Từ ngày có Pháp lệnh Kiểm toán, không ít “bức màn bí mật” về lỗ, lãi trong làm ăn kinh doanh của nhiều doanh nghiệp đã được vén lên. Trong các cuộc họp báo của ngành Kiểm toán có những điều bất ngờ không chỉ với nhà báo, mà với nhiều cấp chỉ đạo, điều hành. Trong cuộc họp báo sáng ngày 23/7, ông Lê Minh Khái, Phó tổng Kiểm toán nhà nước (KTNN) đã công bố con số “giật mình”: theo kết quả kiểm toán năm 2008, tổng số nợ của các doanh nghiệp Nhà nước lên tới 181.000 tỷ đồng!
 Kiểm toán nhà nước đang kiểm toán tại thực địa. |
Năm vừa qua, KTNN đã thực hiện 135 cuộc kiểm toán tại 35 tỉnh thành, 20 bộ, 23 tập đoàn kinh tế và nhiều tổng công ty, tổ chức tài chính. Kết quả kiểm tra 224 đơn vị thành viên thuộc 16 tập đoàn, tổng công ty, số doanh nghiệp làm ăn thua lỗ chiếm gần 10%. Có thể kể tên các đơn vị thua lỗ nặng trong năm 2006 như: Tổng công ty Sông Hồng (Bộ Xây dựng) và Tổng công ty xây dựng Trường Sơn (Bộ Quốc phòng) với số tiền 57,7 tỷ đồng; Tổng công ty Lắp máy Việt Nam (Bộ Xây dựng) lỗ luỹ kế đến tháng 12/2007 là 23,4 tỷ đồng; Tổng công xây dựng Sài Gòn lỗ 90,4 tỷ đồng; hai Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 8 và 5 (Bộ Giao thông vận tải) lỗ 102,7 tỷ đồng... Riêng các tổng công ty Khánh Việt và Địa ốc Sài Gòn tuy báo cáo lãi trên 600 tỷ đồng, nhưng số nợ phải trả lên đến hơn 4.600 tỷ đồng, chiếm 40% và hơn 60% tổng nguồn vốn của mỗi doanh nghiệp.
Tính đến hết năm 2007, tổng số nợ phải thu của các doanh nghiệp Nhà nước được kiểm toán là 32.409 tỷ đồng, tỷ lệ bình quân phải thu trên tổng tài sản là 10,8% và trên vốn chủ sở hữu là trên 29%. Tính đến hết năm, tổng số nợ mà các doanh nghiệp Nhà nước phải trả trên 181.000 tỷ đồng, trong đó tỷ lệ nợ phải trả trên tổng nguồn vốn bình quân hơn 60%.
Đối với các ngân hàng, tổ chức tài chính, bảo hiểm trong năm 2008, KTNN đã kiểm toán báo cáo tài chính tại 162 đơn vị thành viên, chi nhánh trực thuộc của 7 đơn vị. Kết quả cho thấy, hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại nhà nước vẫn còn vượt nhu cầu vốn của khách hàng, cho vay không đúng đối tượng, trích lập quỹ phòng rủi ro không chính xác... Hầu hết các báo cáo tài chính của các doanh nghiệp, tổ chức tài chính, ngân hàng đều bị sai lệch, không phản ánh đúng thực tế tài sản, chi phí, doanh thu và kết quả kinh doanh của các đơn vị này.
Một nội dung nữa mà ông Phó tổng kiểm toán Nhà nước nêu lên, là các doanh nghiệp Nhà nước vẫn tiêu tiền ngân sách vô tội vạ. KTNN đã kiến nghị tăng thu cho ngân sách 4.166 tỷ đồng và giảm chi tới 2.731 tỷ đồng, các khoản nợ đọng phát hiện tăng thêm so với báo cáo của cơ quan quản lý để nộp vào kho bạc 616 tỷ đồng; các khoản phải nộp và hoàn trả cho ngân sách 7.715 tỷ đồng. Về trách nhiệm của cá nhân có sai phạm trong việc quản lý sử dụng tài sản Nhà nước, ông Phó tổng kiểm toán cho rằng: tuy đã có hướng dẫn xử lý từ cuối năm 2007 theo Luật Phòng chống tham nhũng, song việc kiểm điểm cá nhân người đứng đầu doanh nghiệp, cơ quan có sai phạm vẫn rất phức tạp. KTNN đã chuyển cơ quan điều tra 1 vụ và thanh tra 5 vụ. Đơn vị có dấu hiệu vi phạm pháp luật là Công ty Thương mại và đầu tư phát triển, thuộc Tổng công ty Du lịch Hà Nội, đã làm thất thoát và lãng phí một lượng lớn tài sản Nhà nước.
Phạm Quang