Đau bụng dữ dội trong mỗi kỳ kinh nguyệt thường bị nhiều phụ nữ xem là hiện tượng bình thường. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài, tái diễn nhiều tháng liên tiếp và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lạc nội mạc tử cung - một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đau vùng chậu mạn tính và vô sinh ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.
Mặc dù là bệnh lý lành tính, lạc nội mạc tử cung có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
1. Nguyên nhân gây lạc nội mạc tử cung
Nội mạc tử cung là lớp niêm mạc lót bên trong buồng tử cung. Dưới tác động của nội tiết tố nữ, lớp niêm mạc này dày lên mỗi tháng để chuẩn bị cho quá trình mang thai. Nếu không xảy ra thụ thai, lớp nội mạc sẽ bong ra và được đào thải ra ngoài, tạo thành kinh nguyệt.
Lạc nội mạc tử cung xảy ra khi các tế bào nội mạc tử cung phát triển ở những vị trí bên ngoài buồng tử cung. Những mô này vẫn chịu ảnh hưởng của nội tiết tố, tiếp tục dày lên, bong tróc và chảy máu theo chu kỳ kinh nguyệt giống như nội mạc trong tử cung.
Tuy nhiên, do không có đường thoát ra ngoài, lượng máu này bị ứ đọng, gây viêm, hình thành mô sẹo, dính và các nang lạc nội mạc tử cung.
Các vị trí thường gặp của lạc nội mạc tử cung gồm:
- Buồng trứng.
- Vòi trứng.
- Mặt sau tử cung.
- Dây chằng nâng đỡ tử cung.
- Bàng quang.
- Trực tràng và đại tràng.
Một số trường hợp hiếm gặp, tổn thương có thể xuất hiện tại phổi, cơ hoành, não hoặc các cơ quan khác.
Bệnh thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt từ 30 - 40 tuổi và ít gặp hơn sau mãn kinh. Đến nay, nguyên nhân chính xác gây bệnh vẫn chưa được xác định hoàn toàn, tuy nhiên nhiều giả thuyết đã được đưa ra.
Kinh nguyệt trào ngược
Đây là giả thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất. Trong kỳ kinh nguyệt, một phần máu kinh chứa tế bào nội mạc tử cung không thoát ra ngoài mà đi ngược qua vòi trứng vào ổ bụng. Các tế bào này bám vào cơ quan vùng chậu, tiếp tục phát triển và gây bệnh.
Rối loạn miễn dịch
Hệ miễn dịch bình thường có khả năng nhận diện và loại bỏ các tế bào nội mạc phát triển sai vị trí. Khi hệ miễn dịch hoạt động bất thường, những tế bào này có thể tồn tại và hình thành các ổ lạc nội mạc tử cung.
Rối loạn nội tiết
Sự mất cân bằng hormone estrogen được cho là yếu tố thúc đẩy sự phát triển và lan rộng của các mô nội mạc tử cung lạc chỗ.
Đau bụng kinh dữ dội, kéo dài hoặc tái diễn có thể là dấu hiệu cảnh báo lạc nội mạc tử cung.
2. Những dấu hiệu thường gặp của lạc nội mạc tử cung
Triệu chứng của bệnh rất đa dạng và không phải lúc nào cũng phản ánh đúng mức độ tổn thương.
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
Đau bụng kinh dữ dội
Đây là triệu chứng phổ biến nhất. Người bệnh thường đau vùng chậu trước và trong kỳ kinh, mức độ đau có thể tăng dần theo thời gian. Cơn đau có thể lan xuống vùng thắt lưng hoặc hai bên hông.
Đau khi quan hệ tình dục
Nhiều phụ nữ cảm thấy đau sâu trong vùng chậu khi quan hệ, ảnh hưởng đến đời sống tình dục và tâm lý.
Rối loạn tiểu tiện hoặc đại tiện
Người bệnh có thể đau khi đi tiểu hoặc đại tiện, đặc biệt trong những ngày hành kinh. Một số trường hợp xuất hiện máu trong nước tiểu hoặc phân.
Rong kinh, cường kinh
Chu kỳ kinh kéo dài bất thường hoặc lượng máu kinh nhiều hơn bình thường cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Vô sinh, hiếm muộn
Không ít phụ nữ chỉ phát hiện mắc lạc nội mạc tử cung khi đi khám do khó có thai hoặc vô sinh. Ngoài ra, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:
- Mệt mỏi kéo dài.
- Buồn nôn.
- Táo bón hoặc tiêu chảy.
- Chướng bụng.
- Lo âu, căng thẳng.
Điều đáng lưu ý là có trường hợp đau nhiều nhưng tổn thương nhẹ, trong khi một số người tổn thương lan rộng nhưng triệu chứng lại không rõ ràng.
3. Lạc nội mạc tử cung nguy hiểm như thế nào?
Mặc dù không phải ung thư, lạc nội mạc tử cung có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng.
Các ổ lạc nội mạc tử cung liên tục viêm và chảy máu theo chu kỳ. Điều này khiến người bệnh phải chịu những cơn đau kéo dài, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. Quá trình viêm lặp đi lặp lại có thể tạo thành mô sẹo, khiến các cơ quan vùng chậu dính vào nhau, gây đau đớn và ảnh hưởng chức năng của các cơ quan liên quan.
Vô sinh, hiếm muộn. Đây là một trong những biến chứng đáng lo ngại nhất. Các ổ lạc nội mạc tử cung có thể:
- Cản trở quá trình phóng noãn.
- Gây tắc vòi trứng.
- Làm giảm chất lượng trứng.
- Ảnh hưởng đến khả năng gặp nhau giữa tinh trùng và trứng.
Nhiều nghiên cứu cho thấy khoảng 30 - 50% phụ nữ mắc lạc nội mạc tử cung gặp khó khăn trong việc mang thai.
Bên cạnh đó, dù hiếm gặp, một số nghiên cứu cho thấy phụ nữ mắc bệnh có nguy cơ cao hơn đối với một số dạng ung thư buồng trứng so với người bình thường.
4. Khi nào cần đi khám?
Phụ nữ nên đến cơ sở y tế chuyên khoa sản phụ khoa khi xuất hiện các dấu hiệu:
- Đau bụng kinh ngày càng tăng.
- Đau vùng chậu kéo dài.
- Đau khi quan hệ tình dục.
- Rong kinh, cường kinh.
- Khó có thai sau thời gian dài mong con.
Phát hiện sớm giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả, hạn chế nguy cơ vô sinh và ngăn ngừa các biến chứng lâu dài.
Tóm lại: Lạc nội mạc tử cung là bệnh lý phụ khoa mạn tính thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua do nhiều người cho rằng đau bụng kinh là hiện tượng bình thường. Khi cơn đau kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc khả năng sinh sản, phụ nữ không nên chủ quan mà cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Điều trị đúng thời điểm không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.
