Bản báo cáo mới nhất về tình hình kinh tế Việt Nam và châu Á tháng 9/2009 của Ban Nghiên cứu kinh tế, Ngân hàng ANZ cho hay, kể từ tháng 1/2009, Việt Nam đã 6 lần cắt giảm lãi suất cơ bản từ 14% xuống 7%; giảm tương ứng 1 và 2 điểm phần trăm với mức dự trữ bắt buộc bằng VND và ngoại tệ; nới rộng biên độ tỷ giá giữa đồng USD/VND lên /-5% vào tháng 3/2009. Theo nhận xét của ANZ, việc hỗ trợ lãi suất 4% cho các khoản tín dụng kích cầu nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, Việt Nam đã phục hồi sản xuất
Đồng thời với chính sách tài chính và tiền tệ, chính sách xã hội đã tiến xa hơn một bước bằng sự ra đời của “bảo hiểm thất nghiệp” tính từ ngày 1/1/2009. Rộng hơn nữa, Chính phủ chủ trương hỗ trợ những khoản vay không tính lãi dành cho các doanh nghiệp để trả lương, đóng BHXH và trợ cấp thất nghiệp cho người lao động.
 Hàng dệt may xuất khẩu. |
Kết quả là, so với năm 2008, tăng trưởng GDP từ 3,1% trong quý I/2009 (mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ) đã vượt lên 4,5% trong quý II/2009. Điều này đủ cơ sở để chứng tỏ kinh tế Việt Nam đang dần vượt qua giai đoạn khó khăn và chính sách kích thích nền kinh tế đã phát huy tác dụng.
Tình hình sản xuất công nghiệp bắt đầu có dấu hiệu khởi sắc, tăng trưởng tháng 8 đạt 10,6% so với cùng kỳ năm 2008 và gấp 2 lần so với mức tăng đầu năm 2009. Doanh thu bán lẻ thực tế gồm cả mua sắm gia đình và cho doanh nghiệp tiếp tục tăng mạnh. Rõ ràng, hoạt động thương mại nội địa đã được cải thiện đáng kể. Theo nhóm nghiên cứu, tỷ lệ lạm phát giảm từ mức đỉnh 27,9% vào tháng 9/2008 xuống còn 2% vào tháng 8/2009.
Tuy nhiên, áp lực về giá lại bắt đầu leo thang. 3 tháng trở lại đây, chỉ số giá tiêu dùng tăng từ 1,25-1,5%, dao động trong khoảng từ 5 - 6%/năm. Và không chỉ dừng lại, từ giờ tới cuối năm, áp lực về giá sẽ còn tiếp diễn và kéo theo sự gia tăng lạm phát, đồng thời lãi suất thực cũng sẽ sụt giảm chóng mặt.
Mặc dù thời điểm tồi tệ nhất đã qua, nhưng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn ở mức tăng trưởng thấp. Các lô hàng xuất cảng trong tháng 8 giảm 18,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Các mặt hàng như gạo, đồ dệt may và linh kiện điện tử vẫn giữ được tỷ trọng xuất khẩu lớn.
Sau 10 tháng liên tiếp, kim ngạch nhập khẩu tháng 8 bắt đầu tăng trưởng trở lại, đạt mức 5,1% so với cùng kỳ năm 2008. Linh kiện điện tử và hàng dược phẩm dẫn đầu trong các ngành hàng nhập khẩu, trong khi sản lượng nhập dầu và thép vẫn không đáng kể.
Thâm hụt thương mại xuất hiện ngày càng rõ. Từ chỗ thặng dư vào quý I/2009, nhập khẩu hồi phục trong khi xuất khẩu vẫn còn yếu.
Không chỉ cán cân thương mại tiềm ẩn rủi ro lớn, nguồn vốn đầu tư nước ngoài cũng đang suy giảm đáng kể. Theo nhận định của các chuyên gia, đây là sự xảy ra đồng thời đáng lo ngại, ảnh hưởng lớn tới sự hồi phục của nền kinh tế. Số vốn FDI cam kết năm nay cũng giảm chỉ còn khoảng 80%, xuống mức 10,1 tỷ USD.
Báo cáo cho rằng, dự cảm về khả năng hồi phục kinh tế của Việt Nam là rất rõ ràng, song vẫn còn nhiều thách thức đang ở trước mắt. Điều quan trọng là khắc phục những yếu điểm về tài chính của lĩnh vực công, củng cố niềm tin của giới đầu tư và dân chúng, đồng thời hiệu quả hơn nữa các giải pháp kích thích kinh tế từ phía Chính phủ.
Bảo Giang