Với sự giúp đỡ của các bác sĩ ngoại khoa đến từ Singapore, Bệnh viện Tim Hà Nội vừa phẫu thuật thành công cho bệnh nhi một tháng tuổi, có cân nặng trên 3kg bị dị tật đảo gốc động mạch. Đây là ca dị tật tim bẩm sinh khó nhất và phức tạp nhất được bệnh viện điều trị.
Thành công này trở thành điều kiện quan trọng cho các bác sĩ ở đây tiếp tục hình thành một trung tâm phẫu thuật dị tật tim bẩm sinh có uy tín, đặc biệt là cho trẻ có cân nặng dưới 5kg.
Bệnh nhi sẽ tử vong nếu không được điều trị sớm
Trong số hàng loạt những bệnh nhi tim bẩm sinh phức tạp chờ được phẫu thuật, thì cái tên Nguyễn Thanh Th., cân nặng trên 3kg, 1 tháng tuổi (Hà Nội) được các bác sĩ Singapore và Bệnh viện Tim Hà Nội đặc biệt chú ý và quyết định phẫu thuật trước nhất. Bởi đây là một trường hợp dị tật đảo gốc động mạch thể rất nặng, nếu không xử trí sớm, bệnh nhi sẽ tử vong trong thời gian rất ngắn. Sau gần 6 giờ phẫu thuật, trường hợp dị tật đảo gốc động mạch đầu tiên đã được xử trí thành công tại Bệnh viện Tim Hà Nội.
 Phẫu thuật chuyển gốc động mạch. Ảnh: PV |
BS. Sriram Shankar - Bệnh viện Gleneagles, Singapore - người trực tiếp thực hiện ca đại phẫu cho biết, đây là bệnh nhi có dị tật tim bẩm sinh thuộc dạng rất nguy hiểm. Bình thường, động mạch chủ (ĐMC) lấy máu giàu ôxy từ tâm thất trái, động mạch phổi (ĐMP) đưa máu nghèo ôxy từ tâm thất phải về phổi. Ở phổi, máu được cung cấp đủ ôxy trở về thất trái từ đó qua ĐMC nuôi cơ thể. Nhưng ở trường hợp dị tật đảo gốc động mạch thì gốc ĐMC gắn vào vị trí của ĐMP còn gốc ĐMP gắn vào vị trí của ĐMC. Những bệnh nhân này tồn tại được là do giữa thất trái và phải có một lỗ thông, do đó lượng máu tuần hoàn trong cơ thể trộn lẫn giữa hai loại máu giàu ôxy và máu nghèo ôxy. Tuy nhiên lỗ thông này phải đủ to thì cơ thể mới tồn tại được. Đối với bệnh nhi Th., thì lỗ thông quá bé, nếu không được xử trí dị tật sẽ khó sống nổi. Được biết, sau khi sinh được hơn 10 ngày, bệnh nhi phải nhập viện trong tình trạng tím tái, suy hô hấp nặng, kết luận chẩn đoán cháu bị chuyển gốc động mạch.
Theo BS. Nguyễn Văn Mão, Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội và cũng là người trực tiếp thực hiện ca phẫu thuật, cái khó của ca bệnh này là bệnh nhân còn quá bé, tình trạng vào viện rất nguy kịch. Đặc biệt, phẫu thuật đảo gốc động mạch là một kỹ thuật mới và Việt Nam đang đi những bước đầu tiên, đây cũng là lần đầu tiên được thực hiện tại Bệnh viện Tim Hà Nội. Trong khi rất nhiều bệnh nhi mắc phải dị tật này. Yêu cầu của dị tật đảo gốc động mạch là phải mổ sớm trước 1 tháng tuổi, đặc biệt là những trường hợp chỉ có duy nhất dị tật này. Một số khác có thể trì hoãn thêm một vài tháng sau đó nếu có dị tật khác đi kèm như hẹp động mạch phổi, thông liên thất. Có nhiều trường hợp, dị tật này có thể gây ra tử vong một tuần sau sinh, khi chưa có phẫu thuật này thì các biện pháp can thiệp chỉ có thể làm rộng lỗ thông, do đó chất lượng cuộc sống của bệnh nhân là rất kém.
Chiếm lĩnh kỹ thuật phẫu thuật tim hở khó nhất
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 10.000 trẻ sinh ra bị dị tật tim bẩm sinh, khoảng 5.000 trẻ phải được mổ trong năm đầu tiên, 1/2 trong số đó phải mổ trong 6 tháng đầu. Năm 2008, Bệnh viện Tim Hà Nội phẫu thuật được 1.000 ca tim hở, trong đó 40% là bệnh tim bẩm sinh trẻ em. Theo các chuyên gia nước ngoài, cứ 1 triệu dân thì cần có 1 cơ sở phẫu thuật tim, như vậy Việt Nam đang cần tới 80 cơ sở có năng lực tiến hành được phẫu thuật tim, nhưng hiện tại ở nước ta chỉ có 12 trung tâm thực hiện được kỹ thuật này. |
Trong quá trình phẫu thuật tim hở, nhất là đối với bệnh nhi có cân nặng dưới 5kg thì việc gây mê và chạy tim phổi nhân tạo là vô cùng khó khăn, thời gian mổ thường kéo dài trên 6 giờ, chỉ cần một chỉ số tuần hoàn thay đổi cũng có thể gây ra tử vong ngay trên bàn mổ. Do đó đòi hỏi phải có thiết bị gây mê hồi sức chuyên dụng cho phẫu thuật này. Sau phẫu thuật, vấn đề hậu phẫu phải được theo dõi từng phút, phải đảm bảo tốt chức năng hô hấp cho bệnh nhi, huyết áp tối đa chỉ để ở mức 50-70mmHg nhằm giữ cho chức năng tim thấp.
Sau thành công của phẫu thuật xử trí đảo gốc động mạch đầu tiên này, Bệnh viện Tim Hà Nội đang cố gắng đưa kỹ thuật này trở thành thường quy. Đây là một bước đi quan trọng để xây dựng bệnh viện thành một trong những trung tâm lớn về điều trị các bệnh lý tim mạch và phẫu thuật tim hở ở nước ta.
Lê Hảo