Làm ca đêm kéo dài, nội tiết phụ nữ thay đổi ra sao?

Trong xã hội hiện đại, làm việc ca đêm không còn là điều hiếm gặp, đặc biệt ở các lĩnh vực như y tế, dịch vụ, sản xuất, an ninh hay công nghệ. Với nhiều phụ nữ, ca đêm là lựa chọn hoặc yêu cầu bắt buộc của công việc. Tuy nhiên, các bác sĩ nội tiết và chuyên gia sức khỏe cảnh báo rằng làm việc ban đêm kéo dài có thể gây rối loạn nội tiết tố, ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe thể chất, tinh thần và khả năng sinh sản của nữ giới.

Khi đồng hồ sinh học bị "đánh thức" sai thời điểm

Cơ thể con người được vận hành theo một nhịp sinh học tự nhiên, đồng bộ với chu kỳ ngày – đêm. Ban ngày, cơ thể tỉnh táo, trao đổi chất mạnh mẽ; ban đêm, các hormone phục hồi và tái tạo được tiết ra nhiều hơn. Khi phụ nữ phải thức đêm, ngủ ngày trong thời gian dài, nhịp sinh học này bị xáo trộn.

Sự đảo lộn đó khiến quá trình tiết hormone không còn đúng "giờ sinh học". Đặc biệt, hormone melatonin – vốn tăng cao vào ban đêm để điều hòa giấc ngủ và hỗ trợ cân bằng nội tiết – bị ức chế mạnh bởi ánh sáng nhân tạo. Việc thiếu melatonin kéo theo hàng loạt thay đổi trong hệ nội tiết nữ.

Rối loạn kinh nguyệt – dấu hiệu dễ nhận thấy nhất

Theo các bác sĩ sản phụ khoa, rối loạn kinh nguyệt là biểu hiện thường gặp ở phụ nữ làm việc ca đêm. Chu kỳ có thể trở nên không đều, kéo dài hoặc rút ngắn bất thường, thậm chí mất kinh tạm thời. Một số trường hợp còn gặp tình trạng đau bụng kinh dữ dội hơn, lượng kinh thay đổi thất thường.

Nguyên nhân chính là do trục điều hòa nội tiết giữa não bộ, tuyến yên và buồng trứng bị ảnh hưởng khi nhịp sinh học đảo lộn. Khi hormone điều khiển quá trình rụng trứng không ổn định, chu kỳ kinh nguyệt cũng mất đi sự đều đặn vốn có.

Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

Không chỉ dừng lại ở rối loạn kinh nguyệt, làm việc ca đêm kéo dài còn có thể tác động đến sức khỏe sinh sản của phụ nữ. Sự mất cân bằng hormone kéo dài có thể làm giảm chất lượng trứng, ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và duy trì thai kỳ.

Một số chuyên gia cho rằng, khi hormone sinh sản bị rối loạn, cơ thể khó tạo ra môi trường lý tưởng cho việc thụ tinh và làm tổ. Điều này lý giải vì sao một số phụ nữ làm ca đêm gặp khó khăn hơn trong việc mang thai hoặc phải đối mặt với những bất ổn trong thai kỳ.

Rối loạn nội tiết không chỉ liên quan đến sinh sản

Làm việc ca đêm không chỉ ảnh hưởng đến hormone sinh sản mà còn tác động tới hormone chuyển hóa và hormone stress. Khi phải thức khuya thường xuyên, cơ thể tiết cortisol – hormone căng thẳng – nhiều hơn bình thường. Cortisol tăng cao kéo dài có thể gây mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, tăng cân và suy giảm miễn dịch.

Bên cạnh đó, các hormone điều hòa cảm giác đói – no cũng bị ảnh hưởng, khiến nhiều phụ nữ làm ca đêm dễ ăn uống thất thường, thèm đồ ngọt hoặc tăng cân không kiểm soát. Theo thời gian, điều này làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và các vấn đề sức khỏe mạn tính.

Tâm trạng thất thường và chất lượng sống suy giảm

Rối loạn nội tiết còn ảnh hưởng rõ rệt đến tâm trạng và sức khỏe tinh thần. Phụ nữ làm việc ca đêm dễ gặp tình trạng cáu gắt, lo âu, giảm khả năng tập trung và mất ngủ kéo dài. Khi giấc ngủ ban ngày không đủ sâu, cơ thể không được phục hồi đầy đủ, dẫn đến vòng xoáy mệt mỏi – stress – rối loạn hormone.

Chất lượng cuộc sống vì thế cũng suy giảm, ảnh hưởng đến hiệu suất công việc và các mối quan hệ xã hội.

Có thể dẫn tới mãn kinh sớm?

Một vấn đề đang được giới chuyên môn quan tâm là mối liên hệ giữa làm việc ca đêm và nguy cơ mãn kinh sớm. Việc rối loạn nội tiết kéo dài có thể khiến chức năng buồng trứng suy giảm nhanh hơn bình thường. Dù chưa phải là kết luận tuyệt đối, đây vẫn là cảnh báo đáng chú ý đối với phụ nữ làm việc ca đêm trong nhiều năm.

Phụ nữ làm ca đêm không nên bỏ qua dấu hiệu này

Các bác sĩ khuyến cáo, phụ nữ làm việc ban đêm nên đặc biệt chú ý nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

•  Chu kỳ kinh nguyệt thất thường hoặc mất kinh.
• Khó ngủ, ngủ không sâu dù rất mệt.
• Tăng hoặc giảm cân nhanh không rõ nguyên nhân.
• Tâm trạng thay đổi thất thường, dễ căng thẳng.
• Mệt mỏi kéo dài, giảm ham muốn.

Những biểu hiện này có thể là lời cảnh báo sớm của rối loạn nội tiết.

Làm gì để hạn chế rối loạn nội tiết khi làm ca đêm?

Theo các chuyên gia, phụ nữ làm ca đêm có thể giảm nguy cơ rối loạn nội tiết bằng cách chủ động điều chỉnh lối sống. Việc thiết lập giờ ngủ cố định, đảm bảo không gian ngủ ban ngày yên tĩnh và đủ tối giúp cơ thể phần nào thích nghi với lịch làm việc đặc thù.

Bên cạnh đó, chế độ ăn uống lành mạnh, vận động đều đặn và thăm khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ nội tiết. Khi có dấu hiệu bất thường, phụ nữ không nên chủ quan mà cần trao đổi sớm với bác sĩ để được tư vấn phù hợp.