Những thân phận sinh ra trên vùng đá bán sơn địa, gắn chặt với đá. Họ nổ mìn, đào, khoét... dãy núi Bợm, thuộc Tĩnh Gia, Thanh Hóa trơ trọi và chênh vênh toàn đá là đá. Lâu nay việc khai thác trái phép của người dân nơi đây cũng chỉ vì miếng cơm manh áo mà bất chấp tất cả.
Những núi đá đã cướp đi nhiều thứ của những người quanh năm sống bám vào núi, nào là sập hầm, lở đá, đá cướp đi sinh mạng người... thế nhưng họ vẫn lao vào với sự nguy hiểm đó cũng chỉ bởi miếng cơm, manh áo.
Bán mạng cho đá
Công cụ lao động của họ là những cái xà beng, cái búa tạ, là chiếc nón lá cũ đã bật vành, đôi gang tay sờn rách, đôi dép nhựa mòn quẹt đế và chiếc khăn dài che kín chỉ còn thò ra hai con mắt. Vừa đưa tay gạt những giọt mồ hôi lăn trên trán, anh Nguyện Văn Hùng, 47 tuổi, dáng người gầy còm, ở xã Ngọc Lĩnh. Bãi đá mà anh khai thác nằm cạnh tỉnh lộ 12, chỉ cần đi ngang qua cũng thấy độ nguy hiểm của những hang đá bị anh và "đồng nghiệp" khoét sâu hoắm, hở hàm ếch, cảm tưởng như sơ sảy thôi là đá lăn nuốt cả mạng người. Thấy chúng tôi ái ngại với cảnh tượng đó, anh Hùng cho biết: "Hố khai thác này chúng tôi đã làm được 2 năm, chính quyền cấm nhưng chúng tôi vẫn làm, mỗi gia đình nuôi được năm miệng ăn nhưng cũng để lại không ít nỗi đau với 7 vụ tai nạn, 1 mạng người chết, 2 gãy tay". Cũng theo anh cung cấp, vụ mới đây nhất là sau Tết, cậu Nhân, 19 tuổi, trong nhóm với anh bị gãy chân giờ nằm nhà điều trị. Còn bác Nghị, khai thác ngay khu vực đầu xã Tân Dân nói với nỗi niềm riêng: "Vất vả lắm chú ơi! Chỉ nói đến việc hít bụi cũng đã đủ chết rồi, về nhà súc miệng mãi mà trong miệng vẫn còn bột đá, còn những hôm trái gió trở trời thì mình mẩy đau nhức, tê buốt đến từng khớp chân, bắp tay, thớ thịt".
 Cuộc sống chênh vênh trên đá. |
Cần một giải pháp?
Theo tìm hiểu, hiện tại huyện Tĩnh Gia có số người theo nghề khai thác đã vượt quá con số hàng ngàn. Các lao động theo nghề nguy hiểm này nằm rải rác trên 16 xã trong tổng số 25 xã của huyện. Với địa hình bán sơn địa, đồi núi chiếm gần 35% diện tích, chủ yếu là các mỏ đá tự phát, do dân tự khai thác, bởi đá ở đây vốn là nguồn lộ thiên, dễ khai thác nên bạ đâu người dân đào đấy. Đặc biệt là núi Bợm với diện tích chục ngàn ha kéo dài trên 7 xã. Ngoài ra các xã như Phú Sơn, Xuân Lâm, Định Hải, Hải Nhân, Các Sơn, Anh Sơn... đều có nhiều đồi núi nên bà con bám lấy nghề khai thác đá mà sống. Kéo theo nghề đá nguy hiểm là tai nạn từ đá như nổ mìn, sập hầm. Mới đây nhất là vụ nổ mìn phá đá ở xã Các Sơn gây chết 3 người vào tháng 2/2007 gây xôn xao cả vùng. Thế nhưng sau vụ việc đau lòng, chính quyền địa phương không thể thắt chặt quản lý, người dân lại ào ào đi phá đá bán cho tư nhân cũng như các công ty mua đá xuất khẩu.
Một điều đáng ngại là, dù là tài nguyên trời ban, nhưng khai thác mãi đá cũng cạn kiệt. Đến thời điểm này, bà con phải khoét sâu xuống lòng núi mới lấy được đá nên độ nguy hiểm càng lớn. Nhất là về mùa mưa lũ đang tới gần, tai nạn thường xuyên hơn. Hơn nữa, từ việc khai thác đá trái phép dẫn đến việc rừng phòng hộ bị tàn phá nghiêm trọng. Kéo theo là nạn trôi, trượt đất, đá... gây thiệt hại hoa màu, nhà cửa. Các cấp chính quyền địa phương cần nhanh chóng có các biện pháp ngăn chặn tình trạng khai thác đá trái phép nói trên, tránh gây thiệt hại về người và của. Trả lại sự bình yên cho người dân cũng như môi trường rừng phòng hộ khi còn chưa quá muộn!
Phóng sự của Văn Thành