Với mong muốn giúp con tăng cường trí nhớ và có thêm năng lượng để vượt qua các kỳ thi, không ít bậc phụ huynh đã chủ động tìm mua các loại thuốc bổ não, thuốc tăng tuần hoàn máu não cho con uống. Tuy nhiên, việc tự ý bổ sung các loại thuốc này có thực sự tốt và an toàn cho sức khỏe của học sinh hay không?
1. Thuốc bổ não có tác dụng như thế nào?
Mặc dù bộ não chỉ chiếm 2% trọng lượng của toàn bộ cơ thể nhưng để có thể duy trì các chức năng bình thường, bộ não cần được cung cấp 20% lượng máu từ tim, 25% lượng oxy trong hệ tuần hoàn và 25% lượng đường trong máu. Do đó, nếu quá trình cung cấp máu lên não có vấn đề sẽ khiến tình trạng thiếu máu lên não, từ đó gây ảnh hưởng đến chức năng của các tế bào não.
Các loại "thuốc bổ não" mà phụ huynh thường cho con uống thực chất chủ yếu là các thực phẩm chức năng như siro, kẹo dẻo hoặc viên uống bổ sung vi chất. Chúng chứa các thành phần như omega-3, DHA, vitamin nhóm B và ginkgo biloba giúp hỗ trợ phát triển trí não và tăng sự tập trung.
Khi được sử dụng hợp lý và đúng mục đích, các loại thuốc bổ não có thể mang lại một số lợi ích cụ thể cho hệ thần kinh bao gồm:
- Tăng cường lưu thông máu: Giúp cải thiện khả năng tuần hoàn máu não, hỗ trợ giãn mạch và hạn chế tình trạng co thắt hoặc nghẽn mạch.
- Điều hòa chức năng thần kinh: Hỗ trợ hoạt động của các tế bào não, giúp an thần và làm giảm phần nào tình trạng căng thẳng, lo âu quá độ.
- Giảm các triệu chứng khó chịu: Hạn chế các hiện tượng rối loạn chức năng thần kinh thường gặp khi làm việc quá sức như đau đầu, hoa mắt, chóng mặt.
- Hỗ trợ chức năng tư duy: Phục hồi một phần tình trạng suy giảm trí nhớ do áp lực, giúp cải thiện khả năng tập trung và độ minh mẫn.
- Bảo vệ tế bào não: Chống lại các gốc tự do, loại trừ các chất oxy hóa nhằm ngăn chặn tổn thương cấu trúc tế bào và làm chậm quá trình lão hóa.
Khi dùng thuốc bổ não hợp lý, đúng mục đích sẽ giúp cơ thể có một tinh thần sảng khoái và tư duy tỉnh táo và có một cơ thể khỏe mạnh.
Theo BSCKI. Nguyễn Huy Hoàng - Trung tâm Oxy cao áp Việt Nga, về cơ bản việc sử dụng các thuốc tăng tuần hoàn não thường không có hại nhiều. Tuy nhiên, nó cũng làm gia tăng sức ép dẫn đến sự quá tải của gan, thận về lâu dài.
Các thuốc có gắn với yếu tố bổ não, nhất là thực phẩm chức năng trên thị trường hiện nay không đơn thuần chỉ gồm các thuốc tăng lưu thông máu não và dưỡng não (các vitamin và dưỡng chất) mà còn bao gồm một số hoạt chất khác để tăng cải thiện lưu thông máu, chống tắc nghẽn mạch, khắc phục suy nhược thần kinh, phục hồi cải thiện trí nhớ. Việc sử dụng các loại thuốc này một cách dễ dãi sẽ vừa mang lại các lợi ích, vừa đem đến nhiều hệ quả xấu ảnh hưởng đến sức khỏe.
2. Học sinh có nên dùng thuốc bổ não trong giai đoạn ôn thi?
Nhiều người mặc định rằng "thuốc bổ thì vô hại, uống càng nhiều càng tốt". Đây là một quan niệm sai lầm dưới góc độ y khoa. Không phải mọi loại thuốc đều có tác dụng với các sĩ tử. Không phải cứ dùng thuốc bổ não là có thể tăng trí nhớ và khả năng học tập của học sinh.
Bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thực phẩm chức năng, đều có thể gây tai biến cho người sử dụng nếu dùng không đúng cách, đúng liều lượng. Khi sử dụng dễ dãi, thuốc bổ não không chỉ làm mất đi tính hiệu quả mà còn đem đến nhiều tác dụng phụ bất lợi cho học sinh:
- Rối loạn tiêu hóa và thần kinh: Một số hoạt chất tăng tuần hoàn máu (như chiết xuất bạch quả - Ginkgo Biloba) nếu dùng sai liều có thể gây đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tiêu chảy hoặc nổi mẩn ngứa.
- Gây mất ngủ và bồn chồn: Nhiều loại thuốc bổ não có chứa chất kích thích thần kinh nhẹ để tạo cảm giác tỉnh táo tạm thời. Đối với học sinh, điều này dễ dẫn đến tình trạng tim đập nhanh, bồn chồn, khó ngủ vào ban đêm, khiến cơ thể càng thêm kiệt sức vào ngày hôm sau.
- Nguy cơ tương tác thuốc: Nếu học sinh đang phải sử dụng các loại thuốc điều trị bệnh lý khác, thuốc bổ não có thể tương tác với các thuốc này, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng độc tính lên gan, thận.
- Lệ thuộc thuốc: Các thuốc tăng tuần hoàn não làm tăng lượng dopamine trong não lên, khiến cho đầu óc hoạt động rất nhanh nhưng sau thời gian đó thì cơ thể sẽ rơi vào tình trạng kiệt quệ hoặc trạng thái gần như trầm cảm và gây nên tình trạng lệ thuộc thuốc.
Bộ não của học sinh vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện và có khả năng tự điều tiết rất tốt. Tình trạng mệt mỏi, hay quên trong mùa thi chủ yếu là do não bộ bị làm việc quá tải và thiếu ngủ, chứ không phải do bệnh lý thiếu máu não. Vì vậy, phụ huynh không nên tự ý mua thuốc bổ não cho con uống.
BSCKI Nguyễn Huy Hoàng khuyến cáo, các bậc cha mẹ không được tự ý cho con sử dụng thuốc tăng tuần hoàn não hoặc tăng kích thích thần kinh trong các dịp thi cử. Việc dùng thuốc bổ não cần hết sức cân nhắc và phải do bác sĩ, chuyên gia y tế tư vấn, không tự ý mua dùng.
