Lâu nay, không chỉ người trong giới mà những khán giả yêu mến kịch kinh điển đều tỏ ra lo ngại về sự tồn tại yếu ớt của môn nghệ thuật này. Những buổi trình diễn kịch kinh điển đã thưa thớt lại càng trở nên... uể oải hơn. Nỗ lực của một số nhà hát cũng như các nghệ sĩ yêu nghề trong thời điểm này nhằm mục đích vực dậy kịch kinh điển chưa chắc đã mang lại hiệu quả như mong muốn.
Cho đến nay, kịch kinh điển vẫn là một áp lực lớn đối với các sân khấu của cả 2 miền. Giới nghệ sĩ miền Bắc truyền nhau một câu cửa miệng rằng, làm chính kịch, kịch kinh điển mới thật sự là sân khấu. Nhưng dường như khán giả ngày nay lại không nghĩ vậy, họ không thích phải xem mãi những vở kịch kinh điển đầy tính bác học, sâu xa mà muốn thấy được hơi thở thời đại, thấy được cuộc sống của chính họ trong từng vở diễn trên sân khấu. Nhưng giới trong nghề cho rằng kịch kinh điển không “khô khan” đến thế. Cái chính là cách tái hiện những vở kịch kinh điển có thực sự hấp dẫn được khán giả hay không. Một nghệ sĩ trong giới chia sẻ: “Không phải chúng ta không tiến hành đổi mới sân khấu theo đòi hỏi của công cuộc đổi mới xã hội. Chúng ta có làm nhưng chỉ đổi mới về mặt hình thức nhằm thỏa mãn nhu cầu nghe nhìn của người xem. Đó là tăng cường sử dụng các trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, trang trí, phục trang, âm nhạc và đổi mới trong diễn xuất. Nhưng việc đổi mới về nội dung thì chưa nhiều”. Đây cũng chính là nút thắt của mảng kịnh kinh điển.
Mới đây, Nhà hát kịch Việt Nam vừa chính thức khởi dựng vở kịch kinh điển Hamlet của đại văn hào người Anh William Shakespeare. Đây là vở diễn đầu tiên trong kế hoạch dàn dựng các kiệt tác sân khấu thế giới của nhà hát và thu hút sự quan tâm của giới nghệ sĩ cũng như những người yêu sân khấu trong cả nước. Vở diễn được dàn dựng trong 2 tháng với sự tham gia của hai đoàn kịch của nhà hát bao gồm nhiều nghệ sĩ, diễn viên trẻ nổi tiếng, trong đó, Xuân Bắc và Tạ Tuấn Minh đảm nhận vai chính là hoàng tử Hamlet, hai NSƯT Trung Anh và Quốc Khánh vào vai Clodiut.
Trước đó chưa lâu, Nhà hát Kịch Việt Nam cũng đã từng dựng vở của Shakespeare là Giấc mộng đêm hè, Vua Lia và khi bắt tay vào dựng vở Hamlet cũng đã bàn thảo rất nhiều. Điểm độc đáo của vở diễn không chỉ ở những mảng miếng trong diễn xuất mà còn ở thiết kế sân khấu được bố trí đơn giản nhưng khá linh hoạt cùng trang phục chủ yếu sử dụng vải thô, không màu mè “dát vàng hay kim tuyến” như mọi khi.
Giải thích về việc nhà hát lựa chọn Hamlet để mở đầu cho kế hoạch dàn dựng những kiệt tác của sân khấu thế giới, Giám đốc Nhà hát Nguyễn Thế Vinh cho biết: “Dựng vở Hamlet là một thử thách nghề nghiệp rất lớn của nhà hát, các bạn đồng nghiệp trong cả nước cũng như người yêu sân khấu đang rất quan tâm xem vở diễn của nhà hát được dàn dựng như thế nào và đây là trách nhiệm mà chúng tôi ý thức được nếu muốn xứng danh “Anh cả đỏ” của làng sân khấu kịch nói nước nhà. Việc dàn dựng vở diễn sẽ thật sự giúp đội ngũ nghệ sĩ, diễn viên trẻ trưởng thành và vững vàng về nghề nghiệp...”. Có thể nói, đây là một sự nỗ lực đáng khen của những người làm sân khấu kể từ 2 năm trở lại đây.
Đối với người trong giới, kịch kinh điển vẫn được coi là đỉnh cao của sân khấu. Đạo diễn và diễn viên muốn khẳng định được mình trong làng sân khấu thì nhất thiết phải bằng những vở kinh điển. Nhưng sự xuất hiện trở lại của mảng kịch kinh điển hiện nay dường như chỉ đóng vai trò tham khảo, thăm dò phản ứng của khán giả chứ chưa thực sự mang tính đột phá.
Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt của thị trường với nhiều loại hình nghệ thuật mới lạ, đầy hấp dẫn như hiện nay thì “hữu xạ tự nhiên hương” là phương án không khả thi. Bởi vậy, người làm sân khấu cũng không thể ngồi yên chờ khán giả đến với mình mà phải biết tự thân vận động, mang những sản phẩm được coi là đỉnh cao của sân khấu đến với đông đảo công chúng. Đây vẫn là một bài toán khó đối với mảng kịch kinh điển.
Vũ Quang
