Dầu ăn, mỡ lợn là những nguyên liệu phổ biến trong căn bếp của mỗi gia đình. Nhiều người có quan niệm rằng dùng dầu ăn khi chế biến sẽ tốt hơn mỡ lợn, tuy nhiên không phải loại dầu ăn nào cũng tốt. Thậm chí, khi sử dụng sai mục đích một số loại dầu ăn có thể gây hại đến sức khỏe.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang (Trưởng khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8) cho biết một số loại dầu ăn tưởng chừng như vô hại nhưng lại ẩn chứa nhiều nguy cơ như tăng mỡ máu, gây viêm thậm chí có thể ảnh hưởng đến tim mạch nếu dùng thường xuyên.
Ăn dầu ăn nào tốt cho sức khỏe?
Tiến sĩ Giang cho biết, loại dầu ăn tốt cho sức khỏe là những loại có chứa các acid béo không bão hòa bao gồm:
- Dầu oliu trong đó tốt nhất là loại Extra Virgin Olive Oil – loại dầu siêu nguyên chất.
- Dầu đậu nành, dầu gạo, dầu hướng dương
- Dầu hạt cải
- Dầu lạc, dầu mè: sử dụng ở nhiệt độ vừa phải
Những loại dầu ăn này chứa các nhóm axit béo như Omega-3, Omega-6 và Omega-9 rất tốt cho tim mạch. Bên cạnh đó chúng còn giúp giảm cholesterol xấu (LDL-C) và hỗ trợ kiểm soát cholesterol trong máu.
Dầu thực vật không chỉ cung cấp năng lượng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tim mạch.
Hai loại dầu ăn không tốt cho sức khỏe
Ngược lại với những loại dầu trên, có 2 loại dầu ăn chuyên gia khuyến cáo cần hạn chế đó là dầu cọ và dầu dừa công nghiệp. Trước hết những loại dầu ăn này có chứa nhiều acid béo bão hòa và acid béo dạng chuyển hóa, đây là 2 loại chất béo cần hạn chế hàng đầu. Nếu bạn tái sử dụng 2 loại dầu ăn kể trên nhiều lần bằng cách chiên đi chiên lại có thể sản sinh ra các acid béo bão hòa cao và các chất oxy hóa có hại.
Tổ chức Y tế Thế giới WHO cũng như Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) đã đưa ra khuyến cáo người dân cần hạn chế chất béo trans trong chế độ ăn hàng ngày. Chuyên gia khuyến cáo thêm, những chất béo dạng chuyển hóa (trans fat) thường gặp trong các loại dầu tái sử dụng nhiều lần hoặc các thực phẩm công nghiệp như khoai tây chiên, bánh quy, snack, bơ thực vật. Đây là nguyên nhân làm tăng các loại cholesterol xấu (LDL) và làm giảm các loại cholesterol tốt (HDL) từ đó làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch cũng như các bệnh lý tim mạch.
Dầu cọ và dầu dừa công nghiệp là hai loại cần hạn chế sử dụng.
Cách dùng dầu ăn tốt cho sức khỏe
Sau khi lựa chọn được các loại dầu ăn tốt cho sức khỏe, bạn cũng cần lưu ý cách sử dụng chúng phù hợp với món ăn. Chuyên gia khuyến cáo, cách tốt nhất bạn nên thay đổi và luân phiên các loại dầu ăn. Bạn có thể dùng dầu oliu vào món trộn salad, dầu gạo để chiên các món ở nhiệt độ thấp, dầu đậu nành để xào… Ngoài ra, mọi người cần lưu ý:
- Kết hợp thêm các chất béo từ các loại hạt, quả như óc chó, hạt chia, hạt lanh… các loại cá béo để giúp tăng cường Omega-3 tự nhiên.
- Không sử dụng lại dầu đã chiên.
- Hạn chế các món ăn chiên rán ngập dầu.
Ăn mỡ lợn tốt hay dầu ăn tốt?
Nhiều bà nội trợ thắc mắc, dầu ăn tốt cho sức khỏe như vậy có nên dùng dầu ăn thay thế hoàn toàn cho mỡ lợn? Về vấn đề này, Tiến sĩ Giang khuyến cáo trên thực tế các loại mỡ động vật như mỡ lợn, mỡ bò, mỡ gà… có chứa nhiều acid béo bão hòa. Khi sử dụng chúng với số lượng lớn và trong thời gian dài cơ thể sẽ có nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch, đột quỵ cũng như xơ vữa động mạch cao hơn thông thường.
Trong thực đơn hàng ngày, bạn có thể cân nhắc sử dụng mỡ lợn với lượng vừa phải để tăng hương vị và năng lượng cho món ăn.
Tuy nhiên, nếu các bà nội trợ sử dụng với một lượng vừa phải hoặc dùng mỡ lợn tự chế biến có nguồn gốc đảm bảo (mỡ lợn sạch) thì vẫn tốt cho sức khỏe. Mỡ lợn có thể cung cấp một lượng nhỏ vitamin tan trong dầu (vitamin A, vitamin D) cho cơ thể. Do vậy yếu tố quan trọng nhất là sử dụng hài hòa và đúng đối tượng, nhu cầu.
Tóm lại, việc dùng dầu ăn tốt hay không không đơn giản chỉ là dùng đúng loại mà còn cách chế biến cũng như bảo quản, lượng sử dụng mỗi ngày. Với người Việt Nam, nên ưu tiên sử dụng các loại dầu thực vật giàu acid béo không bão hòa cũng như dùng đúng cách và kết hợp thêm các nguồn chất béo tốt từ các thực phẩm tự nhiên.
