Đã nửa năm chuyển sang làm quản lý - Giám đốc Hãng phim Truyền hình TP.HCM (TFS), song trái tim luôn đau đáu với nghề của đạo diễn Lý Quang Trung - tác giả, tổng đạo diễn những bộ phim tài liệu có tiếng vang của TFS như Ký sự hỏa xa, Hành trình theo chân Bác… vẫn luôn và mãi nghĩ về con đường để “nuôi sống” phim tài liệu giữa trập trùng các giá trị nghệ thuật đang bão hòa hiện nay.
PV: Kinh nghiệm để hoàn thành tốt những dự án phim tài liệu quy mô hàng trăm tập, làm ròng rã trong thời gian dài trên nhiều vùng đất khắp thế giới của anh là gì?
Đạo diễn Lý Quang Trung: Tôi đã có 32 năm làm nghệ thuật trong môi trường làm việc và sáng tác nhiều thuận lợi, được đi khắp đó đây. Điều đó đã giúp tôi trưởng thành, vững vàng và tự tin hơn trong chuyên môn. Do vậy, khi nhận làm những dự án phim lớn, bản thân tôi cùng êkip của mình luôn cố gắng phát huy những kiến thức và kinh nghiệm đã tích lũy để có được những tác phẩm chất lượng cao. Để thực hiện được các dự án lớn như vậy, tôi cho rằng, trước hết, phải có sự ủng hộ của lãnh đạo hãng, lãnh đạo đài về mặt chủ trương cũng như tạo điều kiện hỗ trợ về kinh phí để thực hiện. Không có tiền thì không làm được gì hết. Kế đó là đề tài mình đưa ra có thuyết phục được lãnh đạo hay không, hiệu quả của nó đối với khán giả dự kiến sẽ như thế nào, đối tượng phim hướng tới là ai? Tiếp theo là phương thức tổ chức thực hiện và cách thể hiện phim thế nào cho hấp dẫn. Đó là những điều mà tôi suy nghĩ, trăn trở trước khi bắt tay vào làm các dự án phim tài liệu hay phim ký sự.
PV: Phim tài liệu là một thể loại khó làm và kén người xem, nhưng các bộ phim của anh nói riêng, của TFS nói chung không những tạo tiếng vang trong dư luận mà còn có thành công nhất định về mặt thương mại, theo anh, lý do là gì?
Đạo diễn Lý Quang Trung: Đúng, phim tài liệu là thể loại khó thu hút người xem. Nếu làm phim về những vấn đề không liên quan gì đến đời sống thực tại hoặc nội dung quá nhàm chán, không có yếu tố hấp dẫn thì dù có chiếu miễn phí, khán giả cũng không thèm xem. Muốn có được một bộ phim có chỗ đứng nhất định trong lòng công chúng và đặc biệt, có “thương hiệu” thì theo tôi, trước hết, phải sản xuất với một mục đích duy nhất: phục vụ khán giả. Phim tài liệu của TFS cũng đã và đang được sản xuất với mục tiêu như thế. Để đạt mục tiêu đó, không thể bỏ qua yếu tố chất lượng, nội dung, đề tài, hình thức thể hiện tốt, phong cách làm phim chuyên nghiệp. Nhiều phim tài liệu của TFS được đông đảo khán giả yêu thích nên sau khi phát sóng còn có thể bán qua hệ thống phát hành băng đĩa, các đài truyền hình địa phương và một số nước trên thế giới.
PV: Làm đạo diễn có tác phẩm để đời, làm quản lý thì chỉ còn có cái... tên, anh có thấy nhớ nghề không?
Đạo diễn Lý Quang Trung: Nói thật, tôi vẫn còn “say” với cái nghề mình đeo đuổi gần suốt cuộc đời này lắm. Với tôi, làm giám đốc chỉ là nhất thời thôi, còn làm phim mới đem lại giá trị muôn đời. Cho nên, dù làm quản lý cũng khá bận, nhưng bằng những kinh nghiệm thực tế làm phim của bản thân, ngoài tiếp tục công việc của các bậc đàn anh đi trước giữ vững và phát huy truyền thống của TFS, tôi cũng tranh thủ cùng anh em đạo diễn xây dựng những tiêu chí mới cho kế hoạch làm phim tài liệu, phim truyện và các chương trình của hãng trong thời gian tới. Trước mắt là những đề tài hướng tới kỷ niệm 40 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
PV: Ở nước ta vẫn hay đề bạt người giỏi chuyên môn làm quản lý. Nhưng không phải người giỏi nghề nào (nhất là những người làm nghệ thuật) cũng sẽ trở thành nhà quản lý tốt. Cá nhân anh thì sao? Có sự khác biệt gì giữa đạo diễn Lý Quang Trung và Giám đốc TFS?
Đạo diễn Lý Quang Trung: Thực tế, cũng có nhiều trường hợp làm nghề với làm quản lý là hai lĩnh vực khác nhau và ít có thành công ở cả hai lĩnh vực. Đối với tôi, đạo diễn và giám đốc - cả hai đều là người chỉ huy. Đạo diễn làm phim ngoài sự đam mê ra thì cần có sự thăng hoa, bay bổng nào đó trong sáng tạo nghệ thuật. Còn làm giám đốc thì buộc mình phải theo đúng các nguyên tắc, quy định, khuôn mẫu bắt buộc. Nói một cách khác là làm đạo diễn thoải mái và… sướng hơn so với làm quản lý hãng phim nhiều (cười)… Công việc quản lý có nhiều khó khăn nhưng tôi nghĩ rằng đây là trách nhiệm, lòng tin các đồng nghiệp đã gửi gắm, không thể từ chối và thoái thác. Tôi tâm niệm một cách đơn giản là nếu mình làm được việc gì tốt cho hãng phim, cho anh em đồng nghiệp, cho khán giả thì sẽ cố gắng hết sức để làm.
PV: Cảm ơn anh vì cuộc trò chuyện này!
Thành Lê (thực hiện)