( Nhân đọc bài “Thi tuyển” lấy chồng ngoại - Thực trạng buồn! trên báo SK&ĐS)
Bản chất của hôn nhân là tình yêu đôi lứa và mang tính chất tự nguyện giữa hai bên nam nữ. Kể cả trong phong tục của ông bà ta xưa kia có sự mai mối trong hôn nhân, nhưng việc làm của các ông mai bà mối ngày xưa mang ý nghĩa khác hẳn, mục đích chính là thay lời muốn nói giữa gia đình đôi bên và tạo điều kiện thuận lợi cho cô dâu, chú rể tương lai đến với nhau. Chí ít thì việc mai mối không đặt tiền lên hàng đầu như những vụ "tuyển vợ cho người Hàn Quốc, Đài Loan" mà thực chất là hình thức mua bán.
Thật đáng buồn mỗi khi nhắc tới những "cuộc hôn nhân" của phụ nữ Việt Nam với đàn ông Hàn Quốc, Đài Loan... người ta lại cứ phải gọi bằng "vụ". Việc kết hôn với ai, ở đâu hoàn toàn do quyền lựa chọn của đàn ông và phụ nữ, chẳng ai có quyền phản đối. Tất nhiên, nếu đó là bản chất của tình yêu và sự tự nguyện.
Tôi biết những cô gái trong những vụ "xem mắt" bị phát hiện trước đó là những cô thôn nữ chân chất vẫn thường đỏ mặt trước cái nhìn và sự trêu ghẹo của đám trai làng. Vậy chỉ vì nghèo mà phải hy vọng kiếm chồng Hàn để rồi phải làm cái việc động trời hơn là trút bỏ xiêm y, để cho những người đàn ông đến từ xứ sở xa xôi sờ soạng, kiểm tra. Các cô tự nguyện hay bị ép buộc, có lẽ là cả hai, nhưng nếu không bị ép buộc bởi bọn môi giới, thì những lời dọa "không được chọn" cũng đủ khiến họ thành tự nguyện. Trong năm 2009, đã có hàng trăm lượt "ra mắt" hết sức bỉ ổi như vậy. Nghĩ đến cái cảnh "kén vợ bằng... tay" này, nó có gì khác hơn việc người ta đi mua trái lê, trái đào ngoài chợ.
 Ngăn chặn nạn môi giới chồng ngoại từ gốc, không thể chỉ chờ vào lực lượng công an. Ảnh: D.T |
Tôi đồng ý với cách nhìn của báo SK&ĐS rằng khi "trượt tuyển"với mớ kiến thức ít ỏi cộng với món nợ chất chồng, đích phải đến của nhiều cô phổ biến nhất là các tiệm mát-xa, xông hơi thư giãn nhan nhản khắp các tỉnh thành trải dài từ Nam ra Bắc. Nhiều cô "thi trượt" lần đầu, quay ra làm nghề đấm bóp đắt khách, kiếm được, đã quên cả bay về để "dự tuyển", lại xác định tranh thủ "cày kéo" ở thành phố. Rõ ràng đoạn sau của những cuộc “xem mặt chọn vợ” là những cạm bẫy sâu hoắm, đen ngòm đang chờ rình rập, nghiến nát tương lai của nhưng cô thôn nữ mong được đổi đời.
Một số luật sư khi bàn về vấn đề này đều đồng ý quan điểm rằng cơ quan quản lý nhà nước cần đánh giá lại tính chất nghiêm trọng của hành vi môi giới bất hợp pháp, trá hình, có dấu hiệu "mua bán" này, để ban hành các quy định xử lý nghiêm hơn, nặng hơn, thậm chí xử lý bằng pháp luật hình sự.
Ở một góc nhìn khách quan hơn, PGS Nguyễn Văn Tiệp là Trưởng khoa Nhân học, Trường đại học KHXH&NV TP.HCM, Đại học Quốc Gia TP.HCM, người có nhiều năm tâm huyết nghiên cứu về vấn đề hôn nhân xuyên quốc gia, bộc bạch: "Theo tôi, nói là trái phép vì chúng ta chưa có giải pháp hữu hiệu quản lý vấn đề môi giới hôn nhân với người nước ngoài. Mà cũng chính vì thế, mặt trái của vấn đề này đang lớn dần, rủi ro xảy ra đối với phụ nữ Việt Nam lấy chồng nước ngoài thông qua môi giới hôn nhân trái phép cũng tăng cao". Về mặt quản lý nhà nước, chúng ta vẫn nên giải quyết nhu cầu cho họ, vì nếu cấm, họ vẫn tìm cách thông qua những đường dây môi giới chui để đạt mục đích. Tôi cho rằng có thể đặt ra những tiêu chuẩn, ràng buộc về mặt pháp lý đối với môi giới hôn nhân xuyên quốc gia. Từ đó nâng cao mức xử phạt hành chính so với hiện nay cũng như đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những tổ chức môi giới hôn nhân trái phép. Đó là cách lấy hợp pháp để răn đe, xử phạt bất hợp pháp. Thêm nữa, hiện nay vai trò tư vấn để có nhiều thông tin thẩm định trong hôn nhân xuyên quốc gia ở Việt Nam không cao. Các cô gái chỉ quan tâm người mình sắp lấy "hơi giàu" hay "giàu lắm" mà không tìm hiểu nhiều về phong tục tập quán của quốc gia mình sẽ đến. Từ đó, khoảng cách giữa cô dâu Việt Nam với chồng cũng như gia đình chồng ngày một xa, dẫn đến những bi kịch đáng tiếc”.
Và chuyện hy vọng "đổi đời" bằng hôn nhân không tình yêu qua những cuộc xếp hàng xem mặt là chuyện hạ thấp nhân phẩm cá nhân nói riêng cũng như hình ảnh con người Việt Nam nói chung. Vấn đề không chỉ là trách nhiệm của lực lượng công an mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội.
Dương Trọng