Mỗi khi Tết đến, cũng là lúc đông đảo người xa quê lại thấp thỏm mua vé tàu xe hồi hương. Đã bấy lâu nay, năm nào cũng vậy, chưa bao giờ những người có nhu cầu mua vé tàu Tết ở hai đầu trung tâm là Hà Nội và TP.HCM được cảm thấy thoải mái bởi nguyên nhân muôn thuở - cò vé... Nhiều người còn ví: muốn mua được vé tàu Tết bây giờ phải có đủ các phẩm chất: khỏe, nhanh, dẻo dai và một chút may mắn nữa...
Chật vật hồi hương
Ở TP.HCM hơn 15 năm qua nhưng anh Bùi Xuân Bộ (Vinh - Nghệ An) chưa bao giờ mua được vé tàu về quê vào dịp Tết một cách hợp pháp, mặc dù đã cố gắng theo dõi cách thức bán vé từ xếp hàng lấy số thứ tự, mua vé qua mạng, mà đều phải nhờ người quen mua hoặc ra trước ga Sài Gòn mua vé chợ đen. Cũng như hầu hết sinh viên và những người lao động phổ thông đều có chung mong muốn sử dụng phương tiện này bởi lẽ vé tàu bao giờ cũng rẻ hơn các loại phương tiện khác, nhưng công sức họ phải bỏ ra hoặc số tiền cho vé chợ đen lại khiến nhiều người đắn đo.
 Xếp hàng mua vé tàu Tết. |
Anh Đ.H.H, 35 tuổi ở Đông Hưng – Thái Bình cũng chung bức xúc: “Tôi cũng thử nhắn tin thì được phản hồi là hết số thứ tự, gọi điện thoại thì “Hiện giờ tất cả các điện thoại viên đều bận, xin quý khách vui lòng gọi lại sau”. Đến khi có chuông thì không thấy nhân viên nào nghe máy. “Cò vé” chào bán nhưng tôi không mua vì đắt quá thì còn bị “mắng”.
“Bắt cò vé bỏ đĩa”
Bản thân “cò vé” cũng có quyền mua vé. Vì “cò” có thể có mặt tại ga suốt ngày chỉ để nhắn tin lấy số thứ tự sau đó mua vé và bán lại cho hành khách có nhu cầu hoặc cho “đầu nậu” vé. Nếu ngành đường sắt áp dụng phương thức đặt chỗ trên website, cò vẫn có thể dùng chứng minh nhân dân (CMND) của mình lên mạng đăng ký. Một nguyên nhân khác khiến “đầu nậu” có thể thu gom vé vào mục đích đầu cơ là tại khu vực ga Sài Gòn, vé tàu còn có thể do các ga khác hoặc do các đại lý bán ra. Một “sơ hở” nữa khiến “cò vé” có thể tận dụng là bắt mối cho một số nhân viên tiêu cực của ngành đường sắt đưa khách lên tàu và hưởng hoa hồng từ việc bắt mối này.
Dịp cao điểm, Tết nào cũng đều có nhân viên của lực lượng công an phường, trật tự ga, dân phòng trực gác tại ga. Tuy nhiên thấy mặt công an, “cò vé” lỉnh đi nhưng khi không thấy lực lượng này, cò vé lại “xuất đầu lộ diện” hoạt động. Cũng có những đợt cao điểm bán vé tàu Tết, công an đã bắt được nhiều đối tượng “cò vé”. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật, công an chỉ có thể lập biên bản xử phạt hành chính đối với hành vi tụ tập đông người, mức phạt 80.000 đồng/người. Đa phần, “cò vé” đều là những đối tượng không có công ăn việc làm, sống nhờ việc bán vé chợ đen kiếm chút hoa hồng quanh khu vực ga. Nhưng lực lượng chức năng cũng không thể làm gì hơn nếu “cò vé” không chịu... nộp phạt, nên nhiều biên bản được lập ra “cho đủ thủ tục”.
Giải pháp nào hữu hiệu?
Vào cuối thập niên 80 - đầu 90, khi Hãng hàng không Dân dụng Việt Nam (Vietnam Airlines) chưa áp dụng bán vé máy bay qua máy tính và phải viết vé thủ công bằng tay... thì “cò vé” cũng lộng hành liên tục. Tuy nhiên, khi áp dụng ghi rõ tên hành khách lên vé, xin số điện thoại liên lạc và kiểm tra CMND thì “cò” vé máy bay đã gần như xoá sổ.
Trở lại chuyện vé tàu ngày nay, khi phần mềm máy tính đã hỗ trợ phần lớn công việc của con người và các nhân viên bán vé tàu đã sử dụng hệ thống máy tính để xuất vé, không hiểu sao nhà tàu vẫn không in được tên hành khách lên tấm vé? Và chính vì vé tàu không có tên hành khách nên nó được sang tay một cách dễ dàng. Trên mỗi vé tàu ở mặt trước cần thêm thông tin số CMND. Quan trọng nhất là số CMND cần được lưu vào cơ sở dữ liệu. Khi tiến hành một thao tác bán vé, phần mềm sẽ kiểm tra số CMND này đã sở hữu một vé tàu đi nào chưa trong một dịp Tết. Nếu đã có, phần mềm sẽ từ chối bán. Như thế, một CMND chỉ sở hữu duy nhất 1 vé tàu đi trong một dịp Tết.
Ngành đường sắt nếu thực sự cầu thị thì hãy học tập ngành hàng không. Tại sao Hãng Jetstar bán vé trước nhiều ngày và vẫn không bao giờ có nạn “cò vé” hàng không? Người thực sự có nhu cầu đi mới mua vé và mua vé dễ dàng trên mạng sau đó đến thanh toán trực tuyến hoặc thanh toán sau 48 giờ cho phòng vé.
Mong rằng ngành đường sắt sớm xem lại cách thức quản lý để người dân không phải chịu ấm ức, thiệt thòi mãi như thế.
Đặng Nguyên