Cùng với xu thế suy thoái kinh tế toàn cầu, nạn thất nghiệp đang lan tràn trên khắp các lục địa. Tổng giám đốc Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) Juan Somavia cảnh báo số người thất nghiệp trên thế giới có thể lên đến mức kỷ lục, tăng từ 190 triệu năm 2007 lên 210 triệu vào cuối 2009.
Tỷ lệ thất nghiệp khu vực đồng euro cao
 Người thất nghiệp tại Trung Đông biểu tình. Ảnh: Flickr |
Trung Quốc: 20 triệu người mất việc
Chính quyền Bắc Kinh lo ngại có khoảng 20 triệu công nhân sẽ bị mất việc trong năm 2009. Cụ thể, theo tính toán của Trung Quốc, trong số 130 triệu dân nông thôn lên thành thị kiếm sống, sẽ có 15,3% người bị thất nghiệp hay không tìm được việc do khủng hoảng kinh tế. Người ta đã biết trước là sau Tết Nguyên đán, rất nhiều người lao động ở Trung Quốc sẽ không trở lại thành phố để tiếp tục làm việc. Chính quyền trung ương vừa thông báo 20 triệu người lao động đến từ nông thôn sẽ phải tiếp tục nghỉ ở nhà vì không có việc làm. Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo đang công du Anh quốc đã tuyên bố một loạt các biện pháp “mạnh, cần thiết và chưa từng có” để vực dậy kinh tế. Mục tiêu của Bắc Kinh vẫn là duy trì tỷ lệ tăng trưởng ở mức 8% một năm. Đây là mức tối thiểu tránh để xảy ra một cuộc khủng hoảng trong xã hội. Tuy nhiên theo dự đoán của IMF, tăng trưởng của Trung Quốc trong năm nay chỉ đạt khoảng 6%. Bắc Kinh đã công bố một kế hoạch vực dậy kinh tế trị giá hơn 400 tỷ euro từ nay cho đến năm 2010 và Nhà nước có thể sẽ còn chi thêm nhiều hơn nữa để tiếp sức cho nền kinh tế quốc gia.
Mỹ: Số người xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu tăng mạnh
Nhiều công nhân ở Mỹ đã bắt đầu năm 2009 qua việc nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp, với số người nộp đơn lần đầu tăng 11%. Bộ Lao động Mỹ cho biết: trong 1 tuần có tới 524.000 người nộp đơn xin trợ cấp lần đầu trong khi số người tiếp tục hưởng trợ cấp lên tới mức cao nhất trong vòng 26 năm.
Một phúc trình khác của Bộ Lao động cho biết giá trả cho nông trại và nhà máy đã giảm tới tháng thứ 5 liên tiếp, với số giảm gần 2% trong tháng 12 và có tỷ lệ sút giảm hàng năm cao nhất trong vòng 7 năm. Trong khi đó, số người có nhà bị tịch biên lên tới mức cao kỷ lục là 81% trong năm 2008 so với năm trước.
Một báo cáo do Công ty RealtyTrac công bố cho thấy các ngân hàng đã bắt đầu thủ tục trục xuất hơn 2,3 triệu người ra khỏi nhà. Giám đốc RealtyTrac mô tả xu thế này là “sóng thần tịch biên nhà” và nói rằng điều này cho thấy các chương trình ngăn chặn nạn tịch biên nhà cửa không mang lại hiệu quả.
Lao động nhập cư vào Nga bị sa thải hàng loạt
Còn tại Nga, trong bối cảnh sa sút kinh tế, nhân công nhập cư là nạn nhân đầu tiên bị sa thải hàng loạt. Hàng ngàn công nhân Trung Á, bồng bế gồng gánh chen nhau lên những toa tàu chật ních, tìm một chỗ để hồi hương. Một công nhân Tadjikistan giải thích: các công trình xây cất dang dở, chủ thầu không trả lương thì ở lại Nga để làm gì? Nazriev, một công nhân khác kể lại, cách nay ba tháng, anh làm việc cho một công ty bảo dưỡng viện bảo tàng. Sau ba tháng không lương, chủ thầu đưa cho anh một vé tàu hỏa và bảo: “Anh về quê đi, không có lương bổng gì cả. Khủng hoảng mà”.
Một công nhân khác mặc bộ quần áo làm việc về quê. Anh nói không còn bộ quần áo nào khác. Đối với một số chủ doanh nghiệp tại Nga, thì khủng hoảng là một cơ hội bằng vàng. Họ lợi dụng tình trạng này để bóc lột nhân công, tiền lương không trả với lý do bị khủng hoảng. Từ 12 năm nay, một tổ chức mang tên “Nhập cư và Pháp luật” bảo vệ người lao động nhập cư được thành lập. Hiệp hội này cho biết tình hình hiện nay như sau: giới chủ nhân Nga lợi dụng thị trường lao động khó khăn, họ tuyển người qua thỏa thuận miệng. Một thời gian sau, họ đuổi nhân công mà không trả một đồng rup, rồi thuê người khác cũng qua hình thức thỏa thuận miệng. Theo Sở di trú Nga, hiện nay có khoảng 7 triệu lao động nhập cư. Trong số này chỉ có 1 triệu người có việc làm được khai báo. 6 triệu người còn lại sống bất hợp pháp hoặc thất nghiệp. Không việc làm, hàng trăm ngàn nhân công Trung Á rời nước Nga trở về quê hương. Giới phân tích cũng không loại trừ khủng hoảng chính trị và bất ổn định xã hội tại Trung Á. Theo thống kê, 35% tổng sản lượng quốc gia của Tadjikistan và 25% tổng sản lượng quốc gia của Kirghistan là do nhân công xuất khẩu gửi về.
Song Hà (Theo RFI, AP, Xinhua)