Cúm không đơn giản như nhiều người nghĩ
Không ít người vẫn xem cúm là một dạng cảm vặt hoặc lầm tưởng cúm và cảm lạnh chỉ là một, chỉ cần nghỉ ngơi hoặc uống thuốc vài ngày sẽ khỏi. Tuy nhiên, theo BS.CKII Nguyễn Trung Cấp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung Ương cho biết: Mặc dù đa số bệnh nhân mắc bệnh cúm mùa diễn biến nhẹ và tự khỏi, tuy nhiên vẫn có một tỷ lệ nhất định diễn biến nặng và có thể gây tử vong.
Để hình dung rõ hơn, BS.CKII Nguyễn Trung Cấp đã chia sẻ 2 ca bệnh điển hình mà Khoa Cấp cứu vừa tiếp nhận điều trị trong thời gian qua. Ca thứ nhất là bệnh nhân nữ, 63 tuổi, có tiền sử tiểu đường và tăng huyết áp nhiều năm. Bệnh nhân khởi phát với các triệu chứng sốt, ho thông thường nhưng sau 3 ngày xuất hiện tình trạng lơ mơ, hôn mê. Khi vào viện bệnh nhân trong tình trạng đường huyết rất cao, rối loạn nước điện giải nghiêm trọng và có nhiễm trùng huyết gây sốc nhiễm trùng. Mặc dù bệnh nhân đã được hồi sức tích cực, nhưng sau nhiều ngày điều trị vẫn không qua khỏi được. Ca thứ hai là bệnh nhân nam 24 tuổi, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh xuất hiện triệu chứng cúm, tự chăm sóc tại nhà. Sang ngày thứ 4 xuất hiện đau ngực, khó thở. Vào bệnh viện trong tình trạng viêm phổi, suy hô hấp nặng. Chụp phim phổi đã có hình ảnh tổn thương rộng trắng xóa cả 2 bên phổi. Khảo sát sâu hơn, thấy bệnh nhân còn có viêm cơ tim và tràn dịch màng ngoài tim. Bệnh nhân đã được áp dụng nhiều biện pháp hồi sức tích cực như thở máy, lọc máu, chạy tim phổi nhân tạo (ECMO) và sau nhiều tuần điều trị bệnh nhân mới qua khỏi.
Các thống kê cho thấy người mắc cúm có nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng gấp 6-10 lần, nguy cơ đột quỵ tăng 8 lần. Với người mắc đái tháo đường, cúm làm nguy cơ nhập viện tăng 6 lần và nguy cơ tử vong tăng 2-3 lần. Những trường hợp nặng phải điều trị hồi sức tích cực bằng thở máy, lọc máu hoặc hỗ trợ tim phổi nhân tạo (ECMO) kết hợp với các loại kháng sinh, kháng nấm thế hệ mới để điều trị bội nhiễm khiến chi phí có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng. Không chỉ vậy, mắc cúm làm suy giảm miễn dịch nghiêm trọng kéo theo nguy cơ viêm phổi do vi khuẩn, thậm chí nhiễm khuẩn huyết và tử vong. Người cao tuổi bị mắc cúm có thể suy giảm hoặc mất khả năng tự chủ, tự chăm sóc, không chỉ trong giai đoạn mắc cúm cấp tính mà còn kéo dài rất lâu về sau.
Nhiều người cao tuổi phải nhập viện do cúm biến chứng nặng. Ảnh: BV Bệnh nhiệt đới Trung ương
Cúm dễ bùng phát trong mùa mưa
Virus cúm dễ lây lan qua đường hô hấp do hít phải giọt bắn có chứa virus khi tiếp xúc gần người bệnh. Virus cũng có thể tồn tại nhiều giờ trên đồ vật như bàn, ghế, tay nắm cửa, tiền giấy, quần áo…, lây nhiễm khi vô tình chạm phải rồi đưa tay lên mũi, mắt, miệng. Ngay cả trước khi xuất hiện triệu chứng, người mắc cúm đã có thể phát tán virus từ 1 ngày trước đó.
Tại Việt Nam, cúm lưu hành quanh năm, nhưng gia tăng mạnh vào mùa đông ở miền Bắc, khi giao mùa và mùa mưa. Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa rào khiến nhiệt độ, độ ẩm thay đổi liên tục, làm người cao tuổi dễ mệt mỏi, giảm chất lượng giấc ngủ và ăn uống, từ đó suy giảm miễn dịch, dễ mắc bệnh hơn. Chỉ trong 3 tháng đầu năm, Bộ Y tế thống kê Việt Nam có gần 53.000 ca mắc cúm.
Người cao tuổi khó chịu trước cái nóng ngột ngạt của mùa hè. Ảnh: CGN089/Shutterstock
Theo BS.CKII Nguyễn Trung Cấp, tại Việt Nam, virus cúm lưu hành quanh năm. Người cao tuổi, có bệnh nền mắc cúm có thể gây ra nhiều hệ lụy cho chính người bệnh và thân nhân, gây suy giảm sức khỏe, tốn kém thời gian nằm viện, chăm sóc và chi phí điều trị. Vì vậy, người cao tuổi, có bệnh nền nên chủ động "thiết lập lá chắn" bằng vắc xin cúm đều đặn hàng năm để bảo vệ sức khỏe. "Tiêm vắc xin cúm là một biện pháp phòng bệnh cúm mùa hữu hiệu, không chỉ giúp bảo vệ chính mình khỏi bệnh cúm, mà còn là hành động trách nhiệm để tránh lây lan cho cả gia đình"- BS Cấp nhấn mạnh.
Người lớn tuổi tiêm vắc xin cúm phòng bệnh tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Hoàng Dương
Vắc xin cúm được bào chế theo dạng bất hoạt, an toàn cho người có tuổi, người có bệnh nền. Do virus cúm liên tục biến đổi, người dân cần tiêm vắc xin phòng cúm mỗi năm một lần để duy trì hiệu quả bảo vệ và cập nhật phòng các chủng virus đang lưu hành. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêm vắc xin cúm hằng năm là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, giúp giảm đến 60% các bệnh liên quan đến cúm, khoảng 70 - 80% tỷ lệ tử vong do cúm.
Ngoài tiêm chủng, người cao tuổi nên duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động phù hợp, ngủ đủ giấc, rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người và tránh để điều hòa hoặc quạt thổi trực tiếp vào mặt trong thời gian dài.
Hoàng Dương (VNVC)