Kỳ bí Phong Nha - Kẻ Bàng

04-03-2012 9:21 AM | Xã hội

UNESCO đã công nhận Phong Nha - Kẻ Bàng là Di sản thiên nhiên thế giới từ năm 2003. Qua nhiều năm tăng cường hoạt động nghiên cứu và khai thác du lịch dựa vào “thế cảnh” lộng lẫy như chốn thần tiên tại Phong Nha - Kẻ Bàng, di sản thiên nhiên thế giới này vẫn còn ẩn chứa nhiều điều kỳ bí…

UNESCO đã công nhận Phong Nha - Kẻ Bàng là Di sản thiên nhiên thế giới từ năm 2003. Qua nhiều năm tăng cường hoạt động nghiên cứu và khai thác du lịch dựa vào “thế cảnh” lộng lẫy như chốn thần tiên tại Phong Nha - Kẻ Bàng, di sản thiên nhiên thế giới này vẫn còn ẩn chứa nhiều điều kỳ bí…

Khối đá vôi “khủng” nhất Đông Dương

Theo nhà địa lý Lê Bá Thảo đánh giá, Phong Nha có khối núi đá vôi rộng lớn đến 10.0000km2, nằm vắt trên đỉnh đại ngàn Trường Sơn và có thể khẳng định đây là khối đá vôi “khủng” nhất ở Đông Dương.

Khối đá vôi này nổi bật với sự hoang sơ đến kinh ngạc và hầu như không có sự quần cư của con người vì không thể mở đường mòn đi lại, không có sông suối lộ mặt và không có mặt bằng nào đáng kể. Hoạt động nghiên cứu địa chất vẫn chủ yếu thực hiện bằng đường không và vệ tinh.

 Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn còn nguyên nét hoang sơ và ẩn chứa nhiều bí ẩn chờ khám phá. Ảnh: T.Đ.Hà
Cả chục ngàn cây số vuông lởm chởm đá tai mèo. May mắn lắm ven các dãy núi mới thấy các thung lũng và suối nhỏ uốn quanh những vách dựng đứng với độ cao trung bình 800m. Nơi cao nhất được mệnh danh là ngọn tháp cổ sừng sững là đỉnh Phu Etva (1.512m).

Khối núi đá vôi tráng lệ, lộng lẫy và kỳ bí này nằm giữa mảnh đất hẹp nhất Việt Nam. Tính từ bờ biển đến biên giới Việt - Lào, Quảng Bình chỉ có bề ngang vỏn vẹn 45km. Qua nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học đã lý giải: Những quả đồi bát úp vốn nằm sâu dưới đáy biển cách đây trên 460 triệu năm đã tạo nên sinh cảnh đặc thù cho Di sản thiên nhiên thế giới - Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Hai khoáng chất hoà tan là canxi và cacbon có trong vỏ các loài sinh vật biển, kết hợp tự nhiên với nước biển tạo thành một khoáng chất mới là canxi cacbonat, tính hoà tan thấp hơn hai nguyên tố ban đầu. Trải qua hàng trăm triệu năm kiến tạo địa chất của vỏ trái đất đẩy những lớp trầm tích này nhô lên từ đáy biển và tạo thành những ngọn núi đá vôi sừng sững tại Phong Nha.

Nước mưa thấm vào những kẽ nứt của đá vôi, do tác động của trọng lực, nước chảy xuống cho đến khi gặp tầng phân lớp trầm tích. Tại đây, nước mưa tiếp tục chảy theo các khe nứt cho đến khi gặp một tầng phân lớp khác và tiếp tục chảy xuống dưới. Quá trình này tiếp diễn đến khi dòng nước chảy xuyên qua các lớp đá vôi và dần làm mòn và những khe nứt trở nên rộng hơn, tan tạo nên những kỳ quan tiềm ẩn trong những dải núi đá vôi ở Phong Nha - Kẻ Bàng mà minh chứng là hang Sơn Đòng, động ướt Phong Nha, động khô Thiên Đường…

Riêng Thiên Đường là động khô lớn nhất châu Á với chiều dài 31,4km, rộng từ 30 - 150m, cao 60m, sâu 255m và nằm ở độ cao 360m so với mặt nước biển. Nhiệt độ động luôn chênh lệch so với bên ngoài khoảng 16°C. Nghiên cứu địa chất cho thấy, Thiên Đường có kết cấu địa tầng độc đáo mang đặc trưng của nền văn hóa Việt và là chứng nhân kỳ vĩ của 400 triệu năm biến đổi địa chất với hơn 300 hang động lớn nhỏ.

Thảm rừng nhiệt đới nguyên sơ

Hiếm có một vườn quốc gia nào đọ sức nổi với Phong Nha - Kẻ Bàng bởi nơi đây các quần hệ động thực vật được bảo tồn vẫn còn như nguyên sơ mà nhiều vườn khác đã mất dấu.

Điểm trội của Phong Nha - Kẻ Bàng là rừng nhiệt đới trên núi đá vôi mà theo thống kê của giới nghiên cứu có: 577 loài thực vật thuộc 216 chi, 80 họ. Trong đó, nhiều loài quý hiếm với nhiều cây hàng trăm năm tuổi như mun sọc, gõ mật, gõ lau, lát hoa, giáng hương, sến mật, kim giao, trầm hương, sa nhân… Những rừng song mây trữ lượng đến 40.000 tấn, rất nhiều cây cảnh như phong lan, vạn tuế, dương xỉ thân gỗ…; vườn có gần 400 loài động vật có xương sống. Trong đó, có nhiều nhóm quý hiếm như cu li, khỉ, vượn đen bạc má, gấu, chồn, cầy, mèo rừng, bò tót, cheo cheo Nam dương…

Ở đây vẫn hiện diện những đàn khỉ vàng hàng trăm con, hàng trăm con rắn đen quấn bện vào nhau trong những hốc đá vôi nhỏ hẹp vào mùa sinh sản.

Sự khám phá diệu kỳ

Theo Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng cho biết, có 3 loài động, thực vật mới đã được phát hiện là bọ cạp Thiên Đường, thu hải đường và chim chích sống trên núi đá vôi.

Loài bọ cạp mới trong động Thiên Đường. Thông tin này cũng đã được công bố trên tạp chí quốc tế C.R.Biologies, số 335 năm 2012. Loài bò cạp mới này được “khai sinh” với tên gọi tiếng Việt là bọ cạp Thiên Đường, tên quốc tế là Vietbocap thienduongensis Lourenco & Pham, 2012 - do TS. Phạm Đình Sắc (Viện Sinh thái - Tài nguyên sinh vật) và TS. Wilson Lourenco (thuộc Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Paris - Pháp) phát hiện. Theo TS. Sắc cho hay, trước đó vào tháng 12/2010, ông và một số nhà khoa học cũng đã phát hiện một loài bọ cạp khác ở động Tiên Sơn (Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng) và được đặt tên Vietbocap canhi Lourenco & Pham, 2010.

Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng hiện đang hoàn chỉnh hồ sơ trình UNESCO để được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới lần thứ 2 về tiêu chí đa dạng sinh học. Với các cuộc điều tra đa dạng sinh học toàn diện sắp tới cùng những giá trị hiện có và việc công bố thêm 3 loài mới cạnh 19 loài mới công bố trước đó, Phong Nha - Kẻ Bàng xứng đáng được xưng danh thêm lần nữa…

TS. Sắc mô tả: Hai loài bọ cạp này thuộc họ Pseudochactidae, được xếp vào loại quý hiếm trên thế giới. Đó là những loài chuyên biệt, thích nghi với điều kiện sống tự nhiên của hang động. Tính đến nay, trên thế giới mới phát hiện được bốn loài thuộc ba giống là Troglokhammouanus (Lào), Pseudochatas (Uzbekistan và Tajikistan) và hai loài trên ở Việt Nam.

Ngoài ra, việc khảo sát, nghiên cứu tại vườn này đã phát hiện mới chim chích sống trên núi đá vôi và thu hải đường. Con người cũng đã ghi nhận sự xuất hiện của cây dương xỉ sống mọc lên từ nền đất đá trong hang động Thiên Đường, ngay dưới ánh sáng của các loại đèn điện chiếu sáng phục vụ cho hoạt động du lịch. Tháng 9/2010, khi mới đưa động vào khai thác du lịch thì trong động không hề có bất cứ loài cây xanh nào sống được trong bóng tối dày đặc vốn có.

Trong năm 2005, các nhà khoa học đã phát hiện tại Phong Nha - Kẻ Bàng thêm 5 loài thực vật mới, nguy cơ tuyệt chủng cao (bách xanh đá, lan hài đốm, lan hài xanh, lan hài xoắn); phát hiện thêm 10 loài cá mới; 4 loài bò sát (tắc kè Phong Nha, rắn mai gầm Thành, rắn lục Trường Sơn, thằn lằn tai) và tái phát hiện sau 50 năm loài rắn lục sừng.

Như Sức khỏe&Đời sống số chủ nhật ngày 19/2/2012, có bài Chuột “tuyệt chủng 11 triệu năm đang bị săn ở bản Ón”, thông tin việc Tổ chức Bảo tồn động thực vật hoang dã quốc tế (FFI) và một nhóm điều tra đa dạng sinh học Việt Nam đã phát hiện loài chuột đá Lào được khẳng định là đã tuyệt chủng 11 triệu năm trước vẫn còn sống tại Phong Nha - Kẻ Bàng. Đây là một bí ẩn đang chờ được khám phá và khẳng định thêm một cách rõ ràng nhất...

Giới nghiên cứu tự nhiên nhận định, khu vực vườn sinh thái, các dãy núi đá vôi và các hang động được liệt vào hàng “kỳ quan” thuộc Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn ẩn chứa rất nhiều loài động, thực vật và các hiện tượng tự nhiên chờ đợi sự khám phá, phát hiện của giới nghiên cứu…

Trần Đông Hà


Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ: HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH THÔNG TIN Y TẾ 63 TỈNH, THÀNH