Theo Tiến sĩ Đoàn Thị Thùy Linh (Cục Phòng bệnh), K=K là viết tắt của cụm từ “Không phát hiện = Không lây truyền”. Thông điệp này có nghĩa là người nhiễm HIV được theo dõi, điều trị bằng thuốc kháng virus (ARV) và đạt tải lượng HIV dưới 200 bản sao/ml máu hoặc ở mức không phát hiện thì không có khả năng lây truyền HIV cho người khác qua đường tình dục.
Các bằng chứng khoa học về K=K mang đến thông điệp quan trọng cho người nhiễm HIV và cộng đồng người sống chung với HIV: Họ vẫn có thể học tập, lao động, sinh hoạt bình thường như những người khác. Đối với các cặp vợ chồng hoặc bạn tình có một người nhiễm HIV và người còn lại không nhiễm, việc duy trì tải lượng virus dưới 200 bản sao/ml máu hoặc ở mức không phát hiện giúp bảo vệ người không nhiễm HIV khỏi nguy cơ lây truyền qua đường tình dục.

K=K góp phần giảm kỳ thị HIV, giúp người sống chung với HIV tự tin yêu thương, xây dựng gia đình và sống bình đẳng trong cộng đồng.
K=K góp phần giảm kỳ thị và tự kỳ thị
Một trong những giá trị lớn nhất của K=K là thay đổi nhận thức sai lầm rằng người nhiễm HIV luôn có khả năng lây truyền virus cho người khác. Khi hiểu đúng về K=K, cộng đồng có thêm cơ sở khoa học để thay thế nỗi sợ bằng sự cảm thông và tôn trọng.
Đối với người sống chung với HIV, thông điệp này có ý nghĩa đặc biệt về tâm lý và xã hội.
Giảm mặc cảm, tăng sự tự tin: Nỗi lo lây nhiễm cho người thân, bạn đời có thể khiến người sống chung với HIV cảm thấy tội lỗi, tự cô lập hoặc né tránh các mối quan hệ tình cảm. K=K giúp họ hiểu rằng khi điều trị hiệu quả và duy trì tải lượng virus dưới ngưỡng quy định, họ không truyền HIV cho bạn tình qua đường tình dục. Nhận thức này góp phần giảm tự kỳ thị, củng cố lòng tự trọng và giúp người bệnh chủ động hơn trong cuộc sống.
Thúc đẩy sự bình đẳng trong tình yêu và hôn nhân: Người sống chung với HIV có quyền yêu, kết hôn, có đời sống tình dục và xây dựng gia đình như những người khác. K=K giúp các cặp đôi có cơ sở khoa học để trao đổi, đưa ra quyết định về quan hệ tình dục và kế hoạch sinh con. HIV không nên trở thành lý do để một người bị tước đi cơ hội có một mối quan hệ tình cảm bình đẳng.
Tạo môi trường xã hội ít định kiến hơn: Khi thông tin khoa học được phổ biến rộng rãi, người dân có thể hiểu rằng HIV không lây qua những tiếp xúc thông thường như ôm, bắt tay, ăn uống chung hay làm việc cùng nhau. Kết hợp với kiến thức về K=K, điều này góp phần giảm nỗi sợ không có căn cứ, hạn chế hành vi xa lánh và phân biệt đối xử.
K=K tạo động lực xét nghiệm và điều trị HIV
K=K còn có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động dự phòng HIV trong cộng đồng. Khi biết điều trị ARV có thể giúp kiểm soát virus, bảo vệ sức khỏe và ngăn lây truyền qua đường tình dục, người có nguy cơ có thêm động lực chủ động xét nghiệm, phát hiện sớm tình trạng nhiễm HIV.
Xét nghiệm sớm giúp người nhiễm HIV được kết nối với dịch vụ chăm sóc và điều trị kịp thời. Bắt đầu điều trị ARV sớm, tuân thủ phác đồ và theo dõi tải lượng virus định kỳ là những yếu tố quan trọng để đạt và duy trì ức chế virus.
Người mới bắt đầu điều trị ARV cần sử dụng thêm biện pháp dự phòng khi quan hệ tình dục trong ít nhất 6 tháng đầu và cho đến khi có kết quả xét nghiệm xác nhận tải lượng HIV dưới 200 bản sao/mL. Việc duy trì điều trị đều đặn và theo dõi theo hướng dẫn của cơ sở y tế giúp bảo đảm hiệu quả lâu dài.
K=K cũng góp phần khuyến khích người bệnh duy trì điều trị. Khi hiểu rằng việc uống thuốc đều đặn không chỉ có lợi cho sức khỏe bản thân mà còn giúp bảo vệ bạn tình, người bệnh có thêm động lực gắn bó với điều trị. Đây là lợi ích kép của chiến lược điều trị ARV: Vừa cải thiện sức khỏe cá nhân, vừa góp phần giảm lây truyền HIV qua đường tình dục trong cộng đồng.
Đóng góp vào mục tiêu kiểm soát dịch HIV/AIDS
Mục tiêu 95-95-95 của UNAIDS đặt ra yêu cầu: 95% người sống chung với HIV biết tình trạng nhiễm của mình; 95% người đã được chẩn đoán nhiễm HIV được điều trị ARV; và 95% người đang điều trị đạt ức chế tải lượng virus. Đây là những mục tiêu quan trọng trong nỗ lực chấm dứt AIDS như một vấn đề y tế công cộng vào năm 2030.
K=K hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu thứ ba, đồng thời tạo động lực cho hai mục tiêu đầu tiên thông qua việc khuyến khích xét nghiệm, kết nối điều trị và duy trì tuân thủ ARV. Khi nhiều người được phát hiện, điều trị và đạt ức chế virus, lợi ích dự phòng cho cộng đồng càng lớn.
Tại Việt Nam, công tác điều trị ARV, xét nghiệm HIV và truyền thông K=K tiếp tục được đẩy mạnh. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ trong phòng, chống HIV/AIDS và đang tiến gần các mục tiêu 95-95-95. Những kết quả này là thành quả của sự phối hợp giữa hệ thống y tế, các tổ chức xã hội và cộng đồng.
Tuy nhiên, người dân cần hiểu rằng K=K chỉ áp dụng đối với lây truyền HIV qua đường tình dục khi người bệnh duy trì tải lượng virus dưới 200 bản sao/mL nhờ điều trị ARV. Thông điệp này không có nghĩa HIV không thể lây qua đường máu hoặc từ mẹ sang con; cũng không phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.
K=K vì thế không chỉ là một thông điệp y học. Đây còn là lời khẳng định về quyền được sống khỏe mạnh, yêu thương và bình đẳng của người sống chung với HIV. Khi khoa học được chuyển hóa thành nhận thức đúng và hành động nhân văn, cộng đồng sẽ có thêm sức mạnh để giảm kỳ thị, thúc đẩy điều trị và tiến gần hơn tới mục tiêu chấm dứt đại dịch AIDS.

