Tại TP. HCM, Tổng công ty (TCT) lương thực miền Nam và TCT địa ốc Sài Gòn, đều được giao quản lý một khối lượng nhà đất, kho bãi khổng lồ. Vì khả năng quản lý yếu kém nên nhiều cơ sở nhà đất đã bị thất thoát, còn hàng trăm kho bãi đang bị chuyển hóa dưới các dạng sở hữu khác nhau. Tuy nhiên, báo cáo với Đoàn đại biểu quốc hội TP.HCM ngày 9/7/2009, những người đứng đầu của hai TCT này đều đổ lỗi cho cơ chế thay vì thừa nhận trách nhiệm đã buông lỏng quản lý để nhà đất công "bốc hơi", để kho bãi bị sử dụng sai mục đích.
Quản lý kiểu "3 không"
Để đảm bảo cung cấp lương thực cho người dân giai đoạn bao cấp, TCT lương thực miền Nam (VinaFood2) đã được giao hàng trăm cơ sở nhà đất để mở cửa hàng lương thực thực phẩm. Thống kê sơ bộ VinaFood2 đã được giao đến 185 cơ sở nhà đất, mặt bằng, với tổng diện tích hơn 476.000m2. Vì có vị trí mặt tiền là những đường lớn của thành phố, nên khối lượng nhà đất này có giá trị kinh tế vô cùng lớn.
 Trụ sở tại số 66-68 đường Nguyễn Trãi, quận 1 là tài sản công nhưng được VinaFood2 cho một doanh nghiệp kinh doanh quà tặng thuê lại với giá 7 triệu đồng/tháng. |
Ngay trong buổi giám sát, có lẽ vì "ôm" quá nhiều nhà đất nhưng phương án xử lý lại không cụ thể nên khối lượng nhà đất mà VinaFood2 xin giữ lại để phục vụ sản xuất kinh doanh chỉ là hơn 162.000m2, phần còn lại xin chuyển mục đích sử dụng đất để thu hồi vốn, hoặc bàn giao lại cho thành phố. Điều này đã gây bất ngờ cho đoàn giám sát, nên ông Trần Du Lịch, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội đã lên tiếng yêu cầu VinaFood2 phải hệ thống lại toàn bộ hồ sơ pháp lý của 185 cơ sở nhà đất, mặt bằng theo quy định của Quyết định 09 của Thủ tướng Chính phủ về sắp xếp nhà đất công trên địa bàn thành phố.
Hơn 207.000m2 kho bãi bị "biến hóa"
Chiều cùng ngày, tại buổi giám sát hiện trạng quản lý nhà đất của TCT địa ốc Sài Gòn (Resco), là cơ quan chủ quản của Công ty kho bãi thành phố, đơn vị nắm giữa đến 158 địa chỉ kho bãi với tổng diện tích hơn 270.871m2. Dù vậy qua, một thời gian ngắn, thực hiện việc cho thuê, hàng trăm kho bãi với tổng diện tích hơn 203.000m2 đã bị biến hóa dưới các dạng sở hữu khác nhau.
Đánh giá về hiện trạng nay, ông Lê Thành Tâm, Giám đốc Công ty kho bãi, cho biết: Công ty đều có làm hợp đồng cho các đơn vị thuê lại kho bãi. Nhưng khi hết hợp đồng, các đơn vị này tiếp tục "ôm" kho bãi, không trả lại cho địa phương để xây dựng các công trình giáo dục. Để lấy được kho bãi về, công ty phải kiện ra tòa nhưng quá trình này đòi hỏi thời gian rất lâu. Sau nhiều năm công ty chỉ đòi lại được 3 địa chỉ kho bãi để bố trí cho quận 8 xây dựng trường học.
Nhìn nhận về hiện tượng kho bãi bị biến hóa, ông Trần Du Lịch nói thẳng: Đây là khối lượng tài sản lớn của Nhà nước. Trên địa bàn thành phố, các kho bãi này đều nằm ở những vị trí có khả năng sinh lời cao, giá thị trường cho mỗi mét vuông đất ở đây có giá hàng chục triệu đồng. Vì vậy, Resco phải có đánh giá đầy đủ về nguyên nhân và tác động của quá trình biến hóa hơn 207.000m2 kho bãi này. Đây là việc nên làm vì đến ngày 1/7/2010, mô hình công ty kho bãi chỉ còn lại một cơ sở kho duy nhất tại Thủ Đức cùng 1 trụ sở làm việc tại quận 5, với diện tích không đáng kể.
Lưu ý về 34 mặt bằng, với tổng diện tích hơn 61.000m2, vốn là tài sản cố định của Nhà nước để thực hiện cổ phần hóa, các thành viên đoàn giám sát yêu cầu ông Nguyễn Tín Trung, Tổng Giám đốc Resco, phải xem xét hiện trạng của toàn bộ diện tích nhà đất này. Thực tế, chỉ với Công ty cổ phần địa ốc Sài Gòn 3, gần 10 mặt bằng tại quận 1, quận 3 đều được kê khai là trụ sở dù thực tế đây là đơn vị kinh doanh đơn thuần. Hầu như 34 mặt bằng hiện đang được các công ty cổ phần sử dụng đều là những "khu đất vàng" nên phải đặc biệt lưu ý đến hiệu quả sử dụng cũng như hiện trạng sở hữu nhằm không để vôn Nhà nước bị thất thoát.
Ngọc Tấn