Nhiều người bệnh mỡ máu thường vội vã cắt bỏ hoàn toàn chất béo khỏi thực đơn, nhưng một ca bệnh ghi nhận trên tạp chí tim mạch hàng đầu thế giới lại đem đến góc nhìn hoàn toàn khác biệt.
1. Áp lực từ bảng xét nghiệm mỡ máu
Đối với những bệnh nhân không may chẩn đoán mắc chứng rối loạn mỡ máu hay cholesterol cao, thực đơn ăn uống dường như biến thành một danh sách cấm kỵ kéo dài. Hầu hết mọi người đều mặc định rằng cách nhanh nhất để hạ mỡ máu là phải kiêng khem khắc khổ, loại bỏ sạch sẽ các thực phẩm chứa chất béo.
Theo báo cáo ca bệnh được công bố trên Journal of the American College of Cardiology (JACC) - tạp chí của Trường Đại học Tim mạch Hoa Kỳ, trường hợp của ông Minh (54 tuổi, tại Mỹ) từng rơi vào trạng thái khủng hoảng khi cầm kết quả khám sức khỏe định kỳ. Các chỉ số cholesterol toàn phần và LDL-cholesterol hay còn được gọi là cholesterol xấu của ông vượt ngưỡng an toàn ở mức báo động, đe dọa trực tiếp đến hệ tim mạch.
Một trường hợp bệnh nhân có chỉ số mỡ máu cao. Ảnh HP.
Ban đầu, các bác sĩ hướng dẫn ông áp dụng chế độ ăn kiêng truyền thống kết hợp dùng thuốc. Tuy nhiên, thay vì áp dụng một cách cứng nhắc việc cắt bỏ hoàn toàn mọi nguồn chất béo, ông Minh đã cùng bác sĩ điều trị ngồi lại rà soát toàn diện thói quen sinh hoạt. Sau khi đánh giá kỹ lưỡng thể trạng, ê-kíp điều trị đã đồng ý để ông thử nghiệm một điều chỉnh mới: Vẫn giữ một lượng chất béo lành mạnh nhất định từ các nguồn tự nhiên (như trứng, các loại hạt và quả bơ) vào bữa sáng, đồng thời siết chặt kiểm soát lượng đường bột tinh chế (carbs xấu) thay vì loại bỏ sạch chất béo.
2. Sự thật ngỡ ngàng sau 6 tháng
Chỉ sau nửa năm kiên trì tuân thủ phác đồ dinh dưỡng được cá nhân hóa này dưới sự theo dõi sát sao của bác sĩ chuyên khoa, ông Minh quay lại viện để tái khám. Khi cầm bản kết quả xét nghiệm mới trên tay, chính bác sĩ điều trị cũng phải bất ngờ trước sự tiến triển của bệnh nhân.
Không những các chỉ số mỡ máu xấu giảm xuống mức ấn tượng, mà lượng HDL-cholesterol hay còn gọi là cholesterol tốt trong cơ thể ông còn tăng lên rõ rệt, giúp cải thiện toàn diện sức khỏe hệ tim mạch. Huyết áp và các chỉ số chuyển hóa khác cũng ổn định hơn rất nhiều so với thời điểm trước đó.
Giải thích về kết quả tích cực này, các chuyên gia từ JACC cho biết nhiều người đã hiểu lầm căn nguyên của mỡ máu cao. Thực tế, cơ thể không bị bơm mỡ trực tiếp từ một lượng nhỏ chất béo tự nhiên tốt trong bữa ăn, mà thủ phạm chính là sự rối loạn chuyển hóa do lượng đường bột tinh chế, đồ ăn nhanh và lối sống tĩnh tại gây ra. Khi cắt giảm quá cực đoan chất béo, cơ thể vô tình thiếu hụt nguyên liệu duy trì chuyển hóa và đẩy gan vào trạng thái tự tổng hợp nhiều cholesterol nội sinh hơn. Việc bác sĩ và bệnh nhân cùng phối hợp bổ sung đúng loại chất béo lành mạnh kết hợp cắt giảm đường bột tinh chế đã giúp hệ thống chuyển hóa của cơ thể kích hoạt lại chu trình đốt cháy năng lượng tối ưu.
Người bệnh mỡ máu nên tập thể dục đều đặn, tránh thuốc lá, hạn chế rượu bia, kiểm soát căng thẳng và ngủ đủ giấc. Ảnh minh họa HĐ.
3. Lời khuyên từ bác sĩ dành cho người mỡ máu
Từ ca bệnh thực tế được ghi nhận trên y văn quốc tế, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang (Trưởng khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8) cho biết chế độ ăn cùng với tập luyện và thuốc điều trị là 3 yếu tố quan trọng giúp kiểm soát mỡ máu (cholesterol máu). Kiểm soát mỡ máu đòi hỏi sự kết hợp giữa chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và điều trị theo chỉ định. Người bệnh mỡ máu nên tập thể dục ít nhất 5 ngày mỗi tuần, tránh hút thuốc, hạn chế rượu bia và các chất kích thích, đồng thời kiểm soát căng thẳng, ngủ đủ giấc. Việc tái khám đúng lịch và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ cũng góp phần kiểm soát các chỉ số mỡ máu.
Một số nhóm thực phẩm có thể hỗ trợ cải thiện chỉ số lipid máu, gồm:
- Thực phẩm giàu omega-3: Các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi và cá trích cung cấp omega-3, giúp giảm triglyceride trong máu và có thể hỗ trợ cải thiện HDL-C.
- Thực phẩm chứa sterol và stanol thực vật: Những hợp chất này có trong một số loại dầu thực vật, bơ thực vật và các loại hạt, giúp hạn chế cholesterol được hấp thu tại ruột non.
- Thực phẩm giàu chất xơ hòa tan: Yến mạch, đậu lăng, táo, lê, các loại đậu và rau xanh là những lựa chọn phù hợp. Chất xơ hòa tan có thể giúp giảm hấp thu cholesterol ở đường ruột, góp phần hỗ trợ kiểm soát mỡ máu.
