Ông Dominique Strauss Kahn, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế, cho rằng một số nền kinh tế châu Á rất năng động và còn rất nhiều tiềm năng. Mức tăng trưởng kinh tế của toàn vùng trong năm 2010 sẽ là trên 5%.
Khi tiến trình hồi phục bắt đầu, các nền kinh tế châu Á sẽ khởi động nhanh hơn các nước khác. Lãnh đạo Quỹ Tiền tệ quốc tế dự báo mức tăng trưởng kinh tế của toàn châu Á trong năm 2010 sẽ là trên 5%. Tuy nhiên, ông Strauss Kahn nói rằng, sự hồi phục của châu Á sẽ không diễn ra trước các nước phương Tây, tức là cuối năm 2009 hoặc đầu năm 2010. Nhưng để có thể nhanh chóng hồi phục, các kinh tế gia khuyên các nước châu Á là đừng quá phụ thuộc vào xuất khẩu.
 Nhật Bản đã cố gắng tái khởi động nền kinh tế. |
Từ khi các nước phương Tây bị khủng hoảng giảm nhập khẩu hàng hóa, thì các nước châu Á bị tác động rất mạnh. Một trong những cường quốc mà nền kinh tế lệ thuộc vào thị trường nước ngoài là Hàn Quốc thông báo tỷ lệ xuất khẩu rơi đến mức kỷ lục gần 30% trong vòng một năm tính đến tháng giêng vừa qua.
Hàng xuất khẩu của Nhật giảm đến 35% trong khi Đài Loan mất gần 42%. Nạn nhân thứ 4 là Trung Quốc. Đầu tàu kinh tế của khu vực từ nhiều năm nay cũng không thoát khỏi bị tác động. Xuất khẩu giảm 2,8% trong tháng 12, lần thứ hai trong hai tháng và với tỷ lệ xấu nhất trong vòng 10 năm trở lại.
Theo nhận định của Ngân hàng Phát triển châu Á, thì tình hình suy thoái này buộc các nước châu Á phải xét lại mô hình phát triển từ trước đến nay: “Người châu Á sản xuất, người Mỹ mua dùng”. Phương trình “người Mỹ tiêu thụ để làm giàu cho châu Á” đã đổi thay một cách thật nhanh chóng. Chuyên gia Masahiro Kawai nhận định thêm sự thay đổi này không phải là hiện tượng nhất thời. Theo ông thì châu Á cần tiếp tục giữ vai trò “công xưởng sản xuất cho thế giới” nhưng người châu Á phải bắt đầu thay đổi lối sống. Cụ thể là bớt cần kiệm và phải tiêu dùng mua sắm. Để thoát khỏi khủng hoảng, chính phủ các nước châu Á thông báo kế hoạch kích cầu trong nước lên đến hàng tỷ đô-la. Ngân hàng Thế giới (WB) thừa nhận các quốc gia châu Á sẽ ở vị thế thuận lợi hơn để đối phó với khủng hoảng chừng nào họ duy trì được ổn định kinh tế vĩ mô; chuyển hướng xuất khẩu sang các khu vực tăng trưởng nhanh trên thế giới; đồng thời thay thế cầu bên ngoài bằng cầu nội địa và tiếp tục các cải cách cơ cấu để tăng cường khả năng cạnh tranh. Trong khi đó, IMF cho rằng chính phủ các nước châu Á cần áp dụng các chính sách bảo vệ hệ thống tín dụng; nới lỏng chính sách tiền tệ và tạo ra thêm những phương cách kích thích tài chính.
Nhưng một chuyên gia của Ngân hàng HSBC phân tích: Muốn cho các biện pháp này mang lại hiệu quả thì cần phải có thêm nhiều biện pháp cải cách sâu rộng. Vì trong trường hợp kinh tế Mỹ không trỗi dậy được như nhiều người hy vọng vào năm 2010 thì kinh tế châu Á sẽ phải đối phó với những thách thức về cơ cấu rất nghiêm trọng.
Chìa khóa canh tân là phá bỏ truyền thống thích cất tiền trong ngân hàng. Và nhà nước phải có chính sách như thế nào đó để người dân thoải mái tiêu tiền. Các chuyên gia quốc tế khuyên Nhà nước Trung Quốc ban hành những biện pháp an sinh xã hội, bảo hiểm bệnh tật, chu cấp đầy đủ cho người về hưu và cải tiến giáo dục học đường song song với phát triển kinh tế ở những vùng nông thôn ngèo khó. Tại Ấn Độ và Asean, chính quyền cần cải tiến và xây dựng thêm cơ sở hạ tầng để hàng hóa lưu chuyển dể dàng hơn.
Trước tình trạng khó khăn hiện nay, Nhật Bản đã có một cố gắng mới để tái khởi động nền kinh tế, với dự thảo ngân sách 1,01 nghìn tỷ USD cho năm tài chính 2009, tăng 6,6% so với ngân sách được đưa ra ban đầu cho năm tài chính này. Bên cạnh đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã hạ lãi suất cơ bản đồng yên từ 0,3% xuống mức 0,1%/tháng. Đồng thời, BoJ đưa ra những biện pháp mới để bơm tiền vào hệ thống tài chính nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đang ngập sâu vào suy thoái này. Cùng với việc cắt giảm lãi suất, BoJ cũng tuyên bố kế hoạch tạm thời mua vào thương phiếu do các công ty phát hành và tăng lượng mua vào trái phiếu chính phủ hàng tháng để hỗ trợ thanh khoản cho các doanh nghiệp.
Nhiều chuyên gia kinh tế thế giới cho rằng, quý I/2009 có thể sẽ khắc nghiệt nhất với khu vực châu Á, song “sau cơn bĩ cực sẽ đến hồi thái lai”. Khác với các nền kinh tế phương Tây, ngân hàng của các nước châu Á tránh được những mất mát lớn do những khoản nợ khó đòi không nhiều. Thêm vào đó, các quốc gia trong khu vực đã thiết lập một hệ thống trao đổi rộng rãi ngoại tệ nhằm ổn định đồng tiền, tránh tổn thất. So với các khu vực, châu Á không phải là nơi chịu tác động mạnh nhất nhưng lại có điều kiện thuận lợi nhất để thoát khỏi khủng hoảng một cách vững vàng hơn và sẽ đóng vai trò lớn hơn trong nền kinh tế thế giới.
Hoàng Long (Theo AP, The Economist, RFI)