem trên toàn thế giới ở mức độ nào đó đều có giá trị nghệ thuật và giá trị nhân văn. Làm được phim giải trí hay thực sự là thách thức ngay cả với những đạo diễn có tài. Vì thế, tôi dị ứng với quan niệm coi phim chiếu Tết là loại "bánh mứt", loại phim chiếu "thời vụ", ra rạp 3-4 tuần rồi cất kho. Cũng cần phải nói rõ, kịch bản Khi yêu đừng quay đầu lại là do tôi viết trên cơ sở được gợi hứng từ kịch bản Nguyên Xuân của tác giả Quỳnh Trang và Hà Anh Thu mà Galaxy đã mua và gửi cho tôi đọc. Được phép của Galaxy, tôi đã chỉnh sửa kịch bản nhiều lần và cuối cùng là viết lại, chỉ giữ lại một vài ý của kịch bản gốc. Nói vậy để khẳng định, nếu tôi không thích, không tâm đắc với kịch bản, với bộ phim tôi đã không bỏ công sức về VN 8 tháng, lăn lộn và đối diện với không ít khó khăn để hoàn thiện đúng tiến độ bộ phim này.
Khi yêu đừng quay đầu lại được quảng cáo là một phim đầy ắp chất "liêu trai", thậm chí là một phim "ma". Nhưng hình như yếu tố "ma" trong phim không được thể hiện một cách đậm đặc, mặc dù phần lớn các nhân vật trong phim đều là những hồn ma. Điều này khiến có người thất vọng và cho rằng đạo diễn làm chưa tới?
- Ngay từ đầu tôi đã xác định Khi yêu đừng quay đầu lại là một phim lãng mạn về tình yêu, không phải là phim ma thuộc loại kinh dị. Theo quan niệm của tôi, một tác phẩm điện ảnh cần có nhiều lớp lang. Lớp trên cùng dành cho sự giải trí, thư giãn, khám phá. Lớp sau là sự ẩn dụ với những triết lý sâu sắc về cuộc đời đem lại cho người sự ngẫm ngợi, trăn trở... Theo đó, lớp bề nổi của Khi yêu đừng quay đầu lại là câu chuyện tình yêu nam nữ, còn lớp ẩn dụ là những suy ngẫm về giá trị đích thực của cuộc sống, về cái chết và những hệ lụy của nó... Trong phim, Nguyên Xuân là một cô gái đam mê múa hiên đại, có tham vọng làm giàu nên đã sa ngã nhưng rồi bản chất tốt đẹp của cô ấy được đánh thức bởi tình yêu hết mình của chàng trai thổi kèn mang tên Bách Du. Khi Nghuyên Xuân chạm tới hạnh phúc cũng là lúc cô phát hiện Bách Du chỉ là một hồn ma. Giữa cái sống và cái chết, giữa lợi ích vật chất và tình yêu trong sáng, cô gái này đã chọn cách hy sinh cho tình yêu... Chuyện phim được kể qua ngôn ngữ điện ảnh và ngôn ngữ múa hiện đại và cũng như Mùa len trâu, trong phim này tôi lại sử dụng nước như biểu tượng của sự sống và cái chết.
Phải chăng do quá chú trọng việc sử dụng hình ảnh của nước với vai trò "ẩn dụ" về sức mạnh của tuổi trẻ nơi dương thế và những bí ẩn của cõi âm đã khiến bộ phim đôi chỗ có phần khó hiểu?
- Tôi không có ý định làm phim khó hiểu nhưng cũng không có ý định làm một phim mà cái gì cũng rõ ràng, nói toạc móng heo. Với Khi yêu đừng quay đầu lại, người xem phải cảm nhận phim thông qua nhiều yếu tố: các tình huống kịch, các hình ảnh với sự chuyển cảnh đầy sức gợi; âm thanh và âm nhạc của phim... Nếu như ở Mùa len trâu tôi sử dụng nhạc một cách tối giản thì ở Khi yêu đừng quay đầu lại tôi sử dụng nhiều loại nhạc. Đơn giản, vì bộ phim là góc nhìn "tranh tối tranh sáng" về hai cõi âm, dương nên âm nhạc của hai thế giới này cũng không giống nhau. Vì thế, tiếng kèn mà chàng Bách Du thổi thuộc về âm nhạc cõi âm không có một giai điệu, tiết tấu cụ thể nào.
Anh nói, khó khăn lớn nhất mà anh phải đối diện khi làm Khi yêu đừng quay đầu lại là quan niệm làm phim của nhà sản xuất. Cụ thể là gì?
Đơn vị sản xuất - một đối tác của Galaxy cùng thực hiện bộ phim này không muốn phim thu thanh đồng bộ. Vì thế, ngay trong buổi gặp mặt đầu tiên đã nảy sinh mâu thuẫn. Cái lý của họ là "khán giả VN thích xem phim lồng tiếng". Rồi vì là phim "mứt Tết" nên cần làm nhanh, rẻ. Tôi không đồng tình với cách nghĩ này. Thế giới bây giờ đã không còn làm phim lồng tiếng nữa. Ngay như Iran- một bộ phim sản xuất với kinh phí 20 ngàn USD cũng thu thanh đồng bộ, vậy thì tại sao phim của ta với kinh phí 3 - 4 trăm ngàn USD lại từ chối thu thanh đồng bộ? Cho thấy, vấn đề không phải là tiền mà là quan niệm làm phim. Nếu coi phim là tác phẩm chứ không phải hàng hóa bán thời vụ thì mọi việc phải chuẩn bị kỹ. Chúng tôi đã đấu tranh cho quan niệm này và nhà sản xuất đã đồng ý để phim được quay thu đồng bộ. Đáng tiếc là đến khâu hậu kỳ thay bằng việc làm âm thanh kỹ thuật số thì lại bị "quyết" làm kỹ thuật âm thanh khá xưa của thập niên 50. Hiệu quả của âm thanh giảm đương nhiên hiệu quả nghệ thuật của phim cũng không được như mong muốn. Tuy nhiên, trong điều kiện sản xuất như vậy, làm được như vậy đã là cố gắng lắm.
Trở về Mỹ, dự án nào đang chờ anh?
- Tôi đang có một số dự án dang dở, trong đó có một dự án chuẩn bị ra trường quay thì gặp khủng hoảng kinh tế, rồi cô diễn viên chính người Tây Ban Nha mang bầu... nên tạm đình lại. Nhân vật chính trong phim là một Việt kiều làm trong một siêu thị ở Mỹ. Điều tôi muốn đề cập trong bộ phim là các nền văn hóa trong xu thế toàn cầu. Hy vọng, bộ phim sớm được khởi động lại.
Nguyệt Nhi (thực hiện)