Ký ức Hà Nội – Praha - Tình yêu và sự trung thành

Khá nhiều người lao động và giới trí thức Việt từng trưởng thành từ nước Cộng hòa Czech. 28/10 là ngày khiến họ bồi hồi nhớ về miền ký ức, như một quê hương thứ hai của mình. Còn với nhà văn - nhà dịch thuật Dương Tất Từ, thì một năm không chỉ có một ngày này, ông đã dành trọn 50 năm cuộc đời mình để bền bỉ giới thiệu văn hóa Czech với người Việt. Nhân kỷ niệm 90 năm Quốc khánh Cộng hòa Czech, chúng tôi giới thiệu bài viết của tác giả Mai Khanh.

“Không thể lãng phí vẻ đẹp Praha!”

Cái tên Dương Tất Từ được biết đến như một nhà văn, nhà dịch thuật, nhưng khi nghe nói ông triển lãm ảnh thì không ít người ngạc nhiên. Nhân kỷ niệm 90 năm Quốc khánh Cộng hòa Czech (28/10/1918 - 28/10/2008) Dương Tất Từ đã mở triển lãm ảnh của riêng ông với chủ đề: Hà Nội - Praha: Ký ức giao lưu văn hóa và du lịch tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài (Hà Nội). Những người quen biết ông thì nghĩ đây là một tất yếu, bởi từ khi 20 tuổi ông đã cầm ống kính lang thang đây đó ghi lại những nét đẹp mà ông bắt gặp ở Việt Nam cũng như ở Czech, đất nước ông từng học tập, nghiên cứu cả thảy gần chục năm ròng.

Một lâu đài ở Praha.

Những năm học Khoa ngữ văn Trường đại học Tổng hợp Praha, ông đã bị thành phố và con người nơi đây quyến rũ. Ông chụp nhiều ảnh về Praha, vì “nếu không chụp vẻ đẹp ấy thì phí lắm”. Tại triển lãm, người xem có thể hình dung một Praha lung linh và rực rỡ, cổ kính và đằm thắm, say mê và thư giãn qua những lát cắt hồn hậu và yêu thương của ống kính Dương Tất Từ. Thành phố với 470 ngọn tháp và trên 2.000 công trình kiến trúc lịch sử được thế giới xếp hạng quả đã là một lý do cuốn hút thần kỳ. Cùng ống kính của ông, chúng ta háo hức khám phá Praha với những tòa lâu đài bí ẩn, những ngọn tháp cổ kính, tráng lệ, những tượng đài cái thì trầm tư uyên bác, cái thì lộng lẫy hoa mỹ; hay những khoảnh khắc con người Praha thư thái dạo chơi, nét tinh nghịch học trò chơi trên phố, nét tươi tắn mơn mởn thiếu nữ cười trong nắng, vẻ khoan khoái tận hưởng của nghệ nhân khắc gỗ bên ly bia tươi Tiệp trứ danh... Praha quả là xứng đáng với danh hiệu “Praha vàng, Praha thành phố trăm tháp, Praha thành phố mẹ” khi ta đứng ngất ngây trước những bức ảnh cầu Karel huyền sử, lâu đài Praha, Bảo tàng Quốc gia, Nhà hát Dân tộc hay những ngọn đồi bao quanh thành phố với dòng Vltava uốn quanh thơ mộng.

Một mình không đủ

Khách đến dự khai mạc triển lãm ảnh còn vinh dự được nhận những tác phẩm văn học nổi tiếng của Czech, qua bản chuyển ngữ của dịch giả Dương Tất Từ. Nhờ ông mà người mê văn học ở Việt Nam có thể được biết đến và đọc những tên tuổi lẫy lừng của nền văn học Czech như: Franz Kafka, Jan Amos Komensy, Julius Fucik, Jaroslav Seifert (nhà văn đoạt giải Nobel), Jaroslav Hasek, Josef Nesvadba... Ông đã dành 50 năm trọn vẹn cho việc lựa chọn, giới thiệu và dịch những tác giả Czech. Ông nói mình có một tình yêu trung thành với đất nước này, với nền văn học của đất nước này. Nhưng mới chỉ dịch được một phần văn học cổ điển Czech, còn văn học hiện đại thì ông không còn thời gian để chạm tới nữa. Những gì ông làm được 50 năm qua vẫn còn quá nhỏ bé trước gia tài đồ sộ văn học đất nước này.

Tháng 8 năm nay, đúng vào mùa thu ở đất nước trăm tháp xinh đẹp với bia tươi và pha lê trứ danh, Dương Tất Từ (nay 75 tuổi) đã một lần nữa trở lại, như một chuyến đi để tạm biệt đất nước và những người bạn Czech thân thương. Cho dù qua mọi biến cố, và bản thân con người Czech nay cũng đã đổi thay nhiều, nhưng trong những ký ức sống động của ông, thì người Czech là những con người đôn hậu, chất phác, thông minh, uyên bác và rất khéo tay.

Mai Khanh