Dịch chuyển từ ăn tại quán sang đặt hàng trực tuyến
Chỉ cần mở các ứng dụng giao đồ ăn như Grab hay ShopeeFood, người dùng có thể dễ dàng tìm thấy hàng loạt cửa hàng kinh doanh đủ loại món ăn, từ bún, phở, cơm văn phòng đến nem nướng, đồ ăn vặt, hay các loại chè, trà sữa,...
Thực đơn đa dạng, mức giá nhiều phân khúc cùng các chương trình khuyến mại liên tục được cập nhật giúp khách hàng có thêm nhiều lựa chọn mà không cần trực tiếp đến quán.
Tài xế giao đồ ăn đến cửa hàng kinh doanh các món ăn Huế nhận món cho khách đặt qua ứng dụng. Ảnh: Quỳnh Mai.
Chia sẻ với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, anh Bắc - quản lý một cửa hàng kinh doanh các món ăn Huế tại Hà Nội cho biết, nhu cầu đặt đồ ăn trực tuyến qua Shopee, Grap,... có xu hướng tăng lên. Nhóm khách hàng thường xuyên sử dụng dịch vụ này là dân văn phòng và những người trẻ.
Theo anh Bắc, đặc điểm sinh hoạt, làm việc của một bộ phận người trẻ cũng góp phần thúc đẩy xu hướng trên. Nhiều người tranh thủ làm việc xuyên giờ nghỉ trưa, ăn muộn hoặc không có điều kiện ra ngoài mua đồ ăn. Việc đặt hàng qua ứng dụng giúp họ tiết kiệm thời gian, không phải di chuyển mà vẫn có bữa ăn tại nơi làm việc.
Tuy nhiên, mức giá thực tế mà khách hàng phải trả còn phụ thuộc vào phí giao hàng, chương trình khuyến mại và các điều kiện áp dụng của từng nền tảng.
Chi phí ra sao?
Chị Yên, chủ một cửa hàng nem nướng Nha Trang tại Hà Nội cho biết, lượng khách của quán được chia tương đối giữa khách đến ăn trực tiếp và khách đặt hàng qua ứng dụng.
Khách hàng dùng bữa trực tiếp tại cửa hàng. Ảnh: Quỳnh Mai.
Theo chị Yên, lượng đơn hàng qua ứng dụng có sự biến động giữa các ngày. Có ngày, mỗi ứng dụng mang về vài chục đơn hàng, cho thấy đây là kênh tiêu thụ đáng kể đối với cửa hàng. Tuy nhiên, điều khiến người kinh doanh cân nhắc là mức phí phải trả cho nền tảng. Chị Yên cho biết các khoản phí này có thể chiếm hơn 20% giá trị đơn hàng, tạo thêm áp lực lên doanh thu và lợi nhuận của cửa hàng.
Anh Bắc cũng cho biết, ngoài chi phí nguyên liệu và vận hành thông thường, cửa hàng còn phải tính đến các khoản phí liên quan đến việc bán hàng qua ứng dụng. Theo anh, mức phí và các chi phí phát sinh có thể làm tăng đáng kể gánh nặng tài chính của người bán.
Đáng chú ý, trong khi khách hàng được hưởng lợi từ các chương trình giảm giá, phía cửa hàng vẫn phải bảo đảm chất lượng món ăn, định lượng nguyên liệu và các chi phí để duy trì hoạt động. Do đó, doanh thu từ đơn hàng trực tuyến không đồng nghĩa với lợi nhuận tương ứng.
Tuy vậy, dù còn áp lực về chi phí nhưng các ứng dụng giao đồ ăn vẫn mang lại cơ hội mở rộng thị trường cho những cửa hàng có khả năng đáp ứng nhu cầu của khách hàng ở nhiều khu vực khác nhau.
Tài xế giao đồ ăn đến cửa hàng kinh doanh nem nướng Nha Trang nhận món cho khách đặt qua ứng dụng. Ảnh: Quỳnh Mai.
Kinh doanh thực phẩm trực tuyến không làm giảm trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm
Trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, ông Nguyễn Quang Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục An toàn thực phẩm Hà Nội cho biết, các cơ sở kinh doanh thực phẩm thông qua ứng dụng (app) cũng cần nâng cao ý thức, trách nhiệm đối với cộng đồng và sức khỏe người tiêu dùng. Dù không trực tiếp phục vụ khách hàng tại cửa hàng, hoạt động kinh doanh thực phẩm trực tuyến vẫn phải tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm.
Theo ông Trung, các chủ cơ sở cần chú trọng lựa chọn, sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; đồng thời kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quy trình chế biến, bảo quản và vận chuyển thực phẩm. Mỗi công đoạn đều tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu không được thực hiện đúng quy trình và kiểm soát tốt.
Ông Trung nhấn mạnh, việc bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ dừng lại ở khâu lựa chọn nguyên liệu mà phải được thực hiện xuyên suốt từ khi tiếp nhận nguyên liệu, sơ chế, chế biến đến bảo quản và giao hàng cho người tiêu dùng. Đặc biệt, các cơ sở kinh doanh qua ứng dụng cần chủ động nâng cao trách nhiệm, không vì chạy theo lợi nhuận hay số lượng đơn hàng mà xem nhẹ các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm.
Cũng nói về vấn đề này, Luật sư Hoàng Thị Hương Giang, Đoàn Luật sư TP Hà Nội nhấn mạnh, việc kinh doanh thực phẩm trực tuyến không làm giảm hay loại trừ trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm của người bán. Dù bán hàng trực tiếp tại cửa hàng hay thông qua các ứng dụng, người kinh doanh vẫn phải tuân thủ các điều kiện về vệ sinh trong quá trình chế biến, bảo quản, đóng gói; kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, hạn sử dụng và chất lượng sản phẩm theo quy định pháp luật.
Tùy thuộc vào mô hình kinh doanh và loại thực phẩm, người bán phải đáp ứng các điều kiện về an toàn thực phẩm, thực hiện yêu cầu về giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc thuộc trường hợp được miễn theo quy định. Trường hợp kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn, không rõ nguồn gốc hoặc gây thiệt hại cho người tiêu dùng, người bán có thể phải chịu các chế tài hành chính, thực hiện thu hồi, tiêu hủy sản phẩm và bồi thường thiệt hại theo quy định. Nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo luật sư Hoàng Thị Hương Giang, trách nhiệm không chỉ đặt ra đối với người trực tiếp chế biến và bán thực phẩm. Các sàn thương mại điện tử, nền tảng cung cấp dịch vụ bán hàng trực tuyến cũng phải thực hiện những nghĩa vụ pháp lý tương ứng, trong đó có việc quản lý thông tin người bán, tiếp nhận phản ánh, xử lý gian hàng vi phạm và phối hợp với cơ quan chức năng khi cần thiết.
Dù lượng khách đến ăn trực tiếp tại cửa hàng khá ổn định nhưng chị Yên vẫn mong có thêm nguồn khách ở xa. Ảnh: Quỳnh Mai.
Tuy nhiên, luật sư lưu ý không thể mặc nhiên quy trách nhiệm bồi thường cho nền tảng mỗi khi xảy ra sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm. Trách nhiệm của đơn vị vận hành phải được xác định căn cứ vào nghĩa vụ pháp lý cụ thể, hành vi vi phạm và mối quan hệ nhân quả với thiệt hại. Nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ theo quy định và hành vi đó dẫn đến thiệt hại cho người mua, nền tảng có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường hoặc liên đới bồi thường trong trường hợp pháp luật quy định.
"Trong bối cảnh ứng dụng giao đồ ăn ngày càng trở thành một kênh kinh doanh phổ biến, việc bảo đảm an toàn thực phẩm cần được đặt ra đồng thời với yêu cầu mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng dịch vụ. Người bán phải chịu trách nhiệm đối với thực phẩm do mình kinh doanh; các nền tảng cũng cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý thuộc phạm vi của mình. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và góp phần xây dựng môi trường kinh doanh thực phẩm trực tuyến an toàn, minh bạch", luật sư Hoàng Thị Hương Giang nói thêm.
