Kinh nghiệm từ thực tiễn

Tin nóng y tế
Năm 2011 là năm thứ ba sau khi Dự án “Phòng chống sốt xuất huyết Dengue” được khôi phục và hoạt động trở lại sau thời gian bị gián đoạn.

Năm 2011 là năm thứ ba sau khi Dự án “Phòng chống sốt xuất huyết Dengue” được khôi phục và hoạt động trở lại sau thời gian bị gián đoạn. Tại khu vực miền Bắc, hoạt động giám sát dịch tễ và phòng chống sốt xuất huyết Dengue (SXHD) năm 2011 đã được triển khai chủ động và tích cực tại 28/28 tỉnh/thành phố, các biện pháp dập dịch được thực hiện kịp thời và có hiệu quả tại các vùng trọng điểm.

Về giám sát bệnh nhân

Số ca mắc SXHD được báo cáo tại 20/28 tỉnh/thành phố khu vực miền Bắc với tổng số 5.378 ca, giảm 3,2% so với năm 2010 (5.550 ca), không có ca tử vong. Các tỉnh có số ca mắc SXHD cao nhất là Hà Nội (4.779 ca; 89%); Thái Bình (88 ca; 1,6%); Nam Định (81 ca; 1,5%); Hải Phòng (74 ca; 1,4%) và Nghệ An (74 ca; 1,4%). Trong tổng số 5.378 ca mắc SXHD thì có 5.375 ca có dấu hiệu cảnh báo, chỉ có 1 ca mắc SXHD nặng (tại Bắc Giang). Các ổ dịch trong khu vực chỉ xảy ra ở mức độ nhỏ với quy mô xã/phường rải rác trên các quận/huyện trong khu vực.

Năm 2011, các ca mắc SXHD bắt đầu tăng từ tháng 8, 9, 10 và đỉnh dịch vào tháng 11, sau đó giảm dần. Đối tượng mắc tập trung chủ yếu ở người lớn và trẻ lớn > 15 tuổi (90%).

 Cán bộ Trung tâm YTDP Nghệ An kiểm tra và diệt bọ gậy, phòng chống sốt xuất huyết Dengue ở xóm Hồng Phương (Quỳnh Phương, Quỳnh Lưu). Ảnh: Từ Thành.

Về giám sát virut học

Năm 2011, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã xét nghiệm được 446 mẫu huyết thanh, chiếm 8,3% tổng số ca mắc SXHD được xét nghiệm, vượt chỉ tiêu so với kế hoạch đề ra (7%). TTYTDP 28 tỉnh/thành phố thuộc khu vực miền Bắc đã làm được tổng số 430 mẫu xét nghiệm huyết thanh (test nhanh và Mac - Elisa), kết quả 131/430 mẫu dương tính (chiếm 30%), chủ yếu tại Hà Nội (86/200 mẫu dương tính)...

Công tác phòng chống dịch

Ban Điều hành Dự án “Phòng chống SXHD khu vực miền Bắc” luôn theo dõi sát sao, trực tiếp xuống tận các ổ dịch SXHD tại các địa phương để hỗ trợ, chỉ đạo kịp thời và cùng tham gia dập dịch với các trung tâm y tế dự phòng tỉnh/huyện, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương chủ động cấp bổ sung hóa chất, vật tư và kinh phí để hỗ trợ các tỉnh phòng chống dịch. Các trung tâm y tế dự phòng tỉnh/thành phố luôn phối hợp chặt chẽ với Viện, huy động sức mạnh của toàn bộ hệ thống chính trị, xã hội, các ban ngành đoàn thể tham gia công tác phòng chống dịch.
 
Sở y tế các tỉnh/thành phố trực tiếp chủ trì các cuộc họp đột xuất với các cơ sở y tế đóng trên địa bàn để nắm bắt tình hình dịch, chỉ đạo giám sát và phòng chống dịch bệnh. Cử cán bộ y tế tuyến trên xuống các vùng có dịch để chỉ đạo toàn diện công tác điều trị, giám sát, phòng chống dịch bệnh, diệt véctơ truyền bệnh.
 
Duy trì thường xuyên hoạt động tại cộng đồng bao gồm: hoạt động diệt bọ gậy tại cơ sở, thu gom và xử lý phế thải, vệ sinh môi trường, sử dụng tác nhân sinh học (thả cá, Mesocyclops) thông qua mạng lưới cộng tác viên đến từng hộ gia đình, hướng dẫn, phát hiện và xử lý ổ bọ gậy, tuyên truyền và phát hiện các ca mắc SXHD để có biện pháp phòng chống thích hợp và kịp thời.
 
Trong năm 2011, có 27.010 hoạt động diệt bọ gậy tại 1.342 xã/231 huyện với sự tham gia của mạng lưới cộng tác viên; 54.787 hoạt động diệt bọ gậy tại 1.087 xã/137 huyện có sự tham gia của học sinh nhà trường và 115.413 hoạt động diệt bọ gậy tại 1.474 xã/150 huyện có sự tham gia của tổ chức quần chúng; tổ chức 2.592 chiến dịch vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy phòng chống SXHD, đã loại trừ được 788.651 ổ bọ gậy, thu gom và xử lý 11.603.938 kg rác thải, 840.793 dụng cụ chứa nước được thả tác nhân sinh học diệt bọ gậy như cá hoặc Mesocyclops. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền dưới nhiều hình thức trên các phương tiện thông tin đại chúng nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng và vận động cộng đồng trong phòng chống dịch bệnh.

Tổ chức, chỉ đạo và xây dựng mạng lưới

Hệ thống tổ chức, điều hành của dự án được thiết lập từ Trung ương đến cơ sở, tiếp tục củng cố và hoàn thiện để hoạt động ổn định. Duy trì họp Ban Điều hành dự án hàng tháng, hàng quý phân công nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch, báo cáo tiến độ, kết quả thực hiện để bổ sung và điều chỉnh. Chỉ đạo các địa phương tiếp tục xây dựng, củng cố Ban Chỉ đạo dự án tại các tuyến tỉnh, huyện, xã.
 
Cán bộ chuyên trách tuyến tỉnh, huyện, xã được cung cấp và nâng cao kiến thức về giám sát, phòng chống và điều trị bệnh SXHD theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Hệ thống giám sát, báo cáo theo biểu mẫu quy định được phổ cập và củng cố thường xuyên; đặc biệt thiết lập chế độ báo cáo hàng tuần, báo cáo khẩn cấp, hàng ngày giữa các tuyến khi có dịch xảy ra theo Thông tư 48 và báo cáo đặc thù của Dự án SXHD. Chỉ đạo thúc đẩy các địa phương nghiêm túc thực hiện các văn bản, chủ trương của Chính phủ và Bộ Y tế.

Ban Điều hành dự án phối hợp với Cục Y tế dự phòng, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xây dựng kế hoạch hưởng ứng ngày “Asean phòng chống SXHD” để nâng cao nhận thức của cộng đồng, tuyên truyền phòng chống SXHD tại cộng đồng. Mạng lưới cộng tác viên và Ban Chỉ đạo tuyến xã/phường đã thể hiện vai trò quan trọng trong hoạt động giáo dục, tuyên truyền, cầu nối hữu hiệu đưa kiến thức phòng chống bệnh SXHD đến với người dân và làm thay đổi hành vi, tập quán trữ nước không có lợi.

Phối hợp cùng Khoa Dịch tễ - Viện VSDTTW tổ chức “Hội nghị triển khai công tác phòng chống dịch và tập huấn giám sát, phòng chống một số bệnh: sốt xuất huyết Dengue, tay - chân - miệng và tiêu chảy cấp do E.coli gây xuất huyết đường ruột (EHEC)” cho 28 tỉnh, thành phố trong khu vực tại Hà Tĩnh (từ 24 - 26/6/2011). Phối hợp cùng WHO tổ chức thành công lớp tập huấn và hội thảo “Tình hình sử dụng hóa chất trong phòng chống SXHD tại khu vực miền Bắc và Hướng dẫn giám sát, phòng chống bệnh SXHD” .

Xây dựng kế hoạch, lập dự trù và bổ sung cơ số thuốc, hóa chất, máy phun ngay từ đầu năm để triển khai hoạt động phun chủ động và chống dịch SXHD tại Ban Điều hành khu vực và tại các tỉnh, thành phố; đặc biệt tại các tỉnh, thành phố trọng điểm. Phối hợp với Ban Điều hành Quốc gia phân bổ hóa chất máy phun ULV đeo vai, máy hút muỗi phục vụ công tác phòng chống SXHD tại một số đơn vị triển khai dự án trong khu vực: 26 máy phun ULV đeo vai; 132 máy hút muỗi.
 

Những việc cần làm trong thời gian tới

Tăng cường chất lượng của hệ thống giám sát bệnh ca bệnh, côn trùng, huyết thanh ở tất cả các tuyến, đặc biệt chú ý đến công tác giám sát chủ động tại các trọng điểm dịch hoặc vùng nguy cơ cao.

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về công tác giám sát, các quy trình phòng chống dịch kịp thời, hiệu quả, sát với thực tiễn.

Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân trong vệ sinh phòng bệnh và trong việc phối hợp với ngành y tế thực hiện các biện pháp phòng chống dịch tại cộng đồng.

Tăng cường công tác tập huấn chuyên môn cho cán bộ y tế dự phòng tuyến dưới bao gồm đào tạo mới và đào tạo lại trong các lĩnh vực giám sát dịch tễ học, giám sát côn trùng, xét nghiệm huyết thanh học và điều tra dịch, đáp ứng công tác phòng chống dịch.

ThS. Vũ Trọng Dược
(Viện Vệ sinh dịch tễ TW)

Ý kiến của bạn